Μοναχικοί κληρονόμοι βγάζουν δισ. από τη χρηματιστηριακή είσοδο κορυφαίας εταιρείας τανκς της ΕΕ

Κάθε χρόνο σε ένα συνηθισμένο ξενοδοχείο επαγγελματικών συναντήσεων, μια αναπάντεχη ομάδα Γερμανών – που περιλαμβάνει έναν κτηνίατρο, έναν πωλητή ανελκυστήρων σκάλας και έναν μελετητή του Μότσαρτ – καλείται να συζητήσει για μία από τις πιο σημαντικές αμυντικές εταιρείες της Ευρώπης.

Είναι οι «μέτοχοι της Wegmann» – οι μυστικοπαθείς κληρονόμοι στους οποίους ανήκει το μισό της KNDS, της γαλλογερμανικής κατασκευάστριας εταιρείας των αρμάτων μάχης Leopard και Leclerc.

Ελάχιστοι από αυτούς τους δεκάδες ιδιώτες είναι γνωστοί πέρα από έναν στενό κύκλο συμβούλων. Μάλιστα, οι περισσότεροι συνάδελφοι και γείτονές τους δεν υποψιάζονται καν ότι είναι συνιδιοκτήτες μιας εταιρείας με κομβικό ρόλο στον επανεξοπλισμό της γηραιάς ηπείρου.

Ωστόσο, όλοι τους βρίσκονται προ των πυλών για μυθικά κέρδη. Η ομάδα ετοιμάζεται να πουλήσει μερίδιο στο γερμανικό κράτος, παράλληλα με μια δημόσια εγγραφή στο χρηματιστήριο που ενδέχεται να αποτιμήσει τον όμιλο έως και στα 20 δισ. ευρώ. Η εξέλιξη αυτή εγείρει ευαίσθητα ερωτήματα για το ποιοι τελικά επωφελούνται από την κατακόρυφη αύξηση των ευρωπαϊκών στρατιωτικών δαπανών στον απόηχο του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Ο Sebastian Schäfer, βουλευτής των Πρασίνων με ειδίκευση στις αμυντικές δαπάνες, τάσσεται υπέρ της εισόδου του Βερολίνου στο μετοχικό κεφάλαιο της KNDS.

Παρ’ όλα αυτά, εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του για το γεγονός ότι «γερμανικές οικογένειες πλουτίζουν με τρόπο που παραπέμπει περισσότερο στον 19ο αιώνα παρά στον 21ο» – ειδικά τη στιγμή που η κυβέρνηση φορτώνεται χρέη εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ για να χρηματοδοτήσει τον διογκούμενο στρατιωτικό προϋπολογισμό της χώρας.

Καθώς η KNDS προετοιμάζεται να εισαχθεί στο χρηματιστήριο (IPO) ακόμη και εντός της εβδομάδας, με στόχο μια αποτίμηση ύψους 15-20 δισ. ευρώ, η γερμανική κυβέρνηση επιδιώκει να αποκτήσει το 40% της εταιρείας, εξαγοράζοντας ένα μεγάλο μέρος των μετοχών της Wegmann.

Σύμφωνα με το προσχέδιο της συμφωνίας, το Παρίσι, το οποίο κατέχει το άλλο μισό του ομίλου, θα μειώσει επίσης το ποσοστό του. Στόχος είναι η Γαλλία και η Γερμανία να κατέχουν ίσα μερίδια, ενώ οι υπόλοιπες μετοχές θα διατεθούν σε ελεύθερη διασπορά στην αγορά.

Οι διαπραγματεύσεις έχουν φτάσει στο παρά πέντε. Οι κυβερνήσεις της Γαλλίας και της Γερμανίας κατέληξαν τη Δευτέρα σε συμφωνία για την εταιρική διακυβέρνηση και τα δικαιώματα βέτο – συμπεριλαμβανομένων των διορισμών στελεχών και της ανταλλαγής τεχνολογίας. Ωστόσο, οι οικογένειες των μετόχων απαιτούν από το Βερολίνο να πληρώσει τίμημα υψηλότερο από την τιμή αγοράς που θα προκύψει από την IPO. Η γερμανική κυβέρνηση δηλώνει ότι κάτι τέτοιο είναι αδύνατον να δικαιολογηθεί ενώπιον του κοινοβουλίου, σύμφωνα με τρεις πηγές που γνωρίζουν το περιεχόμενο των συνομιλιών.

Οι ιδιώτες μέτοχοι που απαρτίζουν τον όμιλο Wegmann έχουν ήδη εισπράξει σημαντικά ποσά. Τον Νοέμβριο μοιράστηκαν με τη γαλλική κυβέρνηση ένα έκτακτο μέρισμα ύψους 1 δισ. ευρώ, όπως προκύπτει από την πρόσφατη ετήσια έκθεση της εταιρείας, ενώ μια δεύτερη δόση -αδιευκρίνιστου ύψους- πρόκειται να καταβληθεί πριν από την εισαγωγή στο χρηματιστήριο.

Το ετήσιο μέρισμά τους εκτινάχθηκε στα 65 εκατ. ευρώ το 2024. Το ποσό αυτό είναι σχεδόν διπλάσιο σε σχέση με το 2021, πριν από τη γενικευμένη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Η KNDS δήλωσε ότι η καταβολή του 1 δισ. ευρώ αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της προετοιμασίας της για την είσοδο στο χρηματιστήριο, με στόχο τον «εξορθολογισμό του ισολογισμού» της.

Ο Sascha Haghani, σύμβουλος των ιδιοκτητριών οικογενειών, δήλωσε στους FT ότι «δεν έχει νόημα να παραμένουν πολλά μετρητά -δηλαδή συσσωρευμένα κέρδη παρελθόντων ετών- στην εταιρεία» ενόψει της δημόσιας εγγραφής για την ελεύθερη διασπορά των μετοχών.

Παρά την κίνηση αυτή, η εταιρεία διέθετε στο τέλος του 2025 ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα ύψους 2,3 δισ. ευρώ, με τα καθαρά της κέρδη να αγγίζουν το 1 δισ. ευρώ. Τα έσοδά της γνωρίζουν κατακόρυφη άνοδο τα τελευταία χρόνια, φτάνοντας τα 4,4 δισ. ευρώ πέρυσι, έναντι 2,7 δισ. ευρώ το 2021.

Ωστόσο, για τους επικριτές, η διανομή αυτών των μερισμάτων έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις απαιτήσεις που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία, η οποία πιέζεται έντονα από τις κυβερνήσεις να επεκτείνει την παραγωγική της ικανότητα.

Ο Schäfer επεσήμανε ότι οι κατασκευαστές όπλων ζητούν συνεχώς προκαταβολές από αξιωματούχους και νομοθέτες για να χρηματοδοτήσουν νέες εργοστασιακές εγκαταστάσεις. Υπό αυτό το πρίσμα, τόνισε ότι η αφαίρεση τόσων μετρητών από την KNDS «δεν φαίνεται σωστή».

Από την πλευρά της, η KNDS δήλωσε στους FT ότι σχεδιάζει να επενδύσει 1,5 δισ. ευρώ σε κεφαλαιουχικές δαπάνες για τη βιομηχανική της ανάπτυξη μέσα στα επόμενα δύο χρόνια.

Αν και διάφοροι εμπλεκόμενοι στη διαδικασία της χρηματιστηριακής εισαγωγής ανέφεραν στους FT ότι οι οικογένειες ήθελαν να ρευστοποιήσουν κέρδη για να επωφεληθούν από τις υψηλές αποτιμήσεις στον αμυντικό τομέα, ο Haghani επέμεινε ότι το κίνητρό τους δεν ήταν οικονομικό, αλλά αφορούσε τις ανάγκες της ίδιας της KNDS.

«Εξωτερικά, το χρήμα μπορεί να φαντάζει ως ο κύριος μοχλός, όμως δεν πρόκειται για αυτό», δήλωσε. «Το πραγματικό ερώτημα είναι: μπορούμε εμείς, ως ιδιώτες μέτοχοι, να διαχειριστούμε όλες τις προκλήσεις που θα αντιμετωπίσει η εταιρεία την επόμενη δεκαετία; Και για να είμαι απολύτως ειλικρινής, η απάντηση είναι ξεκάθαρα όχι. Η εταιρεία χρειάζεται μια νέα κεφαλαιακή διάρθρωση».

Οι μέτοχοι της Wegmann ελέγχουν το μερίδιό τους μέσω της Wegmann Holding, η ιστορία της οποίας ξεκινά το 1882, όταν λειτουργούσε ως εργοστάσιο κατασκευής σιδηροδρομικών βαγονιών στο Κάσσελ της κεντρικής Γερμανίας.

Γνωστή τότε ως Wegmann & Co, η εταιρεία εξαγοράστηκε εν μέρει το 1912 από τον βιομήχανο August Bode, οι απόγονοι του οποίου αποτελούν σήμερα μία από τις μεγαλύτερες οικογενειακές ομάδες μετόχων της KNDS.

Η Wegmann στράφηκε στην παραγωγή αρμάτων μάχης κατά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο εντάχθηκε στην πολεμική μηχανή των Ναζί, χρησιμοποιώντας καταναγκαστική εργασία για την κατασκευή τανκς και πυργίσκων πυροβόλων.

Ο Bode, ο οποίος έγινε μέλος του ναζιστικού κόμματος το 1937, ανακηρύχθηκε αργότερα από τον Αδόλφο Χίτλερ ως ένας από τους 400 «ηγέτες της πολεμικής οικονομίας». Η Wegmann Holding, ο ιστότοπος της οποίας αποσιωπά αυτό το ιστορικό παρελθόν, αρνήθηκε να σχολιάσει το γεγονός.

Μετά τον πόλεμο, η εταιρεία επέστρεψε στην παραγωγή τραμ και σιδηροδρομικών βαγονιών. Όταν όμως ξεκίνησε ο επανεξοπλισμός της Δυτικής Γερμανίας το 1955, η Wegmann διαδραμάτισε κεντρικό ρόλο στην ανάπτυξη του Leopard 1, του προδρόμου του Leopard 2 που χρησιμοποιείται σήμερα από 18 ευρωπαϊκά κράτη.

Για δεκαετίες, κεντρικό πρόσωπο της εταιρείας ήταν ο εγγονός του Bode, Manfred. Ο ίδιος ηγήθηκε κομβικών συμφωνιών, όπως η συγχώνευση του αμυντικού τμήματος της Wegmann με την Krauss-Maffei το 1999, καθώς και η σύμπραξη του 2015 με τη γαλλική κρατική Nexter, η οποία γέννησε τη σημερινή KNDS.

Έμπειρο στέλεχος του κλάδου χαρακτήρισε τη συγχώνευση με τη Nexter ως «κίνηση απελπισίας» για να σωθεί η εταιρεία – και για να αναχαιτιστεί η ανταγωνιστική Rheinmetall, η οποία επεδίωκε την εξαγορά της για χρόνια.

Σήμερα, τουλάχιστον 12 απόγονοι του August Bode κατέχουν περισσότερο από το ένα τρίτο των μετοχών της Wegmann Holding.

Ο πιο εξέχων είναι ο Felix Bode, ο μοναδικός μέτοχος της Wegmann με θέση στο διοικητικό συμβούλιο της KNDS και επικεφαλής του κλάδου αυτοκινητοβιομηχανίας της Wegmann Holding. Ο αδελφός του, Στέφαν, ηγείται ενός άλλου τμήματος που κατασκευάζει εξαρτήματα για πύργους αρμάτων μάχης. Μια τρίτη διεύθυνση διαχειρίζεται το μερίδιο συμμετοχής στην KNDS.

«Στις οικογένειες υπάρχει πάντα ένας ηγέτης, είτε μιλάμε για 10, 15 ή 20 μέλη», δήλωσε πηγή που γνωρίζει την εσωτερική δομή της KNDS μετά τη συγχώνευση με τη γαλλική πλευρά.

«Αρχικά ήταν ο Manfred Bode και τώρα είναι ο γιος του, ο Felix Bode».

Η ίδια πηγή πρόσθεσε, ωστόσο, ότι ο Felix – όπως και πολλοί άλλοι μέτοχοι της οικογένειας – «δεν ενδιαφέρεται πλέον να διατηρήσει την εταιρεία».

Τα δύο αδέλφια κατέχουν το 12% του μετοχικού κεφαλαίου της Wegmann. Αυτό σημαίνει ότι θα μοιραστούν 1,2 δισ. ευρώ, εφόσον η αποτίμηση της KNDS αγγίξει τα 20 δισ. ευρώ.

Μια άλλη μεγάλη ομάδα μετόχων είναι οι von Braunbehrens, μια οικογένεια διανοουμένων, στα μέλη της οποίας συγκαταλέγονται ένας μουσικολόγος ειδικευμένος στον Μότσαρτ και ένας μελετητής γλωσσολογίας και κειμένων.

Σύμφωνα με τον Andreas Bornefeld, ερευνητή που μελετά τις πλουσιότερες οικογένειες της Γερμανίας, η συγκεκριμένη πλευρά κατάγεται από τα αδέλφια Theodor και Julius Springmann, οι οποίοι εξαγόρασαν μερίδια της Wegmann & Co και μιας προγενέστερης εταιρείας στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα.

Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, τα τρία ηλικιωμένα αδέλφια της οικογένειας Braunbehrens, που διατηρούσαν μετοχές της KNDS, τις μεταβίβασαν σε μια εταιρεία συμμετοχών (holding). Αυτή, με τη σειρά της, συνδέεται με ένα ελάχιστα γνωστό φιλανθρωπικό ίδρυμα στην πόλη της Χαϊδελβέργης.

Μεταξύ των έργων που παρουσιάζονται στον ιστότοπο του Ιδρύματος Theodor Springmann είναι η καταγραφή της βιβλιογραφίας ιστορικών γερμανικών ημερολογίων (αλμανάκ), καθώς και μια πλατφόρμα δημοσίευσης άρθρων γύρω από την τεχνογνωσία των χαλιών και των κιλιμιών.

Το 2023, βάσει της πιο πρόσφατης λίστας μετόχων που εξέδωσε η εταιρεία, το ίδρυμα αποτελούσε τον τελικό δικαιούχο του μεγαλύτερου μεμονωμένου πακέτου μετοχών στη Wegmann Holding. Με αυτό το ποσοστό (24%), το ίδρυμα αναμένεται να εισπράξει 2,4 δισεκατομμύρια ευρώ, εφόσον η KNDS αγγίξει το ανώτατο όριο των οικονομικών της στόχων. Το ίδρυμα αρνήθηκε να σχολιάσει το γεγονός, ενώ υπάλληλός του έκλεισε το τηλέφωνο όταν δέχθηκε κλήση από τους Financial Times.

Ένας τέταρτος αδερφός, ο 85χρονος αριστερών καταβολών καλλιτέχνης Burkhart von Braunbehrens, αποχώρησε από την εταιρεία πριν από μία δεκαετία, έχοντας ασκήσει δημόσια κριτική στα σχέδια πώλησης αρμάτων μάχης στη Σαουδική Αραβία. Παρότι αρχικά του είχε απαγορευτεί η έξοδος από το μετοχικό σχήμα, τελικά έλαβε περίπου 4 εκατομμύρια ευρώ για το μερίδιό του κατόπιν διαιτησίας. Με τα χρήματα αυτά ίδρυσε έναν οργανισμό υποστήριξης μεταναστών. «Πλέον είμαι ένας απλός πολίτης», δήλωσε στους FT.

Στους υπόλοιπους μετόχους συγκαταλέγονται απόγονοι του Γερμανού βιομηχάνου Eduard Sethe, καθώς και τα παιδιά ενός πρώην διοικητικού στελέχους της εταιρείας.

Η Wegmann ζήτησε από τους FT να μην αποκαλύψουν τα ονόματα των μετόχων που δεν είναι ήδη γνωστά στο κοινό. Η εταιρεία επικαλέστηκε λόγους ασφαλείας, σε μια περίοδο που η Ρωσία στοχοποιεί στελέχη της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας.

Ακόμα όμως και χωρίς τα ονόματά τους, το προφίλ τους συνθέτει ένα μάλλον ασυνήθιστο μωσαϊκό ανθρώπων. Μεταξύ αυτών βρίσκονται ένας δικηγόρος με ειδίκευση στις μεταφορές, ένας φορολογικός σύμβουλος, ένας ψυχαναλυτής, ο ιδιοκτήτης ενός καταστήματος με ορθοπεδικά βοηθήματα, ένας κτηνίατρος, ένας αρχιτέκτονας τοπίου που ζει στις ΗΠΑ, καθώς και τουλάχιστον έξι παιδιά.

Ο Haghani δήλωσε ότι οι ιδιοκτήτες της Wegmann υπήρξαν προσεκτικοί και υπεύθυνοι θεματοφύλακες για περισσότερο από έναν αιώνα, αναπτύσσοντας και προστατεύοντας τη στρατιωτική τεχνολογία της Γερμανίας, ακόμη και σε περιόδους που οι κρατικές συμβάσεις ήταν σχεδόν ανύπαρκτες.

«Η σταθερότητα και η διασφάλιση ενός μακροπρόθεσμου μέλλοντος αποτελούν σήμα κατατεθέν των γερμανικών οικογενειακών επιχειρήσεων», σημείωσε. «Αυτό ακριβώς χαρακτηρίζει και τους μετόχους της Wegmann».

Ωστόσο, η διαφαινόμενη εξαγορά από το γερμανικό κράτος προκαλεί νευρικότητα σε ορισμένους αναλυτές.

Ο Moritz Schularick, επικεφαλής του Ινστιτούτου του Κιέλου για την Παγκόσμια Οικονομία, εκφράζει φόβους ότι το Βερολίνο θα υπερβάλει στο τίμημα.

«Είναι παράδοξο να ανακοινώνουν πρώτα όλες αυτές τις συμβάσεις με τις κατασκευάστριες εταιρείες αρμάτων μάχης και μετά να αποφασίζουν να αγοράσουν μερίδιο, έχοντας ήδη εκτοξεύσει την τιμή της μετοχής», τόνισε. «Πρόκειται για το αντίστροφο του σχήματος “pump and dump” (τεχνητή διόγκωση και ρευστοποίηση): διόγκωση και αγορά».

Ο Schäfer διευκρίνισε ότι, αν και δεν μέμφεται τα μέλη της οικογένειας για το κέρδος τους από την επικείμενη πώληση, «οφείλουμε να εστιάσουμε στο δομικό πρόβλημα – το οποίο εντοπίζεται στον τρόπο μεταβίβασης του πλούτου μέσω της κληρονομικότητας».

Για χρόνια, η διαχείριση της διαδοχής γινόταν αθόρυβα. Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τα παρασκήνια των συναντήσεων, στο ετήσιο συμβούλιο των μετόχων οι παρευρισκόμενοι κάθονται σε διάταξη σχήματος U, υποβάλλουν ερωτήσεις για την πορεία της εταιρείας και κάνουν διάλειμμα για μπουφέ, αφήνοντας τα ακανθώδη ζητήματα να επιλύονται μακριά από τα βλέμματα τρίτων.

Αρκετά άτομα που γνωρίζουν καλά την εταιρεία δήλωσαν ότι η διαχείριση των συμφερόντων τους ήταν μερικές φορές δύσκολη, αλλά ο Haghani ανέφερε ότι τώρα είναι «ενωμένοι» στην απόφαση για την πώληση.

Για τον Eric Brune, επί σειρά ετών εργαζόμενο και συνδικαλιστικό εκπρόσωπο της KNDS στη Γαλλία, η πώληση σηματοδοτεί την κορύφωση μιας σταδιακής χαλάρωσης των δεσμών μεταξύ των μετόχων της Wegmann και της επιχείρησης που κληρονόμησαν.

«Όπως συμβαίνει συνήθως στις οικογένειες, υπάρχουν εκείνοι που βλέπουν τους εαυτούς τους ως κληρονόμους της οικογενειακής ιστορίας – και μετά η γενιά που δεν βλέπει πλέον τον εαυτό της με αυτόν τον τρόπο».

Πρόσθετο ρεπορτάζ από την Anne-Sylvaine Chassany στο Βερολίνο και τη Sylvia Pfeifer στο Λονδίνο.