Μπετανκούρ: Ο άνθρωπος-κλειδί του Τραμπ στη Βενεζουέλα και η άγνωστη ιστορία του

Η ιστορική συμφωνία του Ντόναλντ Τραμπ για το πετρέλαιο της Βενεζουέλας περιστρέφεται γύρω από έναν αμφιλεγόμενο επιχειρηματία από το Καράκας, ο οποίος έχει μακρά ιστορία υποστήριξης των αμερικανικών συμφερόντων — συμπεριλαμβανομένης της επιχείρησης για την απομάκρυνση του πρώην ισχυρού άνδρα της χώρας, Νικολάς Μαδούρο.

Ο 46χρονος Αλεχάντρο Μπετανκούρ διοικεί την πετρελαϊκή εταιρεία που πρόκειται να συνάψει μια πρωτοφανή συνεργασία με το Πεντάγωνο. Η συμφωνία δίνει στις Ηνωμένες Πολιτείες πρόσβαση σε ορισμένα από τα τεράστια πετρελαϊκά κοιτάσματα της Βενεζουέλας, σε μια περίοδο που τα αμερικανικά αποθέματα βρίσκονται σε χαμηλά επίπεδα.

«Χωρίς τον Μπετανκούρ δεν υπάρχει συμφωνία ενεργειακής ασφάλειας», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος στο Axios. «Και ο Μαδούρο μπορεί να βρισκόταν ακόμη στην εξουσία αν δεν ήταν αυτός».

Η ζωή του Μπετανκούρ θυμίζει σενάριο ταινίας με συμφωνίες δισεκατομμυρίων, διεθνείς ίντριγκες, μια πολυετής έρευνα για ξέπλυμα χρήματος και, μεταξύ άλλων, ένα ισπανικό κάστρο που βρέθηκε στο στόχαστρο των αρχών.

Το παρασκήνιο της σύλληψης του Μαδούρο

Όταν ο Τραμπ απαιτούσε πέρυσι από τον Μαδούρο να εγκαταλείψει τη Βενεζουέλα, ο Μπετανκούρ έπαιξε καθοριστικό ρόλο διερευνώντας τη στάση της αντιπροέδρου της Βενεζουέλας, Ντέλσι Ροντρίγκες, σχετικά με το εάν θα αναλάμβανε την κυβέρνηση ως αντικαταστάτρια.

«Δεν υπήρξε άμεσο αίτημα από τον Αλεχάντρο προς την Ντέλσι· περισσότερο προσπαθούσε να καταλάβει τι σκεφτόταν», δήλωσε δεύτερος Αμερικανός αξιωματούχος που είχε ενημερωθεί για τις ιδιωτικές συνομιλίες μεταξύ των δύο.

Ο Μπετανκούρ βρισκόταν σε τακτική επικοινωνία με τον Μαουρίσιο Κλάβερ-Καρόνε, τον άνθρωπο του Τραμπ για θέματα Βενεζουέλας, και συζητούσε μαζί του τρόπους ώστε να συνεχιστεί η ροή πετρελαίου και να λειτουργεί η οικονομία στη Βενεζουέλα μετά τον Μαδούρο.

Στις 3 Ιανουαρίου, όταν ο αμερικανικός στρατός συνέλαβε τον Μαδούρο, ο Κλάβερ-Καρόνε επικοινωνούσε τηλεφωνικά με τον Μπετανκούρ, ο οποίος ταυτόχρονα επικοινωνούσε με τη Ροντρίγκες.

Στην αρχή, η Ροντρίγκες «πίστευε ότι οι ΗΠΑ είχαν σκοτώσει τον Μαδούρο, ότι την είχαν προδώσει και [ότι] ήταν πολύ θυμωμένη και πολύ φοβισμένη», δήλωσε σύμμαχος του Μπετανκούρ στο Axios.

«Έπρεπε να την ηρεμήσει, παίζοντας τον ρόλο του καλού αστυνομικού», και τελικά την έπεισε να μιλήσει με τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, για το ενδεχόμενο να αναλάβει την ηγεσία της Βενεζουέλας.

Ο άνθρωπος του Τραμπ στη Βενεζουέλα

Η σχέση του Μπετανκούρ με την αμερικανική κυβέρνηση ξεκίνησε κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ, όταν ο Κλάβερ-Καρόνε ήταν διευθυντής για τις υποθέσεις του Δυτικού Ημισφαιρίου στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας και η κυβέρνηση Τραμπ κήρυξε τον Μαδούρο παράνομο πρόεδρο.

Ο Τραμπ έγινε ο πρώτος ηγέτης χώρας στον κόσμο που αναγνώρισε το 2019 τον επικεφαλής της Εθνικής Συνέλευσης της Βενεζουέλας, Χουάν Γκουαϊδό, ως τον νόμιμο ηγέτη της χώρας.

Ο Μπετανκούρ λειτούργησε ως μεσάζων, συνδέοντας την αντιπολίτευση του Μαδούρο με πολιτικά πρόσωπα της Βενεζουέλας και ανώτατους στρατιωτικούς αξιωματούχους, με στόχο να δημιουργηθεί εσωτερική υποστήριξη για μια ειρηνική, δημοκρατική μετάβαση προς μια κυβέρνηση Γκουαϊδό, σύμφωνα με μέλος της αντιπολίτευσης και μέλος του στενού κύκλου του Γκουαϊδό.

Ο Μπετανκούρ ταξίδεψε επίσης στη Μόσχα για να παραδώσει προσωπικά μια επιστολή εκ μέρους της κυβέρνησης του Γκουαϊδό, ζητώντας από τη Ρωσία να σταματήσει να στηρίζει τον Μαδούρο.

Από την εξορία στην επιστροφή στα πετρελαϊκά της Βενεζουέλας

Ο Μαδούρο τελικά επιβίωσε από την προσπάθεια ανατροπής του που υποστηριζόταν από τις ΗΠΑ. Ο Μπετανκούρ διέφυγε από τη χώρα.

Ο Μαδούρο διέταξε τη σύλληψή του και κατέσχεσε τα περιουσιακά στοιχεία και την πετρελαϊκή εταιρεία του.

Λόγω της κληρονομιάς της σοσιαλιστικής κακοδιαχείρισης, η παραγωγή πετρελαίου στα κοιτάσματα της παλιάς επιχείρησης του Μπετανκούρ μειώθηκε δραματικά, πλήττοντας την ήδη εύθραυστη οικονομία της Βενεζουέλας.

Η Ροντρίγκες παρότρυνε τον Μαδούρο το 2023 να φέρει πίσω τον Μπετανκούρ, ο οποίος είχε τη φήμη ανθρώπου που μπορούσε να αναστρέψει την πορεία προβληματικών επιχειρήσεων στον πετρελαϊκό τομέα της Βενεζουέλας.

Ο Μαδούρο απαίτησε από τον Μπετανκούρ να μείνει μακριά από την αντιπολίτευση, σύμφωνα με πηγή, και του ζήτησε να συνεργαστεί με τον πετρελαιοπαραγωγό από το Παλμ Μπιτς, Χάρι Σάρτζεντ Γ΄, τον οποίο ο Μαδούρο αποκαλούσε «El Abuelo» («ο παππούς»). Οι δύο άνδρες πήραν πρόσφατα διαφορετικούς επαγγελματικούς δρόμους.

Η έρευνα για ξέπλυμα χρήματος

Ο Μπετανκούρ αντιμετώπισε ένα σοβαρό πρόβλημα από την πλευρά των ΗΠΑ το 2019, όταν ο Μαδούρο τον καταδίωκε: μια διεθνή έρευνα ύψους 1,2 δισεκατομμυρίων δολαρίων για ξέπλυμα χρήματος, η οποία οδήγησε στην απαγγελία κατηγοριών από ομοσπονδιακό δικαστήριο εναντίον του εξαδέλφου του και άλλων Βενεζουελανών στο Μαϊάμι.

Ένας από τους δικηγόρους του Μπετανκούρ εκείνη την περίοδο, ο Ρούντι Τζουλιάνι, συναντήθηκε με ανώτατους αξιωματούχους του υπουργείου Δικαιοσύνης των ΗΠΑ για να υποστηρίξει ότι ο Μπετανκούρ δεν γνώριζε για το έγκλημα, όπως είχε αναφέρει η Washington Post.

Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε έναν μήνα αφότου ο Τζουλιάνι και δύο συνεργάτες του είχαν μείνει στο ισπανικό κάστρο του Μπετανκούρ, το El Alamín, και είχαν συναντηθεί με έναν συνεργάτη του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι, προτρέποντάς τον να ερευνήσει τον τότε αντίπαλο του Τραμπ, Τζο Μπάιντεν.

Ο Μπετανκούρ δεν κατηγορήθηκε ποτέ. Όμως, έξι χρόνια αργότερα, οι ελβετικές αρχές επανέφεραν με ανεξήγητο τρόπο την αμερικανική υπόθεση ξεπλύματος χρήματος του 2016 και έπεισαν τις ισπανικές αρχές να εκτελέσουν ένταλμα έρευνας στο κάστρο και στο γραφείο του Μπετανκούρ στη Μαδρίτη.

Αυτή την άνοιξη, σε μια σειρά τηλεφωνικών συνομιλιών, Αμερικανοί αξιωματούχοι — μεταξύ των οποίων και η τότε υπουργός Δικαιοσύνης Παμ Μπόντι — φέρεται να ζήτησαν από τις ελβετικές αρχές να καθυστερήσουν την έρευνα, επειδή ο Μπετανκούρ θεωρείται τόσο σημαντικό πρόσωπο για την αμερικανική εξωτερική πολιτική, σύμφωνα με την Washington Post.

Το πρόβλημα για τις ΗΠΑ

Ο Μπετανκούρ δεν μπορούσε να ταξιδέψει εκτός του σπιτιού του στο Ηνωμένο Βασίλειο — και επομένως δεν μπορούσε να μεταβεί στην Ουάσινγκτον και στο Καράκας για να ολοκληρώσει τη συμφωνία πετρελαίου του Τραμπ — επειδή οι Ελβετοί είχαν ζητήσει την έκδοσή του.

Σε μία από τις συνομιλίες, ένας ανώτατος αξιωματούχος του υπουργείου Δικαιοσύνης των ΗΠΑ φάνηκε έκπληκτος όταν οι Ελβετοί αξιωματούχοι είπαν ότι η υπόθεση βρισκόταν ακόμη σε αρχικό στάδιο.

«Σε αρχικό στάδιο; Αυτή η υπόθεση είναι δέκα ετών», είπε ένας Αμερικανός αξιωματούχος, σύμφωνα με έναν συμμετέχοντα στην τηλεφωνική συνομιλία.

Το ζήτημα ξεκαθαρίστηκε όταν οι Ελβετοί αξιωματούχοι ενημέρωσαν βρετανικό δικαστήριο ότι δεν ήταν έτοιμοι να προχωρήσουν, επιτρέποντας έτσι στον Μπετανκούρ να ταξιδέψει τον Ιούνιο.

Οι όροι της πετρελαϊκής συμφωνίας

Μέχρι τα μέσα Αυγούστου, ο Μπετανκούρ, η Ροντρίγκες και Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν συμφωνήσει άτυπα στους βασικούς όρους της πετρελαϊκής συμφωνίας.

Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, οι όροι περιλαμβάνουν:

• Η Βενεζουέλα λαμβάνει μεταξύ 16% και 40% της παραγωγής, ανάλογα με το κοίτασμα. Παράλληλα, εισπράττει φόρους επί των εσόδων.
• Οι ΗΠΑ δεν επενδύουν χρήματα στη συμφωνία, έχουν μετοχικό ποσοστό 35% και λαμβάνουν το 20% του πετρελαίου μετά φόρων, σε τιμή κόστους παραγωγής. Αυτό αντιστοιχεί περίπου σε 30 δολάρια το βαρέλι, ενώ η τιμή του αργού ήταν 90 δολάρια τη Δευτέρα.
• Η North American Blue Energy Partners του Μπετανκούρ αποκτά πρόσβαση σε 17 κοιτάσματα και την έμμεση υποστήριξη του αμερικανικού στρατού.

«Κανένας άλλος πετρελαιοπαραγωγός δεν μπορεί να πει ότι έχει το Πεντάγωνο με το μέρος του», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος στο Axios.

Ενεργειακοί εμπειρογνώμονες έχουν επικρίνει τη συμφωνία, χαρακτηρίζοντάς την δυνητικά μη εφαρμόσιμη και απίθανο να οδηγήσει σε χαμηλότερες τιμές βενζίνης στο άμεσο μέλλον.

Στο εσωτερικό της Βενεζουέλας, ορισμένοι καταδίκασαν τη συμφωνία ως κλεπτοκρατική και χαρακτήρισαν τον Μπετανκούρ «bolichico» — έναν όρο που χρησιμοποιείται για τους κομψούς, άπληστους και πλούσιους εκπροσώπους της ελίτ που συνδέονται με το καθεστώς.

Ο δικηγόρος του Μπετανκούρ, Τζον Σέιλ, δήλωσε ότι ο πελάτης του έχει στοχοποιηθεί άδικα.

«Έχει ερευνηθεί από τους Ελβετούς και το υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ εδώ και πολύ καιρό για πολύ παλιά γεγονότα. Όχι μόνο δεν έχει καταδικαστεί ποτέ, αλλά δεν έχει καν κατηγορηθεί για οποιαδήποτε εγκληματική δραστηριότητα», δήλωσε ο Σέιλ.