Τα ιδιωτικά “πανεπιστήμια” και η Αριστερά

Πολλή συζήτηση έγινε πρόσφατα με αφορμή την τοποθέτηση του κόμματος του κ. Τσίπρα σχετικά με τα ιδιωτικά «πανεπιστήμια». Η θέση που διατυπώθηκε αρθρώνεται γύρω από την έννοια της ασφάλειας δικαίου, της παραδοχής, δηλαδή, πως «το κράτος έχει συνέχεια».

Η παραδοχή αυτή, βέβαια, βρίσκεται σε αντίφαση με την πρόθεση ενός πολιτικού οργανισμού να επιχειρήσει ριζικές μεταρρυθμίσεις, οι οποίες καταστατικά διαρρηγνύουν τη συνέχεια του κράτους. Θα πει κάποια: μα, πότε ισχυρίστηκε ο επανασυστημένος κ. Τσίπρας πως επιδιώκει ριζικές αλλαγές; Και θα έχει δίκιο. Η εξακολουθητική αποδοχή του ευρωπαϊκού Δημοσιονομικού Συμφώνου από μέρους του σκιώδους (!) υπουργού οικονομικών του είναι η καλύτερη απόδειξη.

Γιατί το Σύμφωνο είναι η απόλυτη συνταγματοποίηση της διαρκούς λιτότητας, το καλύτερο σύμβολο της πλήρους κατίσχυσης του παρανοϊκού νεοφιλελευθερισμού -που, μεταξύ των άλλων, κατάφερε να αποδομήσει ακόμη και τη γερμανική οικονομία, κάνοντάς την παρακολούθημα, από πολλές απόψεις, της κινεζικής.

Βέβαια, εδώ έχουμε τη σύνδεση του νέου κόμματος με τον ιστορικό σοσιαλφιλελευθερισμό. Για να μείνουμε στα δικά μας μόνο, είναι γνωστό πως οι περισσότερες και πιο σημαντικές ιδιωτικοποιήσεις στην Ελλάδα έγιναν όχι από τις μνημονιακές κυβερνήσεις, αλλά από αυτές του κ. Σημίτη.

Επιστρέφοντας στο θέμα των ιδιωτικών «πανεπιστημίων», είναι καλό να επισημάνουμε ότι στην πρωτοπόρα του νεοφιλελευθερισμού Βρετανία δεν ήταν η Θάτσερ ή ο Μέιτζορ που επέβαλλαν δίδακτρα στα πανεπιστήμια. Ο Μπλερ ήταν.

Τα σημειώνω αυτά, για να πω πως είναι γενικά παραδεκτό πια πως χωρίς την Κεντροαριστερά πολλές από τις διαρθρωτικές «μεταρρυθμίσεις», που κατέστρεψαν το κοινωνικό κράτος, δεν θα είχαν υλοποιηθεί. Η ασυνέχεια του κράτους, που σήμανε ο νεοφιλελευθερισμός, υποστηρίχθηκε ασμένως από τον Κλίντον, τον Μπλερ, τον Σρέντερ, τον Γκονζάλες,… και μόνον έτσι ολοκληρώθηκε και θεσμοποιήθηκε.

Έχοντας υπόψη αυτό δεν είναι δύσκολο να καταλάβουμε τι τρέχει εδώ.

Η έμμεση έστω επίκληση της συνέχειας του κράτους από του εκπροσώπους του κ. Τσίπρα είναι εντελώς παραπειστική. Η κυβέρνηση της Δεξιάς δημιούργησε μια προφανή ασυνέχεια επιβάλλοντας έναν πρόδηλα αντισυνταγματικό νόμο, τον 5094/2024, που μόνο στημένοι θα μπορούσαν να τον θεωρήσουν συμβατό με το άρθρο 16 του Συντάγματος για αποκλειστικά κρατική παροχή Ανώτατης Εκπαίδευσης στη χώρα -ίσως δεν είναι τυχαίο πως κατασκευαστής του υπήρξε μια κεντροαριστερή μεταγραφή, ο κ. Πιερρακάκης.

Δεν γίνεται, νομίζω, με όρους στοιχειώδους ορθολογικότητας, και να παλεύεις για τη διατήρηση του άρθρου 16 και να «σέβεσαι» το νόμο 5094. Πρόκειται για υπόδειγμα στραμπουλιγμένης σκέψης.

Θα πει κάποιος: μα, δεν υπάρχει ένα δίκιο στη άποψη πως, με κάποιον τρόπο, θα πρέπει να προστατευτούν όσοι, εμπιστευόμενοι το κράτος, βρίσκονται τώρα μέσα σε αυτά τα «πανεπιστήμια»; Μια πρώτη απάντηση θα ήταν πως μπορείς να τα καταργήσεις, αφού ολοκληρώσουν τη φοίτησή τους όσοι ήδη είναι εγγεγραμμένοι.

Ένα θέμα, ωστόσο, και με αυτούς θα παραμένει. Αν δεν πληρούν τα ακαδημαϊκά κριτήρια πώς μπορεί να γίνουν αποδεκτά τα πτυχία τους; Ίσως, μέσα από αυστηρές εξετάσεις σε έναν αριθμό μαθημάτων στα πραγματικά, δηλαδή τα δημόσια, πανεπιστήμια. Παρόλο που η αδικία απέναντι στα παιδιά που πέρασαν με τις Πανελλαδικές θα παραμένει.

Στο τελευταίο τους βιβλίο “Ποια αναθεώρηση” (εκδόσεις Πόλις)- ο Ακρίτας Καϊδατζής και ο Χαράλαμπος Κουρουνδής επιχειρηματολογούν με πληρότητα για το ζήτημα του άρθρου 16, «η αναθεώρηση του οποίου αποτελεί μείζον διακύβευμα και αποτυπώνει περισσότερο από κάθε άλλο σημείο της πρότασης την πρόθεση της κυβέρνησης να ανατρέψει τον μεταπολιτευτικό συμβιβασμό».

Στο πλαίσιο του οποίου, ο εισηγητής στη συζήτηση για το Σύνταγμα του 1975 Δημήτριος Νιάνιας τόνιζε ότι «η Ανώτατη Παιδεία είναι και οφείλει να είναι μόνον κρατική δια τον φόβον του μπίζνες (BUSINE[S]S)», ενώ ο καθόλα μετριοπαθής αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης Γεώργιος Μαύρος, υποστήριζε πως σε ένα σύγχρονο κράτος, ούτε η παιδεία ούτε η υγεία μπορεί να είναι ιδιωτική. Προσοχή -όχι σε ένα «σοσιαλιστικό» κράτος, αλλά σε ένα, απλώς, σύγχρονο.

Κάτι πολύ μεγαλύτερο, από ό,τι οι περισσότεροι φανταζόμαστε, παίζεται εδώ, λοιπόν. Γι’ αυτό δεν χωράνε ελαφρότητες, στο όνομα της διεύρυνσης του εκλογικού ακροατηρίου.

Ο 5024 δεν γίνεται να μην καταργηθεί. Μια τέτοια τοποθέτηση αντιβαίνει στην κοινή λογική. Αν διατηρηθεί ο νόμος, θα σημαίνει ότι γίνεται αποδεκτό να υπάρχουν νόμοι που παραβιάζουν το Σύνταγμα. Σε αυτήν την περίπτωση, η προσπάθεια να διατηρηθεί το άρθρο 16 θα συνιστά πολιτικό ανέκδοτο. Αν, με τόση ευκολία και χωρίς έμπρακτη αμφισβήτηση, νομιμοποιούνται τα ιδιωτικά «πανεπιστήμια», σε τι χρειάζεται ο αγώνας για τη διατήρηση της συνταγματικής πρόβλεψης για την απαγόρευσή τους;

Δεν φαίνεται πως οι εκπρόσωποι του κ. Τσίπρα έχουν απαντήσεις. Αν ήταν δεν θα μας τις έκρυβαν.

ΥΓ. Η στάση αυτή, νομίζω, πως αποτελεί ένα καλό επιχείρημα για την ανάγκη αποτροπής ενός νέου δικομματισμού, ο οποίος θα σταθεροποιούσε μια πολύ δύσκολα αναιρέσιμη συνθήκη πλειοψηφικής και διαρκούς σύγκλισης του πολιτικού συστήματος στα βασικά και τα μεγάλα και -μανιώδους στην επιτέλεσή της- σύγκρουσης (!) στα μικρά. Κάτι τέτοιο θα ήταν ο καλύτερος τρόπος για τον μόνιμο αποπροσανατολισμό της κοινωνικής πλειοψηφίας, που έχει απόλυτη ανάγκη μια ριζικά διαφορετική πολιτική.

Ο Χρήστος Λάσκος είναι οικονομολόγος