Γαλλία: Μαζικές διαδηλώσεις και επεισόδια – Μυστικό σχέδιο της κυβέρνησης για “μαύρο” στα social media

Εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες κατέκλυσαν (και) το Σάββατο 24 Οκτωβρίου τους δρόμους της Γαλλίας, στη δεύτερη μεγάλη ημέρα κινητοποιήσεων κατά της ακρίβειας, της υποβάθμισης των δημόσιων υπηρεσιών και της κυβερνητικής πολιτικής του Εμανουέλ Μακρόν.

Παρά τους φόβους για επανάληψη των εκτεταμένων επεισοδίων της προηγούμενης εβδομάδας, οι περισσότερες πορείες εξελίχθηκαν ειρηνικά. Ωστόσο, προς το τέλος της ημέρας σημειώθηκαν συγκρούσεις μεταξύ διαδηλωτών και αστυνομικών δυνάμεων σε αρκετές πόλεις, με τις αρχές να ανακοινώνουν σχεδόν 1.000 συλλήψεις και αρκετούς τραυματισμούς.

Σύμφωνα με το γαλλικό υπουργείο Εσωτερικών, στις διαδηλώσεις συμμετείχαν 410.000 άνθρωποι σε ολόκληρη τη χώρα, εκ των οποίων 110.000 στο Παρίσι. Η συνδικαλιστική οργάνωση CGT ανεβάζει τον συνολικό αριθμό στις 800.000, με 250.000 διαδηλωτές στη γαλλική πρωτεύουσα.

Η συμμετοχή παρέμεινε ιδιαίτερα υψηλή, παρά τα αυστηρά μέτρα ασφαλείας και τους περιορισμούς που είχαν επιβληθεί στις συγκεντρώσεις.

Παρίσι: Μαζική πορεία και συγκρούσεις με την αστυνομία

Στο Παρίσι, η ημέρα ξεκίνησε μέσα σε κλίμα έντονης ανησυχίας. Πολλά καταστήματα είχαν καλύψει τις βιτρίνες τους με ξύλινες επιφάνειες, ενώ ιδιωτικοί φρουροί ασφαλείας βρίσκονταν έξω από πολυτελή εμπορικά καταστήματα, υπό τον φόβο νέων λεηλασιών.

Περίπου 70.000 αστυνομικοί είχαν κινητοποιηθεί σε ολόκληρη τη χώρα, με στόχο να αποτραπούν εικόνες αντίστοιχες με εκείνες της 17ης Οκτωβρίου.

Η ένταση στο Παρίσι είχε αρχίσει πριν ακόμη από την έναρξη της πορείας, όταν η αστυνομική διεύθυνση αποφάσισε την τελευταία στιγμή να αλλάξει τη διαδρομή που είχε συμφωνηθεί με τα συνδικάτα.

Αντί για την παραδοσιακή πορεία από την πλατεία της Βαστίλης προς την πλατεία του Έθνους, οι διαδηλωτές υποχρεώθηκαν να κινηθούν κατά μήκος των εξωτερικών λεωφόρων της πρωτεύουσας, από την Porte d’Italie προς την Porte de Vincennes.

Η απόφαση προκάλεσε σύγχυση και αντιδράσεις από τους συνδικαλιστές, οι οποίοι κατηγόρησαν τις αρχές ότι επιχείρησαν να περιορίσουν το δικαίωμα στη διαδήλωση.

Παρά τα εμπόδια, χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στην Porte d’Italie, κρατώντας σημαίες συνδικάτων και πλακάτ κατά της κυβέρνησης.

Η πορεία ολοκληρώθηκε σε μεγάλο βαθμό ειρηνικά, ωστόσο κατά τη διάλυσή της σημειώθηκαν επεισόδια. Ομάδες διαδηλωτών έστησαν αυτοσχέδια οδοφράγματα και εκτόξευσαν αντικείμενα εναντίον αστυνομικών, ενώ οι δυνάμεις καταστολής απάντησαν με εφόδους, δακρυγόνα και αντλίες νερού.

«Το δικαίωμα στη διαδήλωση είναι εξίσου σημαντικό με το δικαίωμα στην ψήφο»

Πέρα από την ακρίβεια και την αύξηση των τιμών των καυσίμων, στις κινητοποιήσεις κυριάρχησε η οργή για την αστυνομική καταστολή και τη στάση της κυβέρνησης απέναντι στους μαθητές και τους φοιτητές που διαδηλώνουν τις τελευταίες εβδομάδες.

Σύμφωνα με τη Le Monde, τα συνθήματα στο Παρίσι στρέφονταν κυρίως κατά της κυβέρνησης, της αστυνομίας και της ακροδεξιάς, ενώ ο Εμανουέλ Μακρόν βρέθηκε στο επίκεντρο της δυσαρέσκειας.

Η 35χρονη Σελίν, εξήγησε ότι συμμετείχε στις κινητοποιήσεις εξαιτίας της καταστολής των μαθητικών διαδηλώσεων.

«Το δικαίωμα στη διαδήλωση είναι εξίσου σημαντικό με το δικαίωμα στην ψήφο και αποτελεί θεμέλιο της δημοκρατίας», δήλωσε, εκφράζοντας παράλληλα την αντίθεσή της στην πρόταση του υπουργού Δικαιοσύνης Ζεράλ Νταρμανέν να επιβάλλεται στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων σε συλληφθέντες διαδηλωτές.

Ανάλογη ήταν η τοποθέτηση μιας 26χρονης διαδηλώτριας, της Ζελί, η οποία δήλωσε στο BBC ότι οι πολίτες έχουν φτάσει στα όριά τους.

«Μας αναγκάζουν να σωπαίνουμε. Μας παίρνουν τα χρήματα, μας φορολογούν υπερβολικά και δεν μπορούμε να πούμε τίποτα. Σήμερα είμαστε στους δρόμους γιατί αυτή η κατάσταση έχει κρατήσει πάρα πολύ», ανέφερε.

Φλεγόμενα οδοφράγματα στη Μασσαλία – Επεισόδια και σε Μπορντό, Νάντη και Ρεν

Μεγάλη ήταν η συμμετοχή και στη Μασσαλία, όπου, σύμφωνα με τις αρχές, διαδήλωσαν περίπου 17.000 άνθρωποι, ενώ η CGT έκανε λόγο για 100.000.

Η πορεία διήρκεσε περισσότερες από τρεις ώρες χωρίς επεισόδια, ακολουθώντας διαδρομή που είχε συμφωνηθεί με τις αρχές και απέφευγε τους εμπορικούς δρόμους που είχαν υποστεί καταστροφές την προηγούμενη εβδομάδα.

Ο δήμαρχος της πόλης, Μπενουά Παγιάν, χαιρέτισε τη μαζική συμμετοχή, επισημαίνοντας ότι οι πολίτες βγήκαν στους δρόμους με ισχυρά και θεμιτά αιτήματα.

Ωστόσο, μετά την αποχώρηση των συνδικαλιστικών οργανώσεων, ξέσπασαν συγκρούσεις. Διαδηλωτές πυρπόλησαν κάδους απορριμμάτων και έστησαν οδοφράγματα, ενώ η αστυνομία χρησιμοποίησε μεγάλες ποσότητες δακρυγόνων για να διαλύσει τις συγκεντρώσεις.

Επεισόδια σημειώθηκαν επίσης στο Μπορντό, στη Νάντη και στη Ρεν, όπου διαδηλωτές κατάφεραν να εισέλθουν σε περιοχές στις οποίες είχαν απαγορευτεί οι συγκεντρώσεις.

Στη Λυών, όπου η διαδήλωση είχε απαγορευτεί από τις τοπικές αρχές, χιλιάδες άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους, με την αστυνομία να προχωρά σε συλλήψεις και εκτεταμένη χρήση δακρυγόνων.

Αποκάλυψη Blast: Η κυβέρνηση σχεδίαζε να μπλοκάρει τα social media κατά τις διαδηλώσεις

Την ίδια ώρα, σοβαρά ερωτήματα για τη στάση της γαλλικής κυβέρνησης απέναντι στις κινητοποιήσεις προκαλεί αποκάλυψη του γαλλικού ερευνητικού μέσου Blast, σύμφωνα με την οποία ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί είχε προετοιμάσει σχέδιο προσωρινού αποκλεισμού μεγάλων μέσων κοινωνικής δικτύωσης, σε περίπτωση νέων επεισοδίων.

Το Blast εξασφάλισε επιστολή που απέστειλε ο Λεκορνί στις 22 Οκτωβρίου προς τις διοικήσεις των τεσσάρων μεγαλύτερων τηλεπικοινωνιακών παρόχων της Γαλλίας: Orange, Bouygues Telecom, Iliad (Free) και Altice France (SFR).

Στην επιστολή, ο πρωθυπουργός ζητούσε να υπάρχει η δυνατότητα προσωρινής διακοπής της πρόσβασης στο Snapchat, το TikTok και το Instagram, μέσω αποκλεισμού των ονομάτων τομέα τους (DNS). Σύμφωνα με το δημοσίευμα, στη σχετική λίστα προστέθηκε αργότερα και το X, πρώην Twitter.

Ο Λεκορνί καλούσε τους παρόχους να προετοιμαστούν τεχνικά, ώστε, εφόσον έδινε τη σχετική εντολή, να μπορούν να αποκλείσουν την πρόσβαση στις πλατφόρμες χωρίς καθυστέρηση, για διάστημα μερικών ωρών.

Μάλιστα, η επιστολή προσδιόριζε ως πιθανό χρόνο εφαρμογής του μέτρου το Σαββατοκύριακο 24 και 25 Οκτωβρίου, ανάλογα με την εξέλιξη των κινητοποιήσεων.

Η κυβέρνηση δικαιολογούσε τον σχεδιασμό επικαλούμενη τα βίαια επεισόδια της 17ης και 18ης Οκτωβρίου, υποστηρίζοντας ότι τα κοινωνικά δίκτυα είχαν διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη διάδοση παράνομων καλεσμάτων και στον συντονισμό των ταραχών.

Συγκεκριμένα, γινόταν αναφορά στη χρήση των πλατφορμών για την οργάνωση λεηλασιών, την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με πιθανούς στόχους, τις μετακινήσεις ομάδων και τις θέσεις των αστυνομικών δυνάμεων.

Ο πρωθυπουργός ζητούσε επίσης να τηρηθεί εμπιστευτικότητα γύρω από την προετοιμασία του μέτρου, το οποίο χαρακτήριζε, σε εκείνη τη φάση, διερευνητικό.

Οι αντιρρήσεις των παρόχων και τα νομικά εμπόδια

Σύμφωνα με το Blast, στις 23 Οκτωβρίου πραγματοποιήθηκε τηλεδιάσκεψη διάρκειας 70 λεπτών μεταξύ κυβερνητικών στελεχών και νομικών εκπροσώπων των τεσσάρων τηλεπικοινωνιακών εταιρειών.

Οι πάροχοι εξέφρασαν σοβαρές επιφυλάξεις τόσο για τη νομιμότητα όσο και για την αποτελεσματικότητα του σχεδίου.

Η κυβέρνηση επιθυμούσε ο αποκλεισμός να περιοριστεί στα κινητά τηλέφωνα και σε συγκεκριμένες γεωγραφικές περιοχές, ωστόσο οι εταιρείες υποστήριξαν ότι δεν διέθεταν τη δυνατότητα να εφαρμόσουν άμεσα έναν τόσο στοχευμένο περιορισμό.

Παράλληλα, προειδοποίησαν ότι η χρήση VPN ή εναλλακτικών εφαρμογών επικοινωνίας θα μπορούσε εύκολα να παρακάμψει το μέτρο.

Σημαντικές ήταν και οι νομικές ενστάσεις. Η κυβέρνηση επικαλέστηκε απόφαση του γαλλικού Συμβουλίου της Επικρατείας σχετικά με τον αποκλεισμό του TikTok στη Νέα Καληδονία το 2024. Η απόφαση, που εκδόθηκε την 1η Απριλίου 2025, είχε ακυρώσει το συγκεκριμένο μέτρο, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι ένας προσωρινός αποκλεισμός κοινωνικού δικτύου θα μπορούσε να επιτραπεί υπό εξαιρετικά αυστηρές προϋποθέσεις.

Οι νομικοί εκπρόσωποι των εταιρειών αμφισβήτησαν κατά πόσο ένας αποκλεισμός σε εθνικό επίπεδο, διάρκειας έως και 12 ωρών, θα πληρούσε τις απαιτήσεις αναγκαιότητας και αναλογικότητας.

Διαφωνία υπήρξε και ως προς τη διαδικασία. Οι πάροχοι ζητούσαν επίσημη, αιτιολογημένη και δημοσιευμένη διοικητική πράξη, ενώ η κυβέρνηση θεωρούσε ότι αρκούσε μια ξεχωριστή εντολή προς κάθε εταιρεία.

Κατά το δημοσίευμα, είχε εξεταστεί ακόμη και το ενδεχόμενο ενεργοποίησης του αποκλεισμού περίπου στις 14:00 του Σαββάτου 24 Οκτωβρίου, με δημόσια ανακοίνωση μόλις μισή ώρα νωρίτερα.

Το σχέδιο δεν τέθηκε τελικά σε εφαρμογή, ωστόσο η αποκάλυψη της προετοιμασίας του εγείρει ερωτήματα σχετικά με τα όρια των κυβερνητικών παρεμβάσεων στην ψηφιακή επικοινωνία κατά τη διάρκεια μαζικών διαδηλώσεων.

Κοινωνική δυσαρέσκεια και πολιτική κρίση ενόψει εκλογών

Οι κινητοποιήσεις αναδεικνύουν την αυξανόμενη δυσαρέσκεια απέναντι στην κυβέρνηση Μακρόν, με την ακρίβεια, την υποβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών και την αστυνομική καταστολή να αποτελούν βασικά σημεία αντιπαράθεσης.

Η κοινωνική ένταση εκδηλώνεται μόλις έξι μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές, με τους βασικούς διεκδικητές της προεδρίας να επιρρίπτουν ευθύνες στον Μακρόν και τους υπουργούς του.

Την ίδια ώρα, τα συνδικάτα προετοιμάζουν νέες κινητοποιήσεις, με τη CFDT να αναφέρεται ήδη σε διακλαδική και διασυνδικαλιστική κινητοποίηση στις 5 Νοεμβρίου.

Παράλληλα, διαδηλωτές στο Παρίσι απηύθυναν κάλεσμα για νέο γύρο συγκεντρώσεων το Σάββατο 31 Οκτωβρίου, κάνοντας λόγο για την τρίτη πράξη του κινήματος.

Το μήνυμα που εκπέμπεται από τις μαζικές κινητοποιήσεις είναι ότι, παρά τα αυστηρά μέτρα ασφαλείας και τον φόβο νέων επεισοδίων, η κοινωνική δυσαρέσκεια παραμένει ισχυρή και οι διαδηλωτές δεν δείχνουν διατεθειμένοι να εγκαταλείψουν τους δρόμους.