Ο Κώστας Χαραλάμπους και το Τζόκερ που μπορεί να διαλύσει μια φιλία

Πέντε πρώην συνάδελφοι, ένα κερδισμένο δελτίο Τζόκερ και ένα τεράστιο χρηματικό ποσό που έρχεται να διαλύσει όσα θεωρούσαν μέχρι τότε δεδομένα. Οι φιλίες δοκιμάζονται, παλιές αδικίες επιστρέφουν στην επιφάνεια και οι ανθρώπινες σχέσεις μετατρέπονται σε ένα ανελέητο πεδίο σύγκρουσης. Το χρήμα δεν υπόσχεται απλώς μια καλύτερη ζωή. Αποκαλύπτει πόσο εύθραυστες είναι οι ηθικές μας βεβαιότητες όταν αποκτούμε τη δύναμη να επιβληθούμε στους άλλους.

Αυτή είναι η αφετηρία του «Οβολού», της νέας ταινίας του Κώστα Χαραλάμπους, που έρχεται στους κινηματογράφους στις 3 Δεκεμβρίου, με πρωταγωνιστή τον Πάνο Βλάχο και ένα πολυπρόσωπο καστ καταξιωμένων ηθοποιών.

Μετά τον «Καπετάν Μιχάλη», ο σκηνοθέτης επιστρέφει σε μια σύγχρονη ιστορία, που γεννήθηκε από μια προσωπική εμπειρία του στα χρόνια της οικονομικής κρίσης. Στο επίκεντρό της βρίσκονται πέντε απολυμένοι συνάδελφοι, άνθρωποι της μεσαίας τάξης, οι οποίοι βλέπουν την καθημερινότητά τους να ανατρέπεται από έξι τυχερούς αριθμούς. Μια φαινομενικά ευτυχής συγκυρία γίνεται η αφορμή για να αναδυθούν η απληστία, ο φόβος, η καχυποψία και η ανάγκη για εκδίκηση.

Ο «Οβολός», ωστόσο, δεν περιορίζεται στην ιστορία μιας παρέας που δοκιμάζεται από το χρήμα. Είναι ένα σχόλιο πάνω στην κοινωνία της διαρκούς ανασφάλειας, στον κυνισμό που καλλιεργεί η οικονομική πίεση και στις προσωπικές και συλλογικές μας ευθύνες απέναντι σε έναν κόσμο που ολοένα σκληραίνει.

Ο Κώστας Χαραλάμπους δεν αντιμετωπίζει τους χαρακτήρες του ως εξαιρέσεις. Αντίθετα, επιμένει ότι πρόκειται για ανθρώπους σαν εμάς, που δεν οδηγούνται αναγκαστικά από τη φτώχεια στις επιλογές τους, αλλά από φόβους, επιθυμίες και προσωπικούς υπολογισμούς. Και δεν εξαιρεί τον εαυτό του από αυτές τις αντιφάσεις.

«Το σωστό το ξέρουμε», επισημαίνει, αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα πόσο δύσκολο είναι να το κάνουμε πράξη. Η απογοήτευσή του από τη σημερινή πραγματικότητα είναι εμφανής: «Η αλήθεια είναι ότι στα μικρά μου χρόνια ήμουν αισιόδοξος πως κάτι θα αλλάξει. Πλέον δεν είμαι».

Στη συνέντευξή του στο NEWS 24/7, ο Κώστας Χαραλάμπους μιλά για τη γέννηση της ταινίας, τη συνεργασία του με τον Πάνο Βλάχο, τη σχέση του με την κινηματογραφική δημιουργία και την ανθρώπινη φύση, χωρίς να αποφεύγει τις πιο σκοτεινές πλευρές της.

“Είμαστε όλοι φοβισμένοι. Και ο φόβος ποτέ δεν σου βγάζει τα καλά αισθήματα”

Τι ήταν αυτό που σας ενέπνευσε να γράψετε τον «Οβολό»; Ποια ήταν η πρώτη εικόνα ή η πρώτη σκηνή από την οποία γεννήθηκε η ταινία;

Το σενάριο του ΟΒΟΛΟΥ προϋπήρχε του ΚΑΠΕΤΑΝ ΜΙΧΑΛΗ. Απλώς είχε ανασταλεί για να βρει τον κατάλληλο χρόνο του. Είχα δουλέψει στο παρελθόν σε μια μεγάλη διαφημιστική που έκλεισε με την κρίση. Κάποια χρόνια μετά συναντηθήκαμε με συναδέλφους από τη δουλειά για να φάμε μαζί. Είπαμε λοιπόν να παίξουμε κι ένα Τζόκερ, γιατί είχε ένα μεγάλο τζακ ποτ (τελικά δεν παίξαμε). Αυτό ήταν και το αρχικό ερέθισμα, η αρχική σκηνή της ταινίας.

Από το σημείο αυτό όλα τα υπόλοιπα ήρθαν γρήγορα, γιατί κυοφορούνταν χρόνια μέσα μου αυτή η ιστορία. Έγραψα το πρώτο draft σε λιγότερο από δύο μήνες, αλλά έως ότου φτάσω στο γύρισμα το ξαναδούλεψα αρκετές φορές. Παραδόξως, σε σχέση με την πρώτη γραφή, οι αλλαγές δεν ήταν θεαματικές.

Ο τίτλος «Οβολός» παραπέμπει σε κάτι μικρό, σχεδόν ασήμαντο, ενώ στο κέντρο της ιστορίας υπάρχει ένα τεράστιο χρηματικό ποσό. Τι σημαίνει για εσάς αυτή η αντίθεση;

Μπορεί ο ΟΒΟΛΟΣ να παραπέμπει σε ένα ασήμαντο ποσό, αλλά μην ξεχνάμε ότι ήταν και το αντίτιμο του Χάρου για να διασχίσει την Αχερουσία λίμνη και να σε μεταφέρει στον Κάτω Κόσμο. Είναι, δηλαδή, ο συμβολισμός της λέξης τεράστιος και διασχίζει πολλά πεδία.

Με έναν τρόπο, ΟΒΟΛΟΣ είναι το αντίτιμο που επιλέγουμε να πληρώσουμε στην αρχή για «κάτι» που φαίνεται να μην έχει και μεγάλη σημασία εκείνη τη στιγμή, αλλά να που αυτή η τόσο αψήφιστη απόφαση έχει καθοριστική σημασία για τα πράγματα όπως εξελίσσονται. Ένας κυνισμός ή μια αδιαφορία μπροστά σε γεγονότα που αλλάζουν τον κόσμο, όταν εμείς δεν σηκωνόμαστε από τον καναπέ μας, διαμορφώνει έναν κόσμο που απευχόμαστε, αλλά με την αδιαφορία μας τον επιλέγουμε.

Όλοι το γνωρίζουν: το πέταγμα μιας πεταλούδας στην Κίνα μπορεί να φέρει καταλυτικές αλλαγές στην Αμερική. Αυτό το «πέταγμα», το τόσο ευτελές και ασήμαντο που κάνουμε ή αποστρέφουμε, είναι ο ΟΒΟΛΟΣ της ταινίας μου.

Στην ταινία, το χρήμα λειτουργεί σαν καταλύτης που ξεγυμνώνει τους ανθρώπους. Πιστεύετε ότι τους αλλάζει ή απλώς αποκαλύπτει αυτό που ήδη είναι;

Η επιστήμη, η φιλοσοφία και η θρησκεία έχουν επισημάνει πως το Κακό υπάρχει εγγενώς στον άνθρωπο από καταβολής. Ένας Ινδιάνικος μύθος λέει, ως επιλογή, να μην επιλέξουμε να το ταΐζουμε. Είναι δύσκολο όμως να ξεριζωθεί ο κυνισμός και η αδιαφορία του ανθρώπου. Αν δημιουργηθούν οι συνθήκες, πολύ εύκολα ο άνθρωπος έχει φυσική ροπή προς το Κακό.

Το κέρδος ενός μεγάλου ποσού μπορεί εύκολα να σου θυμίσει όσους σε αδίκησαν στο παρελθόν και να σε κάνει, από θέση πλέον, πολύ σκληρό απέναντί τους. Είναι καλύτερα να ξεφορτωθείς αυτό το ποσό για να πορευτείς ξανά αγνός. Αλλά ποιος το κάνει; Φαντάζομαι τους αναγνώστες να γελάνε με την προτροπή μου να δώσουν τα τυχόν κέρδη του λαχείου τους, κι αυτό φανερώνει την εγγενή δυσκολία μιας τέτοιας ενέργειας.

Πρέπει να κάνεις την υπέρβαση και δεν την κάνεις. Ισχύει φυσικά και για μένα αυτό. Το σωστό το ξέρουμε όμως, όπως λέει και ο Σοπενχάουερ, είναι το να μοιράζεις. Φυσικά (και θα ακουστεί αυτό ως δικαιολογία στην προτροπή του Σοπενχάουερ) πρώτα η Πολιτεία με τους λειτουργούς της πρέπει να το κάνει αυτό, και δεν το κάνει. Άρα ο πολίτης κρατάει αυτή την «τύχη» που του έλαχε, γιατί ο φόβος για το αύριο είναι κυρίαρχος και ασφυκτικός: Αυτή είναι η δικαιολογία μας, και δεν είναι αβάσιμη. Η αλήθεια είναι ότι στα μικρά μου χρόνια ήμουν αισιόδοξος πως κάτι θα αλλάξει. Πλέον δεν είμαι.

Οι ήρωές σας είναι πέντε απολυμένοι συνάδελφοι. Γιατί ήταν σημαντικό να ξεκινήσετε από ανθρώπους που βρίσκονται ήδη σε μια κατάσταση οικονομικής και κοινωνικής πίεσης;

Μα είναι το μεγαλύτερο ποσοστό των ανθρώπων σε όλες τις ιστορικές εποχές! Και να διευκρινίσω κάτι εδώ: οι πρωταγωνιστές δεν είναι φτωχοί. Έχουν τα σπίτια τους, τις ζωές τους, την καθημερινότητά τους (άλλος καλύτερη, άλλος χειρότερη) είναι η συνηθισμένη πλειοψηφία. Δεν οδηγούνται δηλαδή από την Ανάγκη στις αποφάσεις τους. Κι αυτό σημαίνει πως μέσα στην κρίση δεν θα ισοπεδωθούν σε βαθμό εκμηδένισης. Αυτοί οι μεσοαστοί, εσείς κι εγώ, είναι οι πρωταγωνιστές μου. Και τι είναι μεσοαστός; Είναι η λέξη που εμπεριέχει τα χαρακτηριστικά, τον οικονομικό ορίζοντα και τις πρακτικές μιας ολόκληρης κοινωνικής ομάδας, κυρίαρχης στον Δυτικό Πολιτισμό.

Η πίεση, ως αποτέλεσμα της κρίσης που βιώσαμε και βιώνουμε, συνειδητοποιούμε πως είναι απότοκος ενός κόσμου που σχεδιάζει για εμάς μια μειοψηφία για το δικό της καλό. Τώρα, να πούμε το προφανές: πως είμαστε όλοι φοβισμένοι. Και ο φόβος ποτέ δεν σου βγάζει τα καλά αισθήματα.

Πόσο εύκολα μπορεί μια φιλία να αντέξει όταν μπαίνει στη μέση ένα ποσό που μπορεί να αλλάξει ολόκληρη τη ζωή σου;

Μπορεί να αλλάξει προς το καλύτερο είτε προς το χειρότερο. Θα κάνεις την επιλογή σου και θα πληρώσεις το αντίτιμό σου. Τον ΟΒΟΛΟ σου!

Ο Πάνος Βλάχος βρίσκεται στο κέντρο ενός μεγάλου ensemble. Τι είδατε σε εκείνον για τον συγκεκριμένο ρόλο; Παράλληλα, έχετε ένα καστ με πολύ διαφορετικές υποκριτικές ταυτότητες, από τον Κωνσταντίνο Μπιμπή και τη Στεφανία Γουλιώτη μέχρι τον Κώστα Αρζόγλου και τον Λεωνίδα Κακούρη. Πώς χτίσατε αυτή την ισορροπία;

Στον Πάνο Βλάχο βρήκα έναν ταλαντούχο και δοτικό άνθρωπο, έναν άνθρωπο που πίστεψε στην ταινία και ήταν εκεί για αυτήν, διαθέσιμος και γενναιόδωρος. Δεν το βρίσκεις εύκολα αυτό και δεν είναι αυτονόητο. Θα είχα πολλά να πω (και περιστατικά με τον Πάνο και τους υπόλοιπους πρωταγωνιστές), αλλά φοβάμαι να καπηλευτώ την έκταση του κειμένου. Στην ταινία ο Πάνος στέκεται, με έναν τρόπο, απέναντι σε όλους τους άλλους. Στέκεται όμως από θέση. Είναι ένας χαρακτήρας που αυτό που κάνει το κάνει συνειδητοποιημένα. Ο Λουκάς, ο χαρακτήρας που υποδύεται, έχει σπουδάσει φιλοσοφία αλλά δούλεψε στη… διαφήμιση! Αυτό από μόνο του λέει πολλά.

Να ξεκαθαρίσουμε όμως κάτι σημαντικό: σε μια συνεργασία δεν επιλέγει μόνο ο σκηνοθέτης, επιλέγουν και οι ηθοποιοί. Εγώ είμαι τυχερός γιατί με επέλεξαν όλοι αυτοί οι εξαιρετικοί συνεργάτες που αναφέρατε, καθώς και οι υπόλοιποι που θα τους γράψετε στο cast, φαντάζομαι, στο τέλος της συνέντευξης.
Τώρα για τις διαφορετικές υποκριτικές ταυτότητες: ο ταλαντούχος ηθοποιός την ίδια μύτη θα έχει και αύριο, θα παραμείνει ταλαντούχος.

Ο σκηνοθέτης οφείλει να κάνει δύο πράγματα. Πρώτον, να φτιάξει μια ρυθμολογία στην ταινία του και να συντονίσει τους ηθοποιούς πάνω στον ρυθμό που έχει επιλέξει, δεύτερον, να «δει» τις όποιες καλές στιγμές των ηθοποιών από το γύρισμα και αργότερα να τις βάλει, κατά το μοντάζ, στην ταινία. Γιατί μπορεί μέσα στη «φασαρία» του υλικού ή για τη συνέπεια των τεχνικών προδιαγραφών (ρακόρ) της ταινίας να χαθούν αυτές οι στιγμές και έτσι να σαμποταριστεί το παίξιμο των ηθοποιών. Αν λοιπόν αρχικά έχεις έναν ρυθμό στο κεφάλι σου, έχεις πολλές πιθανότητες να πετύχεις το σύνολο που επιθυμείς. Μπορείς όμως και να αποτύχεις. Έχεις δικαίωμα και στην αποτυχία.

Μετά τον «Καπετάν Μιχάλη», μια μεγάλη λογοτεχνική μεταφορά, επιστρέφετε σε μια απολύτως σύγχρονη ιστορία. Ήταν ανάγκη να αλλάξετε εντελώς κόσμο;

Ο κόσμος μου είναι ο ΟΒΟΛΟΣ! Άλλαξα «κόσμο» για τον ΚΑΠΕΤΑΝ ΜΙΧΑΛΗ και τώρα ξαναγύρισα -εννοώντας το πλαίσιο παραγωγής των δύο ταινιών και μόνο. Κακά τα ψέματα, ταινίες σαν τον ΚΑΠΕΤΑΝ ΜΙΧΑΛΗ δεν έρχονται εύκολα στο δρόμο σου. Όταν μου πρότειναν αν θέλω να το κάνω, μάλλον από το σοκ, απάντησα αρνητικά. Το βράδυ που πήγα σπίτι μου αναρωτήθηκα τι είπα. Επέστρεψα την επόμενη κιόλας, και τελικά ήρθαν έτσι τα πράγματα που το έκανα εγώ.

Γενικότερα όμως διατηρώ μια αρνητικότητα στο να προσδιορίζω τους κόσμους μου. Δεν θέλω να αυτολογοκρίνομαι. Είμαι τυχερός γιατί κάνω έως σήμερα αυτό που θέλω, χωρίς να νιώθω πως έχω προδώσει τον εαυτό μου. Φυσικά και έχω άποψη για τη συνάφεια των ταινιών μου, αλλά την κρατάω για τον εαυτό μου, γιατί φοβάμαι πως αν την πω δυνατά θα με προσδιορίσει, εγκλωβίζοντάς με σε κάποια ταυτότητα που οι άλλοι θα αναζητούν να υπηρετήσω.

Από την «Αγάπη στα 16» μέχρι σήμερα, τι θεωρείτε ότι έχει αλλάξει περισσότερο στον τρόπο που σκηνοθετείτε;

Ήμουν ένας αλαζονικός υπερόπτης που πίστευα ανόητα και υπερβολικά στον εαυτό μου, και παραμένω ένας αλαζονικός υπερόπτης έχοντας πλέον επαρκή επίγνωση των δυνατοτήτων μου.

Έχετε ασχοληθεί επανειλημμένα με ανθρώπους σε οριακές καταστάσεις. Είναι κάτι που σας έλκει συνειδητά ή το διαπιστώνετε εκ των υστέρων;

Το μόνο που κάνω είναι να βάζω τους χαρακτήρες να ξεκινήσουν στην ταινία πριν από ένα σημαντικό turn στη ζωή τους. Όλα τα άλλα τα κάνουν οι ίδιοι. Δηλαδή μπλέκονται σε καταστάσεις οριακές γιατί εκκινούν από εγωιστικά αισθήματα και κυνικές αποφάσεις. Είναι λίγο πολύ όπως όλοι μας, απαθείς έως ότου φτάσουν στο οριακό. Τότε το πράγμα αρχίζει να τους αφορά, γιατί φεύγουν από την καθημερινή τους ραστώνη. Είναι όπως μπροστά σε ένα τρακάρισμα με θύματα: ξαφνικά αλλάζει η διάθεσή σου και η ζωή σού υπενθυμίζει πως δεν είσαι αθάνατος.

Και κάτι τελευταίο: Αν αύριο κερδίζατε εσείς το Τζόκερ μαζί με τέσσερις φίλους σας, είστε βέβαιος ότι αυτή η παρέα θα υπήρχε και την επόμενη μέρα;

Το ερώτημα είναι: τι θα συνέβαινε αν, καθώς έπαιρνα την επιταγή, περνούσε ένας περαστικός ζητιάνος και του την έδινα μπροστά σε όλους; Εκεί να δεις τι θα γινόταν με τους φίλους μου!