Εβραίοι και ακροδεξιοί: Τα κοινά που μοιράζονται Μπεν-Γκβιρ και Μίλερ

Τι μπορεί να συνδέει τον νέο προσωπάρχη του Λευκού Οίκου, Στίβεν Μίλερ, με τον απερχόμενο υπουργό Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ, Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ;

Πέρα από την εβραϊκή τους καταγωγή, οι δύο πολιτικοί μοιράζονται μια ακροδεξιά ιδεολογική αφετηρία, με κοινά χαρακτηριστικά τη σκληρή αντιμετώπιση μεταναστών και μειονοτήτων, την εθνικιστική ρητορική και την αμφισβήτηση θεσμικών περιορισμών στην άσκηση της εξουσίας.

Όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, επέλεξε την Παρασκευή (6/11) τον Στίβεν Μίλερ, ίσως τον πιο προβεβλημένο Αμερικανοεβραίο λευκό εθνικιστή του 21ου αιώνα, για τη θέση του προσωπάρχη του Λευκού Οίκου, οι αντιδράσεις ήταν σφοδρές, τόσο από τους Δημοκρατικούς όσο και από κύκλους της αμερικανικής Δεξιάς που αντιμετωπίζουν με σκεπτικισμό το έργο του, μετά την καταστροφική επίδοση των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές.

Ο Χακίμ Τζέφρις, επικεφαλής της μειοψηφίας των Δημοκρατικών στη Βουλή των Αντιπροσώπων, ο οποίος είναι πιθανό να γίνει ο πρώτος μαύρος πρόεδρος του σώματος, έγραψε ότι ο Μίλερ είναι ένας «επικίνδυνος ξενοφοβικός και απερίσκεπτος εξτρεμιστής», που «έχει αίμα Αμερικανών στα χέρια του» και του οποίου «η παρουσία στην κυβέρνηση πρέπει να εξαλειφθεί σαν κακοήθης όγκος».

Ο Ρεπουμπλικάνος γερουσιαστής Τομ Τίλις χαρακτήρισε τον διορισμό «ενός από τα πιο κομματικά και διχαστικά πρόσωπα, ακόμη και μεταξύ των Ρεπουμπλικανών» ως «κολοσσιαίο λάθος».

Το γεγονός ότι ο Μίλερ ανήκει σε μια μικρή ομάδα στελεχών της αμερικανικής πολιτικής σκηνής που χαρακτηρίζονται συχνά «ναζί» τον συνδέει με τον Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ, ίσως τον πιο διαβόητο σύγχρονο ρατσιστή και εθνικιστή του Ισραήλ, όπως τονίζει η Haaretz.

Η σύγκρισή τους φωτίζει όχι μόνο τις διαφορετικές εκφάνσεις της σύγχρονης Ακροδεξιάς σε ΗΠΑ και Ισραήλ, αλλά και μια βαθύτερη αντιπαράθεση γύρω από την εβραϊκή ταυτότητα, τη δημοκρατία και τα όρια της πολιτικής εξουσίας.

Οι κοινές, ακροδεξιές αντιλήψεις και πρακτικές που μοιράζονται

Ο απερχόμενος υπουργός Εθνικής Ασφάλειας χαρακτηρίζεται συχνά «ναζί», και όχι μόνο από τον Μπόνο των U2. Πρόσφατη προεκλογική διαφήμισή του, που δημιουργήθηκε με τεχνητή νοημοσύνη, η οποία απεικόνιζε αποστεωμένους Παλαιστίνιους κρατουμένους, θεωρήθηκε ευρέως ότι παρέπεμπε στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης.

Κατά την πρώτη προεδρική θητεία του Τραμπ, η πολιτική που εφαρμόστηκε υπό την καθοδήγηση του Μίλερ, με τον εγκλεισμό κρατουμένων σε κλουβιά, τον χωρισμό παιδιών μεταναστών από τους γονείς τους και τη δημιουργία κέντρων εγκλεισμού, είχε επίσης προκαλέσει συγκρίσεις με τα στρατόπεδα συγκέντρωσης.

Και οι δύο είναι βαθιά εμποτισμένοι με την ακροδεξιά ιδεολογία και τον ρατσισμό, είτε πρόκειται για τη λευκή υπεροχή που πρεσβεύει ο Μίλερ, στα πρότυπα του «The Camp of the Saints» και του Ρόμπερτ Σπένσερ, είτε για την εβραϊκή υπεροχή του Μπεν Γκβιρ, που βασίζεται στην ιδεολογία του καχανισμού.

Όπως σημειώνει η Haaretz, και οι δύο επιδιώκουν να υποδαυλίσουν τον φόβο και την αποστροφή απέναντι στις μειονότητες: ο Μίλερ απέναντι στους «παράνομους αλλοδαπούς», έναν σκόπιμα απανθρωποποιητικό όρο που χρησιμοποιεί ο ίδιος, ενώ είναι εξίσου αποφασισμένος να επιβάλει αυστηρά μέτρα και κατά των νόμιμων μεταναστών· και ο Μπεν Γκβιρ απέναντι στους Παλαιστινίους, είτε είναι Ισραηλινοί πολίτες είτε όχι, τους οποίους χαρακτηρίζει συστηματικά «τρομοκράτες».

Και οι δύο είναι προσηλωμένοι στις μαζικές απελάσεις. Ο Μίλερ έχει προχωρήσει περισσότερο στην εφαρμογή αυτής της πολιτικής, με την απαγόρευση εισόδου μουσουλμάνων στις ΗΠΑ και την εκστρατεία απελάσεων της Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνείων (ICE), η οποία σε ορισμένες περιπτώσεις είχε θανατηφόρες συνέπειες. Η εκστρατεία αυτή συνοδεύτηκε από τις προσπάθειές του να στοχοποιήσει όσους υποστηρίζουν την παλαιστινιακή υπόθεση στα πανεπιστήμια και να αποκλείσει τους κατοίκους της Γάζας από τη δυνατότητα υποβολής αίτησης ασύλου.

Από την πλευρά του, το επίσημο όραμα του Μπεν Γκβιρ είναι μια Δυτική Όχθη και μια Λωρίδα της Γάζας χωρίς Παλαιστινίους, με το Ισραήλ να αποτελεί επιπλέον στόχο.

Και για τους δύο, η βαρβαρότητα είναι ταυτόχρονα το μέσο και το μήνυμα.

Κανένας από τους δύο δεν δείχνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους θεσμικούς κανόνες, τους μηχανισμούς ελέγχου και ισορροπιών ή το κράτος δικαίου. Ο Μίλερ επιχείρησε να αναστείλει το δικαίωμα habeas corpus (το δικαίωμα των κρατουμένων να προσφεύγουν στη Δικαιοσύνη για να αμφισβητήσουν τη νομιμότητα της κράτησής τους) κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ και συνέταξε την ομιλία που εκφώνησε ο πρόεδρος στις 6 Ιανουαρίου, πριν από την εξέγερση στο Καπιτώλιο. Κατά τη σημερινή θητεία του Τραμπ, έχει πρωτοστατήσει στη μεταφορά εκατοντάδων ανθρώπων σε μία από τις πιο διαβόητες φυλακές του Ελ Σαλβαδόρ, χωρίς την τήρηση των προβλεπόμενων νόμιμων διαδικασιών.

Ο Μπεν Γκβιρ, ο οποίος έχει καταδικαστεί για υποστήριξη τρομοκρατικής οργάνωσης, βρίσκεται, όπως και ολόκληρος ο κυβερνητικός συνασπισμός του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου, σε σύγκρουση με τη γενική εισαγγελέα του Ισραήλ και το δικαστικό σύστημα εδώ και τέσσερα χρόνια, κατηγορώντας τους ότι υπηρετούν το «βαθύ κράτος». Παράλληλα, έχει θέσει την αστυνομία υπό τον δικό του κομματικό έλεγχο.

Και οι δύο οφείλουν την ανάδειξή τους και την πρόσβασή τους στην εξουσία στους πολιτικούς προστάτες τους, τον Τραμπ και τον Νετανιάχου αντίστοιχα. Και οι δύο έχουν υποστηρίξει επίμονα ότι οι εκλογές που οδήγησαν στην πτώση των κυβερνήσεων των πολιτικών τους μεντόρων ήταν προϊόν νοθείας και ότι τα αποτελέσματά τους ήταν παράνομα.

Ωστόσο, η πορεία κανενός από τους δύο εξτρεμιστές δεν υπήρξε ανέφελη. Οι εμπρηστικές και προκλητικές τους θέσεις θεωρούνται υπεύθυνες για τις πρόσφατες εκλογικές αποτυχίες των πολιτικών τους παρατάξεων, είτε πρόκειται για την απώλεια της ψήφου των Λατινοαμερικανών στις ΗΠΑ είτε για τη μαζική προσέλευση των Αράβων πολιτών του Ισραήλ στις κάλπες, σε αριθμούς-ρεκόρ.

Ο Μπεν Γκβιρ, στον οποίο έχει απαγορευτεί η είσοδος σε δέκα χώρες, αναφέρθηκε εκτενώς στην προσφυγή της Νότιας Αφρικής κατά του Ισραήλ ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, με την οποία η χώρα κατηγορεί το Ισραήλ για γενοκτονία στη Γάζα.

Υπάρχει, ωστόσο, μια σαφής διαφορά στη σημερινή πολιτική τους θέση, υπογραμμίζει η Haaretz: Εάν ο ηγέτης του κόμματος Yashar, Γκάντι Άιζενκοτ, καταφέρει να σχηματίσει κυβερνητικό συνασπισμό, ο Μπεν Γκβιρ θα αναγκαστεί να εξαπολύει τις οργισμένες επιθέσεις του από τα έδρανα της αντιπολίτευσης. Αντίθετα, ο Μίλερ έχει πλέον πρόσβαση σε μεγαλύτερη πολιτική εξουσία από οποιαδήποτε άλλη στιγμή της σταδιοδρομίας του.

Και αυτό μας οδηγεί σε μια ακόμη ουσιαστική διαφορά: Παρότι ο αποκρουστικός ρατσισμός του Μπεν Γκβιρ είχε αναμφίβολα θανατηφόρες συνέπειες στην πραγματική ζωή, μεγάλο μέρος της ουσιαστικής δουλειάς για την de facto προσάρτηση της Δυτικής Όχθης και τη διευκόλυνση της βίας που εξαπλώνεται από τα φυλάκια και τους εποικισμούς, εξαναγκάζοντας ουσιαστικά τους Παλαιστινίους να εγκαταλείψουν τις εστίες τους, έχει γίνει από τον Μπεζαλέλ Σμότριτς, μέσα από τις θέσεις που κατέχει στα υπουργεία Οικονομικών και Άμυνας.

Ο Μπεν Γκβιρ αναλαμβάνει το θεατρικό μέρος, αλλά ο Σμότριτς και ο Μίλερ είναι, δυστυχώς, άνθρωποι που «φέρνουν αποτελέσματα».

Πώς χρησιμοποιείται η Εβραϊκή ταυτότητα

Και τι ισχύει για το άλλο κοινό τους χαρακτηριστικό, το γεγονός ότι τόσο ο Μίλερ όσο και ο Μπεν Γκβιρ είναι Εβραίοι; Εδώ, όπως τονίζει η Haaretz, οι διαφορετικές συνθήκες μέσα στις οποίες δρουν είναι καθοριστικής σημασίας.

Από μια θέση προνομίου, ως μέλος της εβραϊκής πλειοψηφίας του Ισραήλ, ο Μπεν Γκβιρ υποδαυλίζει τη μισαλλοδοξία με στόχο την καταπίεση των Παλαιστινίων, είτε αυτοί ζουν ως μειονότητα στο εσωτερικό του Ισραήλ είτε υπό ισραηλινή κατοχή στη Δυτική Όχθη.

Το κόμμα του ονομάζεται κυριολεκτικά «Εβραϊκή Δύναμη». Ο καχανισμός που πρεσβεύει απαιτεί την απόλυτη εβραϊκή κυριαρχία σε ολόκληρη την περιοχή από τον ποταμό μέχρι τη θάλασσα, σε πολιτικό, στρατιωτικό και εδαφικό επίπεδο, με τους Εβραίους να είναι κυρίαρχοι σε καθετί που αντικρίζουν.

Ο Μίλερ, παρότι απολαμβάνει το προνόμιο να εργάζεται στον Λευκό Οίκο, ανήκει σε μια μειονότητα στις ΗΠΑ. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο ψυχρός αντιμεταναστευτικός εθνικισμός του προκαλεί τόσο μεγάλη δυσφορία στους Αμερικανοεβραίους, μια κοινότητα με μεταναστευτικές ρίζες, η οποία έχει βιώσει διακρίσεις και έχει βρεθεί αντιμέτωπη με θανατηφόρα εμπόδια στην είσοδο στη χώρα, όταν τα μέλη της αναζητούσαν απεγνωσμένα καταφύγιο ως πρόσφυγες.

Η ίδια η οικογένεια του Μίλερ καταγγέλλει εδώ και χρόνια την κατάφωρη υποκρισία του στο ζήτημα της μετανάστευσης, καθώς και τους στενούς δεσμούς του με την αντισημιτική άκρα Δεξιά. Ο θείος του επισήμανε ότι οι πρόγονοί τους βρήκαν καταφύγιο στις ΗΠΑ στις αρχές του 20ού αιώνα, αλλά 74 συγγενείς τους δολοφονήθηκαν στο Ολοκαύτωμα, καθώς «τους είχε αποκλειστεί η είσοδος στην Αμερική εξαιτίας του νόμου του 1925 περί αποκλεισμού μεταναστών με βάση τη φυλή και τη θρησκεία, τον οποίο είχαν θεσπίσει οι λαϊκιστές του “Πρώτα η Αμερική” εκείνης της εποχής».

Αυτό που μας διδάσκει το τεράστιο χάσμα ανάμεσα στον Μίλερ και το περίπου 70% των Αμερικανοεβραίων που ψήφισαν τους Δημοκρατικούς, καθώς και το λιγότερο εντυπωσιακό αλλά εξίσου σημαντικό ποσοστό του 55% των Ισραηλινών που ψήφισαν κατά ενός κυβερνητικού συνασπισμού υπό τον Νετανιάχου, στον οποίο περιλαμβάνεται και ο Μπεν Γκβιρ, είναι ότι κανένας από τους δύο δεν έχει το μονοπώλιο της εβραϊκής ταυτότητας. Αλλά ούτε και οι Εβραίοι που πιστεύουν στη φιλελεύθερη δημοκρατία το έχουν.

Δεν υπάρχει κάποιο «εβραϊκό γονίδιο», ούτε κάποιος ορισμός του Ιουδαϊσμού που να προδιαγράφει μια κλίση προς τον αυταρχισμό ή τον προοδευτισμό, προς τον αποκλεισμό ή τον ανθρωπισμό, προς τον εσωτερισμό ή τον ακτιβισμό, προς τον μιλιταρισμό ή τη διπλωματία. Το ίδιο ισχύει για κάθε άλλη θρησκευτική, εθνοτική ή κοινωνική κοινότητα, όπως και για κάθε πολιτική ιδεολογία, η οποία μπορεί να αναπτύξει αναρίθμητους κλάδους ή μεταλλάξεις.

Αυτό καταδείχθηκε με ιδιαίτερα σαφή τρόπο σε συγκέντρωση που πραγματοποιήθηκε το βράδυ του Σαββάτου στο Τελ Αβίβ, υπέρ του σχηματισμού κυβέρνησης υπό τον Γκάντι Άιζενκοτ.

Ο Νταν Μέριντορ, ένας πολιτικός της «παλιάς σχολής» του Λικούντ και πρώην υπουργός Δικαιοσύνης, δήλωσε ότι η κυβέρνηση Νετανιάχου είχε «μολύνει τον σιωνισμό» και ότι, σε αντίθεση με όσα υποστηρίζει ο Μπεν Γκβιρ, το Ισραήλ δεν ιδρύθηκε ως κράτος εβραϊκής υπεροχής, αλλά ως κράτος ισότητας για τους Εβραίους και όλους τους πολίτες του.

Σε μια μικρή αντισυγκέντρωση της Δεξιάς, οι διαδηλωτές φώναζαν το σύνθημα «κράτος μόνο για τους Εβραίους».

Η μπουλντόζα του Μπεν Γκβιρ μπορεί να υποχωρεί από τους διαδρόμους της εξουσίας, αλλά ο οδοστρωτήρας του Μίλερ εξακολουθεί να προελαύνει.