Τα βιομηχανικά απόβλητα στον Κηφισό κάνουν εδώ και χρόνια “χαβούζα” τον Σαρωνικό

Στη φανταστική (ενδεχομένως και κυριολεκτικά) χώρα που ζούμε και όπου ο καθένας μπορεί να κάνει ό,τι νιώθει, βυτιοφόρο εταιρείας που συνεργάζεται με βιομηχανικές μονάδες και το νοσοκομείο Αττικόν, για την λήψη και την απόρριψη λυμάτων, συνελήφθη να αδειάζει βιομηχανικά απόβλητα στο δίκτυο ομβρίων του Κηφισού, μέσω φρεατίου που υπάρχει σε πρατήριο καυσίμων στο Αιγάλεω.

Κλιμάκιο της ΕΥΔΑΠ έσπευσε στο σημείο και με τη συνδρομή ειδικής κάμερας που ακολουθούσε ένα χρωματιστό υγρό, εξακρίβωσε τη διαδρομή των αποβλήτων που

• κατευθύνθηκαν στο δίκτυο ομβρίων υδάτων της Εταιρείας Υδρεύσεως και Αποχετεύσεως Πρωτευούσης.
• διοχετεύονταν στον Κηφισό και
• έγινε η εκβολή τους στη θάλασσα, στο παραλιακό μέτωπο της Αθήνας.

Στο σημείο κλήθηκε ειδικός περιβαλλοντολόγος του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, προκειμένου να λάβει δείγμα από το φορτίο που απορρίφθηκε στο φρεάτιο και διαπιστώθηκε πως πρόκειται για υγρά βιομηχανικά απόβλητα υψηλής οξύτητας.

Προσήχθησαν και συνελήφθησαν τρία άτομα (μεταξύ τους ο οδηγός του βυτιοφόρου, ο υπεύθυνος του πρατηρίου), ενώ σχηματίστηκε δικογραφία και σε βάρος ενός ακόμα ατόμου, για παράβαση νομοθεσίας περί περιβαλλοντικής προστασίας και διαχείρισης αποβλήτων.

Έγινε εν τω μεταξύ, γνωστό και ότι το ιδιωτικό βυτιοφόρο είχε κάνει τουλάχιστον τέσσερις απορρίψεις σε 20 ημέρες.

Η διαδρομή των λυμάτων και η θαλάσσια ρύπανση

Μέχρι πού έφτασαν τα λύματα; Την απάντηση την υποψιάζεσαι: ναι, στη θάλασσα του Σαρωνικού.

Για να καταλάβουμε ακριβώς τι έγινε, επικοινωνήσαμε με το Παρατηρητήριο Πειραϊκής, του οποίου υπεύθυνος είναι ο βιοχημικός, ομότιμος καθηγητής Θαλάσσιου Περιβάλλοντος και επικεφαλής του Εργαστηρίου Θαλασσίων Επιστημών του Τμήματος Ναυτιλιακών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς, Βασίλειος Τσελέντης.

Σύμφωνα με όσα μας εξήγησε ο καθηγητής, ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες μπορεί να έφτασαν στη Βουλιαγμένη, τη Γλυφάδα, την Πειραϊκή, την Αίγινα ή τη Σαλαμίνα.

«Ο Κηφισός δεν είναι απλώς ένας αγωγός απορροής των ομβρίων υδάτων της Αθήνας. Είναι ένα ποτάμιο οικοσύστημα το οποίο επί δεκαετίες δέχεται πιέσεις από βιομηχανικά απόβλητα, αστικά λύματα και επιφανειακές απορροές.

Η επιστημονική έρευνα έχει καταγράψει επιβάρυνση των ιζημάτων του με βαρέα μέταλλα και οργανικούς ρύπους, ενώ έχει διερευνηθεί και η μεταφορά τους στο θαλάσσιο περιβάλλον.

Μάλιστα, σχετική έρευνα για τον Κηφισό και τον Ποδονίφτη διαπίστωσε αυξημένες συγκεντρώσεις νιτρικών και φωσφορικών, ενδεικτικές ανθρωπογενών επιδράσεων».

Αυτό σημαίνει πως ό,τι έγινε αυτήν την εβδομάδα στο Αιγάλεω, δεν έτυχε. Γίνεται επαναλαμβανόμενα μέσα στα χρόνια.

«Το πρόσφατο περιστατικό, όπου σύμφωνα με την αστυνομική έρευνα διαπιστώθηκαν τουλάχιστον τέσσερις απορρίψεις ιδιαίτερα όξινων βιομηχανικών αποβλήτων μέσα σε είκοσι ημέρες, αναδεικνύει ένα σοβαρό ζήτημα ελέγχου της διαχείρισης αποβλήτων.

Η διάθεση τέτοιων ουσιών στο δίκτυο ομβρίων αποτελεί δυνητική απειλή τόσο για τον Κηφισό όσο και για το θαλάσσιο οικοσύστημα στο οποίο εκβάλλει». 

Στο βυθό του, λοιπόν o Kηφισός έχει σημαντικές συγκεντρώσεις μετάλλων -χαρακτηριστικά των βιομηχανικών δραστηριότητων. Το δε όξινο των αποβλήτων, επιτρέπουν στα ήδη υπάρχοντα μέταλλα να “φύγουν” από το βυθό και να ξαναμπούν στο νερό και να γίνει μεγαλύτερη η έκθεση σε αυτά των έμβιων οργανισμών και φυσικά, του ανθρώπου.

Η επιβάρυνση του Σαρωνικού και των ακτών του Πειραιά

Η ρύπανση του Κηφισού δεν σταματά στις εκβολές του, στο Νέο Φάληρο. Ο ποταμός μεταφέρει τα νερά του στον εσωτερικό Σαρωνικό, όπου οι ρύποι μπορούν, ανάλογα με τα θαλάσσια ρεύματα και τις φυσικοχημικές συνθήκες, να διασπαρούν ή να συσσωρευτούν στα ιζήματα.

«Επιστημονικές έρευνες που καλύπτουν την περίοδο 1999–2018 έχουν καταγράψει σημαντική επιβάρυνση των θαλάσσιων ιζημάτων του εσωτερικού Σαρωνικού από χαλκό, ψευδάργυρο και μόλυβδο, αποτυπώνοντας τη διαχρονική επίδραση της βιομηχανικής και αστικής δραστηριότητας».

«Για να διαπιστωθεί η έκταση της επιβάρυνσης απαιτούνται στοχευμένες δειγματοληψίες, χημικές αναλύσεις και στοιχεία για την κυκλοφορία των θαλάσσιων υδάτων.

Το βασικό πρόβλημα είναι ότι, αν και πολλές μελέτες αναδεικνύουν τις παράνομες απορρίψεις, δεν υπάρχει συστηματικός έλεγχος και επαρκής παρακολούθηση της μεταφοράς των ρύπων από την πόλη προς τη θάλασσα.

Βασικές μελέτες το επισημαίνουν χρόνια …. αλλά η πολιτεία κωφεύει»..

“Η θάλασσα γίνεται χαβούζα και χωματερή”

Εκπρόσωπος του Παρατηρητηρίου Πειραϊκής που μίλησε στο NEWS 24/7 για τι συνέβη στην περιοχή, ανήμερα του συμβάντος, διευκρίνισε ότι «βλέπουμε πολλές φορές τη θάλασσα να γίνεται χωματερή ή χαβούζα. Οι επιπτώσεις αυτές συνήθως οφείλονται σε παράκτια έργα, όπως επέκταση της παράκτιας ζώνης, κοινώς μπαζώματα τα οποία με τα μπάζα που πεφτουν στη θάλασσα να δημιουργούν “χωματερές”.

Επιστημονικά αυτό περιγράφεται ως λεπτόκκοκα σωματίδια λάσπης, που προσροφούν και μεταφέρουν τις τοξικές ουσίες πολύ ευρύτερα στο θαλάσσιο χώρο, επηρεάζοντας θαλάσσιους οργανισμούς και τα ιζήματα».

Σε σχέση με τη θάλασσα της Πειραϊκής το Παρατηρητήριο Πειραϊκής έχει αναδείξει και καταγγείλει, πολλές φορές έχει δημιουργείται «χαβούζα», με όλες τις αρνητικές συνέπειες για το θαλάσσιο οικοσύστημα.

Όπως λέει ο ομ. καθηγητής Τσελέντης χρειάζονται τρία χρόνια μετρήσεις για να πεις κάποιος αν η θάλασσα είναι ρυπασμένη με τοξικούς ρίπους.

«Επί της ουσίας, αυτό που συνέβη τώρα είναι να βλέπουμε ένα βυτιοφόρο να αφήνει τα λύματα στον Κηφισό, τα οποία και δεδομένης της βροχής εκείνης της ημέρας πήγαν κατευθείαν στη θάλασσα.

«Αν υπήρχαν σταθμοί που μετρούν σημαντικούς ρύπους συνεχώς και real time στη θάλασσα, που για χρόνια φωνάζουν οι επιστήμονες) μαζί με μετεωρολογικά δεδομένα, θα είχαμε σαφή εικόνα για το που πήγαν τα λύματα».

«Προς τη Βουλιαγμένη, προς τη Γλυφάδα, προς την Πειραϊκή, την Αίγινα, τη Σαλαμίνα;

Εμείς εκείνη την ημέρα, όπως και κάθε φορά που βρέχει και ο Κηφισός έχει ροή υδάτων, είδαμε η θολούρα να προχωράει προς την Πειραϊκή και να συναντά τις παράνομες απορρίψεις μπαζών δίπλα στο Ταφικό Μνημείο του Θεμιστοκλή.

Σε αυτή την περιοχή υπάρχουν οι παραλίες Βοτσαλάκια και Φρεαττύδα.

Επίσης σημαντικό είναι ότι στο θαλάσσιο αυτόν χώρο δραστηριοποιούνται και Ναυταθλητικοί Όμιλοι με πολλά παιδιά να κάνουν ιστιοπλοΐα μέσα στα επιβαρυμένα νερά».

Οι καταγγελίες για τα Κέντρα Επεξεργασίας Λυμάτων

Το Παρατηρητήριο Πειραϊκής έχει κάνει πολλές τεκμηριωμένες επισημάνεις για το θαλάσσιο περιβάλλον, για το δημόσιο συμφέρον, για την ατμόσφαιρα στον Πειραιά «που είναι πιεσμένη από τα κρουαζιερόπλοια και από τα πλοία της γραμμής κτλ. 

Υπάρχουν μετρήσεις για το βενζόλιο της Δραπετσώνας και τον τοξικό ρύπο των οξειδίων του αζώτου που συστηματικά στον Πειραιά (τουλάχιστον από το 2015) πάνω από τα όρια της Ε.Ε.

Εδώ θα πρέπει να ζητήσουμε από την Περιφέρεια Αττικής και από το Δήμο Πειραιά, να μας απαντήσουν για τις δικές τους ενέργειες ανακοινώνοντας τις συμβάσεις με τις εταιρείες που αναλαμβάνουν την απόρριψη των λυμάτων από εργοστάσια και λιμενικές δραστηριότητες.

Υπάρχουν νόμοι που περιγράφουν με σαφήνεια πώς γίνεται η διαδικασία και πού πρέπει να καταλήγουν τα λύματα.

Δεν φτάνει να ξέρουμε ότι τα πετάνε στο ΚΕΛ (Κέντρο Επεξεργασίας Λυμάτων) της Μεταμόρφωσης. Το ερώτημα είναι αν τηρούνται οι σωστές προϋποθέσεις απολύμανσης κλπ., καθώς υπάρχουν καταγγελίες πως δεν τηρούνται. Είναι πράγματα που χρειάζονται διερεύνηση».

To έλλειμμα ελέγχων

Μέσα στις υποχρεώσεις της Περιφέρειας Αττικής είναι να παρακολουθεί την πιστή εφαρμογή των νόμων και κανονισμών.

«Τι έχει κάνει λοιπόν, σε αυτό το κομμάτι; Ελέγχει τη λειτουργία των εταιρειών που αδειοδοτεί ή όλα τελειώνουν στην έκδοση της άδεια;

Εάν χαρακτηριστικό παράδειγμα ελλιπούς εφαρμογής των νόμων υπάρχει και στον Πειραιά.

Το 2023 εκδόθηκε η Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ) που ορίζει τους περιβαλλοντικούς όρους και περιορισμούς για την υλοποίηση και λειτουργία έργων και δραστηριοτήτων, όπως τη μεταφορά μπαζών για το έργο επέκτασης του λιμένα στην Πειραϊκή και αναφέρει ότι το 85% των μπάζων θα μεταφέρεται δια θαλάσσης και το 15% με φορτηγά.

Τα φορτηγά έχουν “πλημμυρίσει” τους δρόμους του Πειραιά, τα μπάζα πέφτουν στο δρόμο, οδοστρώματα καταστρέφονται, λάστιχα αυτοκινήτων “σκάνε”, φοβόμαστε να κυκλοφορήσουμε και έξω από τα σχολεία. Όλη η περιοχή έχει γίνει χαβούζα, καθώς φέρνουν μπάζα από τη θάλασσα με φορτηγά.

Είναι φανερό πως καταστρατηγούνται όροι της ΑΕΠΟ και όταν το Παρατηρητήριο Πειραϊκής εγκαλεί την Περιφέρεια για έλεγχο, η Περιφέρεια μας “ενημερώνει” ότι τα μπάζα προέρχονται από νόμιμα λατομεία».