Αλβανία: Κλιμακώνονται οι διαμαρτυρίες για το πολυτελές θέρετρο του Κούσνερ – Αμετακίνητος ο Ράμα

Οι διαδηλώσεις στην Αλβανία ενάντια στο πολυτελές θέρετρο που σχεδιάζει να χτίσει ο γαμπρός του Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, πρόκειται να ενταθούν μετά την απόρριψη από τους αντιπάλους μιας πρότασης του πρωθυπουργού της χώρας «να συζητηθούν λύσεις».

Χιλιάδες κατέβηκαν στους δρόμους των Τιράνων για τρίτη συνεχόμενη μέρα την Τετάρτη, κάποιοι κρατώντας φουσκωτά φλαμίνγκο ως αναφορά στον φόβο περιβαλλοντικής καταστροφής, εν μέσω αυξανόμενων εκκλήσεων για μπλοκάρισμα του έργου.

Προγραμματίζονται επίσης διαδηλώσεις στο νότιο τμήμα της χώρας, όπου ξεκίνησαν πρόσφατα οι εργασίες στο συγκρότημα αξίας 1,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων, σε μια περιοχή που θεωρείται εδώ και καιρό μία από τις πιο περιβαλλοντικά ευαίσθητες στη Μεσόγειο.

«Από την αρχή μέχρι το τέλος υπήρξε πλήρης έλλειψη διαφάνειας», δήλωσε ο Αλεξάντερ Τράιτσε, εκτελεστικός διευθυντής της κορυφαίας περιβαλλοντικής οργάνωσης της χώρας, Προστασία και Διατήρηση του Φυσικού Περιβάλλοντος στην Αλβανία (PPNEA) στον Guardian. «Δεν έχουμε δει καμία δημόσια διαβούλευση ή δημόσια έγγραφα σχετικά με τις άδειες, και επομένως τώρα λέμε ότι, αν αφαιρέσουν τα εκσκαπτικά μηχανήματα, τα φράχτες και επαναφέρουν τα οικοσυστήματα στην προηγούμενη κατάσταση, τότε μπορούμε να αρχίσουμε να συζητάμε».

Ο πρωθυπουργός, Έντι Ράμα, ο οποίος υπερασπίστηκε την ανάπτυξη ως ορόσημο στην μετάβαση της Αλβανίας σε προορισμό υψηλής ποιότητας για διακοπές, πρότεινε την Τρίτη να συναντηθεί με τους διαδηλωτές σε μια προσπάθεια να ξεπεραστεί το αδιέξοδο. Ωστόσο, παρέμεινε αμετακίνητος, λέγοντας: «Δεν υπάρχει απολύτως καμία πιθανότητα η επένδυση να σταματήσει όσο εγώ είμαι εδώ».

Ως η παλαιότερη περιβαλλοντική οργάνωση της Αλβανίας, η PPNEA έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου όταν εμφανίστηκαν προειδοποιήσεις ότι μια περιοχή μοναδικής βιοποικιλότητας και πολιτιστικής κληρονομιάς κινδύνευε να καταστραφεί.

Νωρίτερα φέτος, η Ιβάνκα Τραμπ επισκέφθηκε απρόσμενα τη χώρα μαζί με μια ομάδα αρχιτεκτόνων, επιθεωρώντας τον χώρο που προοριζόταν για ανάπτυξη από την επενδυτική εταιρεία του συζύγου της, Affinity Partners.

Τι κινδυνεύει από την τουριστική επένδυση

Το θέρετρο προορίζεται να καλύψει μια περιοχή που περιλαμβάνει όχι μόνο τον ακατοίκητο βράχο της Σαζάν, το μοναδικό νησί της Αλβανίας, αλλά και υγροτόπους και παράκτια οικοσυστήματα στο θαλάσσιο εθνικό πάρκο που το περιβάλλει.

Τα νερά αποτελούν ένα από τα τελευταία καταφύγια της μεσογειακής φώκιας, ενώ η περιοχή φιλοξενεί επίσης πάνω από 200 είδη πουλιών – πολλά απειλούμενα – συμπεριλαμβανομένων φλαμίνγκο και Δαλματικών πελεκάνων, σύμφωνα με τη BirdLife International.

Εκτάσεις προστατευόμενων παράκτιων τοπίων, βόρεια του χωριού Ζβέρνεκ, μεταξύ της λιμνοθάλασσας Νάρτα και της θάλασσας, προορίζονται επίσης για ανάπτυξη.

«Δεν έχουμε ξαναδεί κάτι τέτοιο στις προστατευόμενες περιοχές της Αλβανίας», δήλωσε ο Τράιτσε. «Δεν πρόκειται μόνο για κάτι πρωτοφανές, έχει υπάρξει πλήρης κατάρρευση του κράτους δικαίου χωρίς καμία αναφορά στην κοινωνία, χωρίς περιβαλλοντική αξιολόγηση, χωρίς άδειες συμβολαίων, μόνο εκσκαφείς που μπαίνουν στον χώρο».

Πολίτες αποκλείονται από τη γη τους

Ο συναγερμός, είπε, εξελίχθηκε σε δημόσια οργή όταν οι εργάτες άρχισαν να εγκαθιστούν έναν φράχτη με βάση το σκυρόδεμα και κορυφή με συρματοπλέγματα γύρω από τον χώρο κοντά στο Ζβέρνεκ, προσέλαβαν ιδιωτική εταιρεία ασφαλείας για την προστασία του και βαριά μηχανήματα άρχισαν να καταστρέφουν αρχαίες αμμουδιές και μεσογειακά πευκοδάση για να ανοίξουν δρόμους πρόσβασης.

«Τότε ήταν που οι ντόπιοι εξοργίστηκαν πραγματικά», είπε. «Άνθρωποι που είχαν γη εκεί ή εργάζονταν σε γη εκεί, ξαφνικά δεν μπορούσαν να φτάσουν σε αυτή… Έχει ξεπεράσει πλέον το περιβαλλοντικό ζήτημα. Είναι ζήτημα πολιτών. Είναι πολύ μεγαλύτερο».

Αυτή την εβδομάδα, το ειδικό αλβανικό σώμα για την καταπολέμηση της διαφθοράς, SPAK, ανακοίνωσε ότι ξεκίνησε έρευνα για τις αμφιλεγόμενες νομοθετικές αλλαγές που υιοθετήθηκαν το 2024 σχετικά με τις προστατευόμενες περιοχές.

Ο Ράμα αμετακίνητα στο πλευρό των επενδυτών

Οι επενδυτές υποστηρίζουν ότι θα προχωρήσουν υπεύθυνα. «Η εστίασή μας παραμένει στη υπεύθυνη διαχείριση, στη βελτίωση του περιβάλλοντος, στη δημιουργία θέσεων εργασίας και στη δημιουργία μακροπρόθεσμης αξίας για τις τοπικές κοινότητες. Σεβόμαστε τις συνεχιζόμενες δημόσιες και θεσμικές διαδικασίες», δήλωσε ο Άσερ Αμπεχσέρα, πρόεδρος της Sazan Real Estate Development LLC, που αναπτύσσει τα σχέδια σε συνεργασία με την εταιρεία του Κούσνερ.

Ο Ράμα, που κέρδισε τέταρτη θητεία πέρυσι με την υπόσχεση να εντάξει την Αλβανία στην ΕΕ έως το 2030 και είναι πρόθυμος να προσελκύσει επενδύσεις σε μια χώρα που παραμένει από τις φτωχότερες στην Ευρώπη, αρνείται επίσης ότι η ανάπτυξη θα θέσει σε κίνδυνο την παρθένα ακτογραμμή της χώρας.

Την 1η Ιουνίου είπε στο αλβανικό κοινοβούλιο ότι οι διαπραγματεύσεις βρίσκονταν ακόμη σε εξέλιξη, με μια τελική πρόταση να μην έχει ακόμη οριστικοποιηθεί. Και σε δήλωση την Τετάρτη, τόνισε ότι είναι «πολύ σημαντικό να παραμένουμε φιλόξενοι, να παραμένουμε δίκαιοι και υπό καμία συνθήκη να μην αποκτήσουμε τη στιγματική εικόνα μιας χώρας όπου οι επενδυτές αντιμετωπίζονται με εχθρότητα».

Σε συνέντευξη στο Guardian πριν το έργο εγκριθεί αρχικά, ο Ράμα αποκάλυψε ότι το ενδιαφέρον του Κούσνερ για την Αλβανία υπήρχε εδώ και χρόνια «όταν ο Τραμπ δεν ήταν κοντά στο να γίνει πρόεδρος των ΗΠΑ και φαινόταν περισσότερο κοντά στο να πάει φυλακή παρά στον Λευκό Οίκο».

«Δεν σχετιζόταν με τον Τραμπ αλλά με τον Τζάρεντ ως Αμερικανό επενδυτή με ένα εξαιρετικό έργο», είπε.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η Αλβανία, τα τελευταία χρόνια, γίνεται ολοένα και πιο δημοφιλής στους επισκέπτες, που την επιλέγουν τόσο για τη φυσική της ομορφιά αλλά και επειδή είναι μια οικονομικά προσιτή χώρα.

Για τους υποστηρικτές του έργου, η προσπάθεια του Ράμα να προσελκύσει υψηλού επιπέδου επενδυτές θεωρείται απαραίτητη για να αποφευχθούν οι παγίδες του υπερτουρισμού. Αλλά για τους αντιπάλους του, η διαμάχη έχει επίσης ενισχύσει τη δυσαρέσκεια προς την κυβέρνηση. «Η οργή δεν στρέφεται τόσο προς τον Κούσνερ ή την Ιβάνκα Τραμπ, αλλά προς την κυβέρνηση και τον τρόπο που έχει χειριστεί το θέμα», είπε ο Τράιτσε.