Φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι και μπαταρίες: Νέο τοπίο στην αυτοκατανάλωση ενέργειας

Νέες δυνατότητες για νοικοκυριά και επιχειρήσεις που θέλουν να παράγουν, να αποθηκεύουν και να καταναλώνουν τη δική τους ηλεκτρική ενέργεια φέρνει το νέο πλαίσιο για την αυτοκατανάλωση, το οποίο τέθηκε σε ισχύ με υπουργική απόφαση του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου.

Στο επίκεντρο, με βάση όσα αναφέρονται από το ΥΠΕΝ, βρίσκονται τα μικρά φωτοβολταϊκά συστήματα στα μπαλκόνια, ισχύος έως 800 Watt, αλλά και η δυνατότητα εγκατάστασης αυτόνομων συστημάτων αποθήκευσης, χωρίς να απαιτείται η ύπαρξη φωτοβολταϊκού ή άλλου σταθμού παραγωγής από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.

Το νέο καθεστώς, με βάση το υπουργείο, διευρύνει σημαντικά το πεδίο της αυτοκατανάλωσης, καθώς αφορά νοικοκυριά, επιχειρήσεις, επαγγελματίες και αγρότες, αλλά και Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, παρόχους υπηρεσιών ύδατος, Ενεργειακές Κοινότητες και άλλους φορείς του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.

Φωτοβολταϊκά στα μπαλκόνια

Μία από τις πλέον χαρακτηριστικές αλλαγές είναι η θεσμοθέτηση της δυνατότητας εγκατάστασης φωτοβολταϊκών στο μπαλκόνι, με μέγιστη ισχύ παραγωγής 800 Watt. Τα συστήματα προορίζονται αποκλειστικά για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών του νοικοκυριού.

Η διαδικασία για τους ενδιαφερόμενους, με βάση το ΥΠΕΝ, θα είναι απλοποιημένη και ηλεκτρονική, μέσω ειδικής ψηφιακής πύλης που αναπτύσσει ο ΔΕΔΔΗΕ και αναμένεται να λειτουργήσει έως το τέλος του 2026.

Για να περάσουν, ωστόσο, τα «φωτοβολταϊκά μπαλκονιού» από το θεσμικό πλαίσιο στην πράξη, απαιτείται πρώτα η δημοσίευση των προδιαγραφών ασφαλείας από τον ΔΕΔΔΗΕ. Οι σχετικές προδιαγραφές αναμένεται να αναρτηθούν στην ιστοσελίδα του Διαχειριστή έως τις 31 Οκτωβρίου 2026.

Μπαταρία χωρίς φωτοβολταϊκό

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η νέα δυνατότητα εγκατάστασης μεμονωμένων συστημάτων αποθήκευσης για την κάλυψη των ιδίων καταναλώσεων των νοικοκυριών.

Για πρώτη φορά δίνεται η δυνατότητα στον καταναλωτή να εγκαταστήσει μπαταρία χωρίς να διαθέτει σταθμό παραγωγής από ΑΠΕ. Με τον τρόπο αυτό μπορεί να αποθηκεύει ηλεκτρική ενέργεια από το δίκτυο και να τη χρησιμοποιεί σε μεταγενέστερο χρόνο, ανάλογα με τις ανάγκες του.

Η συγκεκριμένη δυνατότητα συνοδεύεται από απλοποιημένη διαδικασία αδειοδότησης και σαφείς κανόνες για την εγκατάσταση και τη σύνδεση των συστημάτων. Παράλληλα, οι καταναλωτές χαμηλής τάσης εξαιρούνται από την υποχρέωση προσκόμισης εγγυητικής επιστολής, ενώ οι αιτήσεις τους θα εξετάζονται κατά προτεραιότητα από τον αρμόδιο Διαχειριστή.

Από την παραγωγή στην αποθήκευση

Σημειώνεται ότι, ενόψει των νέων δεδομένων στην ενεργειακή αγορά, το ΥΠΕΝ ορίζει ως αυτοκατανάλωση την περίπτωση όπου ο καταναλωτής παράγει ηλεκτρική ενέργεια, για παράδειγμα μέσω φωτοβολταϊκών, και την αξιοποιεί για την κάλυψη των δικών του αναγκών.

Όταν η παραγωγή είναι μεγαλύτερη από την κατανάλωση, η περίσσεια ενέργεια μπορεί, ανάλογα με το εφαρμοζόμενο σχήμα, να διοχετεύεται στο δίκτυο και να αποζημιώνεται ο αυτοκαταναλωτής. Με την προσθήκη συστήματος αποθήκευσης, η πλεονάζουσα ενέργεια μπορεί να «μεταφερθεί» χρονικά και να χρησιμοποιηθεί όταν αυξάνονται οι ανάγκες κατανάλωσης.

Net metering και net billing

Το νέο πλαίσιο, με βάση το ΥΠΕΝ, καλύπτει όλα τα βασικά μοντέλα αυτοκατανάλωσης, από τον ενεργειακό συμψηφισμό (net metering), τον εικονικό ενεργειακό συμψηφισμό (virtual net metering), τον ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό (net billing) και τον εικονικό ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό (virtual net billing).

Παράλληλα, ανοίγει, όπως τονίζεται, ο δρόμος για τη συλλογική αυτοκατανάλωση, επιτρέποντας σε περισσότερους αυτοκαταναλωτές να συμμετέχουν από κοινού, ενώ προβλέπεται επίσης η δυνατότητα ο σταθμός αυτοκατανάλωσης να ανήκει σε τρίτο πρόσωπο ή να βρίσκεται υπό τη διαχείριση τρίτου.

Το πλαίσιο δίνει ακόμη μεγαλύτερη ευελιξία στους καταναλωτές, καθώς υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις επιτρέπει τη μετάβαση από ένα σχήμα αυτοκατανάλωσης σε άλλο, αλλά και τη συμμετοχή μιας παροχής σε περισσότερους από έναν σταθμούς αυτοκατανάλωσης.

Ψηφιακό μητρώο και έξυπνοι μετρητές

Σημαντικό βήμα για την ψηφιοποίηση της αγοράς αποτελεί και η πλήρης εφαρμογή του Ηλεκτρονικού Μητρώου Αυτοκαταναλωτών Ενέργειας. Μέσω του Μητρώου θα καταγράφονται και θα επικαιροποιούνται ηλεκτρονικά τα στοιχεία των αυτοκαταναλωτών, των παροχών κατανάλωσης και των σταθμών αυτοκατανάλωσης.

Την ίδια στιγμή, η ανάπτυξη των έξυπνων μετρητών και η καταγραφή των δεδομένων σε πραγματικό χρόνο αναμένεται να βελτιώσουν την παρακολούθηση της λειτουργίας των σταθμών και να καταστήσουν αποτελεσματικότερη και ακριβέστερη την εφαρμογή της αυτοκατανάλωσης.

Ειδικό καθεστώς για δημόσιους φορείς

Ξεχωριστή διαδικασία θεσπίζεται για τους ΟΤΑ, τα νομικά πρόσωπα δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου του δημόσιου τομέα και τα κοινωφελή ιδρύματα, με στόχο να διευκολυνθεί η αξιοποίηση της αυτοπαραγόμενης ενέργειας.