ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΑ ΜΠΑΧΑΛΑΚΗΔΕΣ, ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ INFLUENCERS;

Στο σώμα του αγάλματος της Μαριάν γράφει: «2026, Η ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ ΑΚΡΩΤΗΡΙΑΖΕΙ ΜΑΘΗΤΕΣ» – τα drones τραβάνε πανοραμικά, το πλήθος στη Ρεπουμπλίκ παραληρεί. Τα συνδικάτα είναι εκεί, τα Κίτρινα Γιλέκα έχουν επανέλθει στους δρόμους, το ίδιο και οι μετανάστες από τις υποβαθμισμένες περιοχές όπως και οι υπόλοιπες κοινωνικές ομάδες που δεν έχουν κανένα λόγο να είναι ευχαριστημένες. Ας πούμε με τις τιμές των σούπερ μάρκετ, πριν λίγες μέρες 700 υποκαταστήματα σε όλη τη Γαλλία δέχθηκαν πρωτοφανή κυβερνοεπίθεση στα συστήματα ψύξης τους, για την οποία κανείς δεν έχει αναλάβει ακόμα την ευθύνη – χακτιβισμός ή βιομηχανική δολιοφθορά;

Οι πορείες είναι ογκώδεις, οι αρχές κάνουν λόγο για 550.000 διαδηλωτές σε 40 πόλεις, οι συμμετέχοντες ανεβάζουν τον αριθμό σε 800.000. 

Η αστυνομική βία δεν έχει προηγούμενο: Ακόμα ένας νεαρός υφίσταται πλήρη ακρωτηριασμό του χεριού του από χειροβομβίδα κρότου λάμψης στο Σεντ Ετιέν, δέκα μέρες πριν το ίδιο είχε πάθει κι ένας 15χρονος μαθητής στη Λενς. Μια 17χρονη κοπέλα χάνει την όραση της από το αριστερό μάτι στη Μιλούζ, το ίδιο κι ένας 16χρονος μαθητής στην πόλη Τουρ. Σε άλλες περιπτώσεις, όπως αυτή του 14χρονου στο Σεν-Ουέν-λ’Ομόν, διαπιστώνονται παραμορφώσεις στο κρανίο και το πρόσωπο από βλήμα δακρυγόνου που εκτοξεύτηκε από πολύ κοντινή απόσταση. Από την πλευρά τους, οι αστυνομικοί μετρούν σχεδόν 1000 τραυματίες, οι 7 σοβαρά. Οι αριθμοί της καταστολής είναι αδιανόητοι – σχεδόν 2500 συλλήψεις σε ένα Σαββατοκύριακο. (Στις αρχές Οκτώβρη, όταν ξεκίνησαν οι κινητοποιήσεις, οι προσαγωγές και συλλήψεις έφτασαν τις 5000 σε μια εβδομάδα, σχεδόν 9 στους 10 ανήλικοι)

Στην αρχή, ο Μακρόν λείπει. Είναι στη Βρετάνη για τη δοκιμαστική εκτόξευση ενός νέου βαλλιστικού πυραύλου κι έχει αφήσει τον Πρωθυπουργό Σεμπαστιάν Λεκορνί να βγάλει το φίδι από την τρύπα (αυτόν που ορίστηκε παραιτήθηκε και ορίστηκε ξανά, ενσαρκώνοντας το τρέχον γαλλικό πολιτικό αδιέξοδο). Μόλις ο Πρόεδρος επιστρέφει, η κατάσταση έχει πια ξεφύγει κι ο Μακρόν κάνει αυτό που ξέρει καλύτερα (ή αυτό που του έχει απομείνει): επικοινωνία. Στις τηλεοράσεις τους οι Γάλλοι βλέπουν το διάγγελμα ενός προέδρου που κατηγορεί ακροαριστερές ομάδες και παραβατικά στοιχεία, αποφεύγοντας να εξηγήσει πώς τουλάχιστον μισό εκατομμύριο πολίτες βγήκαν στους δρόμους πριν απαγορεύσει τις διαδηλώσεις. Φταίνε όλοι εκτός, φυσικά, από εκείνον, παρότι οι Γάλλοι τον έχουν απορρίψει εδώ και καιρό. (Το ποσοστό δημοφιλίας του είναι στο 15% αυτήν την στιγμή, δεν πάει παρακάτω – έξι μήνες πριν τις προεδρικές εκλογές του Απριλίου στις οποίες δεν μπορεί  να είναι ξανά υποψήφιος.) Ο λόγος του καταλήγει στη θεωρία των δύο άκρων: αυτά τα επεισόδια θα φέρουν, προειδοποιεί, οριστικά τη Λεπέν. Όχι κατά διαβολική σύμπτωση, το ίδιο ακριβώς υποστηρίζει κι ο Μελανσόν απέναντι. 

Οι κυνικοί σκωπτικά παρατηρούν ότι απλά άρχισε άλλη μια επαναστατική σεζόν στη Γαλλία. Οι francophiles επαίρονται ότι οι Γάλλοι επιβεβαιώνουν και πάλι πως είναι τα «πιο πολιτικά ζώα της Ευρώπης» και σκέφτονται ότι είναι μια καλή ευκαιρία να ξαναδούν το Μίσος. Οι απαισιόδοξοι επιμένουν ότι ακόμα και η «εξέγερση» δεν είναι παρά μία φέτα αλγοριθμικής πραγματικότητας. Συμβαίνει ταυτόχρονα με την κυρία που κάνει τζόκινγκ ενώ το Παρίσι φλέγεται και γίνεται viral, όπως και το ζευγάρι που απολαμβάνει το ποτό του σαν να μη συμβαίνει τίποτα. Ή με τους ντελιβεράδες που μέσα στο χαμό αγωνίζονται να ανοίξουν δρόμο για να πάνε τις παραγγελίες σε κοινωνιοπαθείς πελάτες. Και, βέβαια, με τον Κωνσταντινο Αργυρό να γράφει meme ιστορία με το Άιφελ σέλφι…

Με αυτόν τον καταιγισμό γεγονότων, τη διαρκή εναλλαγή σκηνών και τέτοια έκταση των επεισοδίων, ίσως ξεχνάμε ότι η αρχή έγινε από τους μαθητές. Αυτοί άναψαν την σπίθα, διεκδικώντας καλύτερες συνθήκες στα σχολεία τους που όλο χειροτερεύουν, ακολούθησαν καθηγητές-φοιτητές και σύντομα βρέθηκαν μαζί τους όσοι δεν μπορούν να παλέψουν το κόστος ζωής και στέγης για έναν ακόμα «χειμώνα δυσαρέσκειας».

Οι βανδαλισμοί και το εκτεταμένο πλιάτσικο, όμως, σερβίρονται ως βούτυρο στο ψωμί της κυρίαρχης αφήγησης. 3000 επιχειρήσεις κάθε είδους υφίστανται ζημιές, το ίδιο και δημόσια περιουσία με αποκορύφωμα το σχεδόν κατεστραμμένο δημαρχείο της Λιμόζ.

Τι είδους επαναστάτες, αναρωτιούνται άνκορμεν και αρθρογράφοι (όχι μόνο εντός Γαλλίας), είναι αυτοί οι νέοι που απλά θέλουν να μπουκάρουν στην Apple και τη Louis Vuitton και να φύγουν με γεμάτα χέρια; Γιατί δεν ακούν την κοπέλα που, στο άλλο viral των ημερών, απεγνωσμένη τους λέει ότι δε γίνεται έτσι; Ποιο είναι το αίτημα των δήθεν οργισμένων που δίνουν «όρκο καταστροφής» σε αγαστή συνεργασία με τους μουσουλμάνους που «θα διαλύσουν την Ευρώπη»; Πως τολμάνε να βγαίνουν στους δρόμους χωρίς την έγκριση του Μπερνάρ-Ανρί Λεβί; Ή έστω της Σώτης Τριανταφύλλου; Ποιος δεν ακούει το νιάου νιάου στα κεραμίδια ότι πίσω και από αυτήν την αναταραχή, υπάρχει «ρωσικός δάκτυλος»; (Γάλλοι ήταν πάντως οι αστυνομικοί που προσπάθησαν με έναν εντελώς boomer κι αδέξιο τρόπο να διεισδύσουν στα μαθητικά κανάλια συνεννόησης στο Snapchat με το μήνυμα “Βismillah c’est les ténèbres” // «Στο όνομα του Θεού, εδώ είναι το σκοτάδι» που κατέληξε να γίνει viral σύνθημα -συνώνυμο του cringe- για τη γαλλική νεολαία.)

Δεν είναι μόνο η Γαλλία. Πριν λίγες εβδομάδες ήταν η Ισπανία με το στεγαστικό να γίνεται μοχλός πολιτικών εξελίξεων και να μπαίνει στο επίκεντρο των πρόωρων εκλογών. Εδώ και λίγες εβδομάδες είναι η Αλβανία με (κυρίως) τους νέους να στρέφονται εναντίον του Έντι Ράμα. Αλλά και η Πορτογαλία, το Βέλγιο, το Μιλανο στην Ιταλία. 

Κάπου εκεί και  η Ελλάδα. 

Στην αρχή των γεγονότων στη Γαλλία, η πρώτη αντίδραση είναι «εδώ δε γίνονται αυτά» – τα ξένα μπάχαλα, ως γνωστόν, είναι πιο γλυκά. Μετά κάποιοι εξηγούν γιατί δεν μπορούν γίνουν εδώ, το «περνάμε υπέροχα» που επαναλαμβάνει συνεχώς ο Άδωνις με πιο πολλές, και μερικές δύσκολες, λέξεις. Όταν τα riots στο Παρίσι φουντώνουν και το εξεγερσιακό πορνό σκληραίνει βρίσκεται κάποιος από τον καναπέ του να πει «άντε και στα δικά μας» – τυχαίο tag σε κάποιο νεαρό στέλεχος της ΕΛ.Α.Σ. Μπαρμπάδες και καφενόβιοι κάθε ηλικίας με χαλασμένο caps lock παρατηρούν «ΕΙΔΕΣ ΟΙ ΓΑΛΛΟΙ, ΕΜΕΙΣ ΔΕΝ ΕΙΜΑΣΤΕ ΓΙΑ ΤΙΠΟΤΑ» – εξυπακούεται φυσικά το «αρχίστε την επανάσταση χωρίς εμένα». Ο Άδωνις, ξανά, ποστάρει fake news με φωτογραφίες από άλλες πορείες, εμπλέκοντας και την Παλαιστίνη – με έναν σμπάρο όσα πιο πολλά τρυγόνια. Όταν το πράγμα σοβαρεύει, τα βαριά πιστόλια αρχίζουν να προειδοποιούν «μην έρθει κι εδώ αυτό το τυφλό κλίμα βίας» με τους «ακραίους που υπονομεύουν τη δημοκρατία». Κι όταν τελικά το πανεκπαιδευτικό συλλαλητήριο πραγματοποιείται, ήσυχα και χωρίς μπάχαλα, τα κλόουν πιστόλια γκρινιάζουν/ειρωνεύονται γιατί δεν εγιναν. 

 

 

Πριν λίγες μέρες, με τη Γαλλία να βρίσκεται ήδη σε έκρυθμη κατάσταση, δημοσιεύθηκε έρευνα του ΕΚΠΑ, σύμφωνα με την οποία 1 στους 4 νέους θέλει να γίνει influencer ή να ακολουθήσει επαγγέλματα που σχετίζονται με τα σόσιαλ μίντια και τη δημιουργία ψηφιακού περιεχομένου (content creator σε YouTube, Instagram, TikTok). Αυτή ήταν η δημοφιλέστερη απάντηση, ακολούθησαν Ψυχολογία κι Εγκληματολογία (16%), θετικές και τεχνολογικές επιστήμες (14%), Οικονομία και Διοίκηση Επιχειρήσεων (12%), οι «σταθερες» στρατιωτικές και αστυνομικές σχολές μετρήθηκαν στο 6%. 

Η αντίδραση είναι περίπου αντανακλαστική. Τι κατάντια! Τι συμφορά! Τα παιδιά μας, αντί να θέλουν να σπουδάσουν και να προσφέρουν στην κοινωνία, θέλουν να ασχολούνται όλη μέρα με τα σωστά φίλτρα. Κάνοντας μια «δουλειά» που δεν καταλαβαίνουμε τι δουλειά είναι (…αν είναι καν «δουλειά»). Κάποιοι πιο ψύχραιμοι θα σημειώσουν, και με το δίκιο τους, πόσο επιπλέον βάρος φέρνει σε αυτή τη γενιά ότι συνδέει και το επαγγελματικό της μέλλον με την καλλιέργεια κοινού, άρα την αποδοχή. Συμπληρώνοντας όλα όσα έχουμε συζητήσει πρόσφατα, λόγω της απαγόρευσης των σόσιαλ στους κάτω των 15, για τα πρότυπα εμφάνισης και συμπεριφοράς που προωθεί ο αλγόριθμος. 

Δύο εύκολα συμπεράσματα, λοιπόν. Στη Γαλλία μπαχαλάκηδες, στην Ελλάδα influencers. Κάποτε τα νιάτα ήταν η ελπίδα, τώρα πού πάει ο κόσμος πατέρα; 

Οι σημερινοί μαθητές σε Ελλάδα και Γαλλία γεννήθηκαν και μεγάλωσαν μέσα σε διαδοχικές κρίσεις. Είδαν τους γονείς τους να λυγίζουν από το άγχος γιατί δεν μπορούσαν να εγγυηθούν στα παιδιά τους μια καλύτερη ζωή από τη δική τους, αφού διακόπηκε η ροή των πραγμάτων που μέχρι τότε φαινόταν «φυσική». Τα παιδιά αυτά μπήκαν στην εφηβεία με καραντίνα και lockdown κουβαλώντας μια σειρά από μαθησιακές δυσκολίες και ψυχικές αναταράξεις. 

Είναι τα χαμένα παιδιά του ύστερου καπιταλισμού. 

Εκεί που κάποιος σοκάρεται με τα γαλλάκια ως μηδενιστές ταραχοποιούς, ένας άλλος βλέπει την απαίτηση των όλο και περισσότερων αποκλεισμένων (όχι απαραίτητα να αλλάξουν τον κόσμο αλλά τουλάχιστον) να συμμετάσχουν στο παιχνίδι της κατανάλωσης. Κάποιος τρίτος, μάλιστα, μπορεί και να ακούει μια φωνή επιθυμίας «δεν είμαστε εδώ μόνο για να μεγαλώσουμε μισώντας όποιους κάθε φορά μας υποδεικνύετε, θέλουμε κι εμείς να το ζήσουμε για λίγο όπως κι εσείς». Δε χρειάζεται να το αποθεώσεις, όχι όμως και να κάνεις πώς δεν το καταλαβαίνεις.

Κι εδώ στην Ελλάδα (αν και παντού τα νούμερα είναι αντιστοίχως μεγάλα), δηλαδή πόσο εξωφρενικό είναι στ’ αλήθεια που ένας νέος δε θέλει να σπουδάσει π.χ. στα καταπληκτικά ιδιωτικά πανεπιστήμια του νόμου Πιερρακάκη, αλλά με όπλο το κινητό του, ένα καλό φως και λίγη μαστοριά στο editing να κυνηγήσει το όνειρο της μεγάλης ζωής, με το οποίο feedαρεται καθημερινά; Ναι, πιθανότατα θα φάει τα μούτρα του, θα ματαιωθεί και θα προσγειωθεί άσχημα. Αλλά, στο νεανικό μυαλό ίσως ακόμα και αυτή η ψευδαίσθηση αξίζει περισσότερο από τη διαδρομή που σε οδηγεί στην καλύτερη στα 920 ευρώ ή στο εξωτερικό.

Μεγαλώνοντας σε σπίτια που εξακολουθούν να ασφυκτιούν από τις δυσκολίες, πόσο παράλογο είναι το ξέσπασμά τους;  Και πόσο επιφανειακά είναι τελικά τα εύκολα συμπεράσματα.