Ιράν: Γιατί ο Τραμπ επιστρέφει στο ”όπλο” των κυρώσεων

Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αρέσκεται να λέει ότι ξεκίνησε τον πόλεμό του με το Ιράν μετά από 50 χρόνια οικονομικής πίεσης που δεν είχαν καταφέρει να σταματήσουν τις φιλοδοξίες του για πυρηνικά όπλα — αλλά τώρα στοιχηματίζει ότι ένας ακόμη οικονομικός στραγγαλισμός μπορεί να φέρει το τέλος αυτού του πολέμου.

Η κυβέρνηση Τραμπ ελπίζει ότι οι μήνες βομβαρδισμών έχουν ωθήσει την οικονομία του Ιράν σε ένα σημείο καμπής που θα αναγκάσει την ηγεσία του να υποκύψει στις απαιτήσεις για τερματισμό του πυρηνικού του προγράμματος και πλήρες άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ για τα δεξαμενόπλοια πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Ο Ρεπουμπλικάνος πρόεδρος δήλωσε τη Δευτέρα ότι, δεδομένου ότι το Ιράν επιδιώκει αποζημιώσεις στο πλαίσιο τυχόν ειρηνευτικών συνομιλιών, σκοπεύει τώρα να απαιτήσει το ίδιο και από την αμερικανική πλευρά. Αυτό αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στροφής του Τραμπ αυτό το Σαββατοκύριακο, κατά την οποία υποστηρίζει ότι το Ιράν βρίσκεται τώρα στα πρόθυρα της οικονομικής κατάρρευσης, παρόλο που έχει ήδη υποστεί δεκαετίες οικονομικών κυρώσεων, οι οποίες συχνά αποτελούν μια μακροπρόθεσμη στρατηγική και όχι ένα άμεσο εργαλείο πολέμου που μπορεί να σταματήσει μια σύγκρουση.

Η αλλαγή αυτή έρχεται καθώς τα αμερικανικά αποθέματα βασικών όπλων έχουν μειωθεί και καθώς οι συνομιλίες φαίνεται να έχουν και πάλι βαλτώσει, όπως σημειώνει το AP. Αλλά ο Τραμπ επιμένει ότι η πίεση μπορεί να οδηγήσει σε μια σημαντική ανακάλυψη.

«Ναι, μπορούν να δημιουργήσουν προβλήματα, αλλά είναι χρεοκοπημένοι», δήλωσε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους. «Δεν έχουν χρήματα. Ξέρετε, το Ιράν είναι χρεοκοπημένο, εντελώς χρεοκοπημένο. Και δεν πληρώνουν τους στρατιώτες τους. Έχουν πληθωρισμό 300%.»

Ο πληθωρισμός στο Ιράν βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα, αν και οι εκτιμήσεις του Τραμπ ήταν υψηλότερες από ό,τι ανέφεραν αξιωματούχοι της κυβέρνησης σε δημοσιογράφους. Ωστόσο, η προοπτική ενός μεγαλύτερου πολέμου ενέχει επίσης πληθωριστικούς κινδύνους για άλλα έθνη, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, όπου ο πόλεμος και οι υψηλότερες τιμές της βενζίνης δεν απολαμβάνουν ιδιαίτερης δημοφιλίας μεταξύ των πολιτών τους.

Οι τιμές του αργού πετρελαίου σημείωσαν άνοδο τη Δευτέρα, καθώς οι επενδυτές ερμήνευσαν τα σχόλια του Τραμπ ως ένδειξη ότι λιγότερα πλοία θα διασχίζουν τα Στενά του Ορμούζ, συνεχίζοντας να περιορίζουν τις παγκόσμιες προμήθειες βενζίνης, καυσίμων αεροσκαφών, φυσικού αερίου και άλλων μορφών ενέργειας. Ο πόλεμος στο Ιράν έκλεισε σε μεγάλο βαθμό την πλωτή οδό που αφορούσε τη μεταφορά περίπου του 20% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου πριν από τη σύγκρουση – και οι προσπάθειες επαναλειτουργίας του στενού ήταν βραχύβιες, καθώς έχει γίνει πηγή επιρροής για τους Ιρανούς στις διαπραγματεύσεις.

Το Ιράν δεν φαίνεται να εκφοβίζεται δημόσια από την προοπτική περισσότερων οικονομικών κυρώσεων.

«Κάθε φορά που η Ουάσινγκτον αποδεικνύεται ανίκανη να ασκήσει διπλωματία, υποχωρεί σε κυρώσεις. Και κάθε φορά που αυτές οι κυρώσεις δεν παράγουν αποτελέσματα, απλώς αυξάνει τη δόση», δήλωσε ο Εσμαίλ Μπαγκάεϊ, εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. «Ο πραγματικός κίνδυνος είναι ότι οι Αμερικανοί πολιτικοί, προσκολλημένοι σε αυτή την κακή συνήθεια, θα στραγγαλίσουν αντ’ αυτού τις δικές τους εναπομένουσες πιθανότητες για μια λιγότερο ταπεινωτική έξοδο από μια κρίση που οι ίδιοι δημιούργησαν».

Ο Λευκός Οίκος έχει χαρακτηρίσει αυτή την επιχείρηση “Οικονομική Οργή”

Ο πρόεδρος δεν ανέφερε ποια πρόσθετη οικονομική πίεση θα ασκηθεί, αλλά η κυβέρνηση από τις 16 Απριλίου έχει εμπλακεί σε αυτό που αποκαλεί «Επιχείρηση Οικονομική Οργή» εναντίον του Ιράν. Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ ​​Μπέσεντ χαρακτήρισε αυτό το στοιχείο ως το «οικονομικό ισοδύναμο» μιας εκστρατείας βομβαρδισμού, καθώς οι χώρες που αγοράζουν πετρέλαιο από το Ιράν ή έχουν τραπεζικές συναλλαγές με αυτό θα μπορούσαν να υποστούν κυρώσεις.

Αλλά ένα πρόβλημα με αυτή την στροφή είναι ότι οι κυρώσεις δεν μπορούν να έχουν τόσο γρήγορα αντίκτυπο όσο έχει το κλείσιμο του Ορμούζ, δήλωσε ο Ρίτσαρντ Νέφιου, ανώτερος ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια, ο οποίος βοήθησε στην κατεύθυνση της στρατηγικής κυρώσεων κατά του Ιράν κατά την κυβέρνηση Ομπάμα.

Ο Νέφιου τόνισε ότι η αξία των κυρώσεων ως εργαλείο είναι περιορισμένη επειδή ο Τραμπ δεν έχει διατυπώσει σαφείς στρατηγικούς στόχους για τον πόλεμο, τονίζοντας κατά καιρούς ότι δεν μπορεί να έχει πυρηνικά όπλα, στη συνέχεια δίνει έμφαση στα Στενά και στη συνέχεια μιλάει για βαλλιστικούς πυραύλους. Αντ’ αυτού, ο Τραμπ έχει εμπλακεί σε μια μαζική σειρά αεροπορικών επιθέσεων και σε ένα επίπεδο καταστροφής που δεν έχει επιφέρει το γρήγορο τέλος που αρχικά υποσχέθηκε.

«Η οικονομική πίεση είναι ένα πιθανό στοιχείο στη στρατηγική του, αλλά δεν έχει ακόμη εξηγήσει τον σκοπό», είπε ο Νέφιου. «Ο Τραμπ έχει συστηματικά αποδυναμώσει το δικό του χέρι μέσω της ανεπαρκούς χρήσης βίας, της ασαφής διευκρίνισης ενός στόχου και της διστακτικότητας στις διαπραγματεύσεις».

Ωστόσο, οι κυρώσεις και ο συνεχιζόμενος ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμένων από τις ΗΠΑ δίνουν στις ΗΠΑ οικονομική και χρηματοοικονομική μόχλευση, δήλωσε ο Χουάν Ζαράτε, αναπληρωτής σύμβουλος εθνικής ασφάλειας στην κυβέρνηση Τζορτζ Μπους του νεότερου. Ο Ζαράτε είπε ότι οι κυρώσεις των ΗΠΑ που απειλούν τρίτες χώρες που συνεργάζονται με το Ιράν έχουν επίσης αντίκτυπο. Αλλά αυτά τα πράγματα απαιτούν χρόνο, σημείωσε.

«Το τελικό ερώτημα θα είναι πόσο μακριά είναι διατεθειμένες να φτάσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες για να περιορίσουν το εμπόριο πετρελαίου του Ιράν και να απειλήσουν τρίτες χώρες με αυστηρές κυρώσεις — και αν έχουν την υπομονή να δοκιμάσουν αν ο οικονομικός πόνος θα αλλάξει τη συμπεριφορά του καθεστώτος», δήλωσε ο Ζαράτε.

Οι προηγούμενοι πρόεδροι εφάρμοσαν κυρώσεις. Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι δεν ήταν αρκετά εκτεταμένες.

Η τελευταία στροφή του Τραμπ στα οικονομικά ζητήματα με το Ιράν είναι κάτι σαν «κωλοτούμπα». Ο Τραμπ χλευάζει εδώ και καιρό προηγούμενους προέδρους που χρησιμοποίησαν κυρώσεις για να περιορίσουν την οικονομική ικανότητα του Ιράν να χρηματοδοτήσει την στρατιωτική και πυρηνική του ανάπτυξη. Σε ομιλία του την περασμένη εβδομάδα στο Λας Βέγκας, υπερασπίστηκε τους βομβαρδισμούς, τους πυραύλους και τις επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη που ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου, υποδεικνύοντας ότι οι κυρώσεις από προηγούμενες κυβερνήσεις που χρονολογούνται από τον Νοέμβριο του 1979 δεν είχαν στεφθεί με επιτυχία.

«Έχουν περάσει 47 χρόνια, αλλά στην πραγματικότητα, έχουν περάσει 50 χρόνια επειδή λένε 47 εδώ και τρία χρόνια, έχουν περάσει 50 χρόνια», είπε ο Τραμπ. «Και κανένας άλλος πρόεδρος δεν έχει κάνει αυτό που έπρεπε να κάνετε εσείς εδώ και πολύ καιρό, επειδή το Ιράν δεν μπορεί να έχει πυρηνικό όπλο, δεν μπορεί να το έχει».

Η ιρανική οικονομία έχει πληγεί σοβαρά λόγω του πολέμου, με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο να εκτιμά ότι η συνολική οικονομία συρρικνώνεται κατά 5,4% και η ιρανική κυβέρνηση να αναφέρει πρόσφατα ετήσιο ποσοστό πληθωρισμού 88,6%. Το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ δήλωσε ότι οι μέσες ποσότητες ιρανικού πετρελαίου έχουν μειωθεί από 1,8 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα πριν από τον πόλεμο σε λιγότερο από 500.000 βαρέλια την ημέρα τον τελευταίο μήνα.

Η οικονομία των ΗΠΑ — η μεγαλύτερη στον κόσμο — συνέχισε να αναπτύσσεται, αλλά ο πληθωρισμός είναι αυξημένος και το κόστος δανεισμού έχει αυξηθεί με τρόπους που έχουν βλάψει τη δημοτικότητα του Τραμπ και έχουν οδηγήσει σε αποδοκιμασία του πολέμου στο Ιράν.

Ένας ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος, που επέμεινε να μην κατονομαστεί για να συζητήσει τη στρατηγική, δήλωσε ότι ο αμερικανικός στρατός έχει περιορίσει την ικανότητα του Ιράν να παράγει, να πουλάει και να μεταφέρει πετρέλαιο και άλλους ενεργειακούς πόρους. Η κυβέρνηση θεωρεί τον ναυτικό αποκλεισμό του στενού και τις κυρώσεις ως αποτελεσματικές και θεωρεί ότι ο Τραμπ έχει πρόσθετες επιλογές που μπορούν να ενταθούν περισσότερο τις επόμενες εβδομάδες και μήνες.

Ο Τραμπ ουσιαστικά υποστηρίζει ότι οι Αμερικανοί ψηφοφόροι είναι σε καλύτερη θέση να ανεχθούν τυχόν οικονομικές δυσκολίες από τους Ιρανούς, οι οποίοι βρίσκονται σε κατάσταση οικονομικής δυσπραγίας εδώ και χρόνια.

«Δεν είναι μόνο τι μπορεί να κάνει ο στρατός — έχουμε και την πιο ισχυρή οικονομία στον κόσμο», δήλωσε τη Δευτέρα ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγσεθ σε κοινή εμφάνιση με τον Μπέσεντ. «Και όταν έχεις έναν κινητοποιημένο υπουργό Οικονομικών που μπορεί να ασκήσει πολλούς μοχλούς επειδή ξέρει πώς να το κάνει, μπορείς να ασκήσεις μεγάλη πίεση στους αντιπάλους».