Τζέιμς Γκάλμπρεϊθ: ”Το Τέλος της Κανονικότητας και των Οικονομικών”

 

Ολόκληρος ο κόσμος το νιώθει. Αυτό που κάποτε ονομάζαμε «κανονικότητα», εξέλειψε. Την Δευτέρα το βράδυ, στις 7μμ, ο διεθνώς καταξιωμένος Καθηγητής Οικονομικών James K. Galbraith θα μιλήσει στο Πανεπιστήμιο Αθηνών (Μεγάλη Αίθουσα Κεντρικού Κτηρίου, Οδός Πανεπιστημίου 30), για ακριβώς αυτό: «Το Τέλος της Κανονικότητας και των Οικονομικών».

Στην ομιλία του ο κ. Galbraith θα αναφερθεί στο πως η κυρίαρχη φιλελεύθερη οικονομική θεωρία, που ωρίμασε κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, επέζησε ακόμη και του διεθνούς Κραχ του 2008 – του οποίου ένας αντίκτυπος ήταν και η κατάρρευση της Ελλάδας το 2010. Ωστόσο, θα επιχειρηματολογήσει, η ηγεμονία των ιδεών δεν μπορεί να διαχωριστεί από την ηγεμονία των χωρών που τις ενσαρκώνουν. Οι ιδέες των Βικτωριανών επέζησαν της πτώσης της Βρετανικής Αυτοκρατορίας χάρη στους Αμερικανούς οικονομολόγους. Δεν θα επιβιώσουν, όμως, του τέλους της αμερικανικής ηγεμονίας, που προαναγγέλλεται από την άνοδο της Κίνας, την επιστροφή της Ρωσίας και την ανθεκτικότητα του Ιράν.

Η ομιλία του κ. Galbraith εντάσσεται στο πλαίσιο της αναγόρευσής του σε Επίτιμο Διδάκτορα του Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστήμιου Αθηνών. Τον κ. Galbraith θα προλογίσει ο Γιάνης Βαρουφάκης, υπό την ιδιότητα του Καθηγητή Οικονομικής Θεωρίας του Πανεπιστήμιου.

Σημειωτέον, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2015, ο James K. Galbraith συνεργάστηκε άμεσα με τον τότε Υπουργό Οικονομικών και ήταν αυτόπτης μάρτυρας των όσων έλαβαν χώρα στην Αθήνα και στις Βρυξέλλες εκείνες τις μέρες. Ένα χρόνο αργότερα, το 2016 εξέδωσε σχετικό βιβλίο με τίτλο «Καλώς Όρισες στη Μαρτυρική Αρένα: Μαρτυρία μιας Ευρώπης που, καταστρέφοντας την Ελλάδα, αυτο-καταστρέφεται» (Εκδόσεις Πατάκη).

Λίγα λόγια για τη ζωή και το έργο του James K. Galbraith

Ο James K. Galbraith γεννήθηκε στη Μασαχουσέτη το 1952. Σπούδασε οικονομικά στο Χάρβαρντ και συνέχισε στο Κέιμπριτζ και το Γέιλ, όπου απέκτησε διδακτορικό το 1981. Υπηρέτησε στο Κογκρέσο και στη συνέχεια εξελέγη καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Όστιν, όπου παραμένει έως σήμερα. Διετέλεσε ερευνητής στο Ινστιτούτο Μπρούκινγκς, πρόεδρος των «Οικονομολόγων για την Ειρήνη και την Ασφάλεια» (1996‑2016) ενώ διευθύνει το Πρόγραμμα για την Ανισότητα του Πανεπιστημίου του Τέξας. Υπήρξε σύμβουλος της Κινεζικής κυβέρνησης (1993‑1997) και άμισθος σύμβουλος του ελληνικού Υπουργείου Οικονομικών (2015). Έχει τιμηθεί με το Βραβείο Λεόντιεφ (2014), το Veblen‑Commons Award (2020) και είναι μέλος πολλών ακαδημιών, όπως της Accademia Nazionale dei Lincei, της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών και της Ακαδημίας Επιστημών της Λισαβόνας.

Το εύρος της συνεισφοράς του James K. Galbraith τόσο στην επιστήμη όσο και στη δημόσια σφαίρα είναι εντυπωσιακό. Ήδη από το 1990, στο βιβλίο του Balancing Acts, προέβλεψε ότι η πολιτική υψηλών επιτοκίων της Fed θα οδηγούσε τις ΗΠΑ σε απώλεια παραγωγικής ικανότητας, ακόμη και σε προηγμένους τομείς όπως τα μικροτσίπ.

Τα βιβλία του Created Unequal (1998) και Inequality and Instability (2012) άλλαξαν τον σύγχρονο διάλογο για την ανισότητα, μέσα από συνεχείς εμπειρικές μετρήσεις του εργαστηρίου του Πανεπιστήμιου του Τέξας (UTIP), το οποίο διευθύνει για τρεις δεκαετίες. Ο Λόρδος Skidelsky τον αποκαλεί «πρωτοπόρο στη μέτρηση της ανισότητας», ενώ το UTIP οδήγησε στην αντικατάσταση του συντελεστή Gini από τον δείκτη Theil ως ορθότερου μέτρου σύγκρισης.

Στο The Predator State (2008) περιγράφει μια νέα μορφή καπιταλισμού, όπου η αρπαγή (predation) και η ληστρική τάξη ελέγχουν την κυβέρνηση, αντί του υγιούς ανταγωνισμού ή της ταξικής πάλης. Στο The End of Normal (2014) υποστηρίζει ότι η «κανονικότητα» του καπιταλισμού έχει τελειώσει οριστικά, και ότι τόσο η Δεξιά όσο και η Αριστερά απέτυχαν να κατανοήσουν τις θεσμικές αλλαγές που επέφερε η χρηματιστικοποίηση.

Ο Galbraith αρθρογραφεί επί δεκαετίες σε κορυφαία μέσα (New York Times, Washington Post, The Nation, Project Syndicate κ.ά.). Το Μάρτιο του 2008, λίγους μήνες πριν την κατάρρευση της Lehman Brothers, στην 25η ετήσια διάλεξη προς τιμήν του Milton Friedman, εξαπέλυσε δριμεία κριτική στη Συναίνεση της Ουάσιγκτον και στις πολιτικές λιτότητας για τους πολλούς και χαλαρότητας για τους τραπεζίτες. Οι Financial Times χαρακτήρισαν την παρέμβασή του ως στροφή που οδήγησε στην «εντυπωσιακή αντιστροφή της ορθοδοξίας των τελευταίων δεκαετιών».