“Δεν με νοιάζει η κοινωνιολογία”. “Ι don’t care about sociology”!

Πάνε δεκαετίες τώρα που είχα πρωτοακούσει την αττάκα στα πηγαδάκια ενός διεθνούς συνεδρίου. Είχα εκπλαγεί τότε. Στη δεκαετία του ’80 η θέση της Κοινωνιολογίας στο πάνθεον των επιστημών και των φοιτητικών συζητήσεων ήταν ψηλή, όπως και τα ονόματα των κορυφαίων της μελετητών. Του Ν. Πουλαντζά, του Λ. Αλτουσέρ, του Κ. Τσουκαλά, του Μ. Φουκώ, και τόσων άλλων σοφών με έργο στα πεδία της Κοινωνιολογίας και της Κοινωνικής Ψυχολογίας. Δίδασκα ήδη τότε στη Νομική του ΑΠΘ, κι όταν έκανα κάποια παρενθετική αναφορά στα έργα τους, ντρεπόμουν ανακαλύπτοντας ότι κάποιοι φοιτητές τα ήξεραν πολύ καλύτερα από μένα. Ακούς, αδιαφορία του συνέδρου για την Κοινωνιολογία!

Στα χρόνια που μεσολάβησαν η έκπληξη αντικαταστάθηκε από τη συνήθεια. Οι μεμονωμένες αναφορές έδωσαν τη θέση τους σε τάσεις αμφισβήτησης της ανάγκης για καλλιέργεια του συγκεκριμένου επιστημονικού κλάδου. Τόσο το «αόρατο χέρι της αγοράς» με τις διαχειρίσεις και τις χορηγίες του, όσο και κάποια τμήματα του ίδιου του ακαδημαϊκού χώρου, τόσο στη μέση εκπαίδευση όσο και στο πανεπιστήμιο, εξοβέλιζαν την κοινωνιολογία και την κοινωνική εργασία από το φάσμα των σημαντικών θεμάτων. Στην καλύτερη περίπτωση τις ταύτιζαν με μια μη παραγωγική φιλοσοφία – αμπελοφιλοσοφία, στη χειρότερη τη θεωρούσαν παράγοντα ενοχλητικών διεκδικήσεων.

Η θεωρία όμως ήταν το λιγότερο. Η πράξη συμμορφώθηκε ωμά με τη γραμμή. Η δημόσια χρηματοδότηση του κοινωνικού κράτους συρρικνώθηκε, οι κοινωνικές υπηρεσίες λιγόστεψαν. Οι ΜΚΟ που προσφέρουν κοινωνικό έργο στους αδύναμους και στους πρόσφυγες συκοφαντήθηκαν ισοπεδωτικά. Τα προγράμματα απεξάρτησης από τα ναρκωτικά με τις θεραπευτικές τους κοινότητες (ΚΕΘΕΑ, ΟΚΑΝΑ, 18Άνω, Αργώ) ουσιαστικά και τυπικά καταργήθηκαν, μέσω της ένταξής τους σε ένα αναποτελεσματικό γραφειοκρατικό οργανισμό – καπέλο. Τί σημασία είχε αν προηγουμένως η αποτελεσματικότητα του έργου της απεξάρτησης του ΚΕΘΕΑ είχε κορυφαία παγκόσμια αναγνώριση χάρη στην ένταξή του στο Συμβούλιο Ναρκωτικών του ECOSOC του OHE, αν στελέχη των Οργανισμών αυτών είχαν κορυφαίες θέσεις σε επιστημονικά Συμβούλια που καταπολεμούσαν τη διάδοση των Ναρκωτικών, αν πολυάριθμοι εθελοντές και γονείς στρατεύονταν πλαισιώνοντας το σημαντικό έργο της απεξάρτησης. “We don’t care”!

Έτσι όταν σκάει η είδηση για το φρικτό έγκλημα της Κυψέλης το σύστημα έρχεται σε αμηχανία Πρώτο ρεφλέξ η προσπάθεια υποβάθμισης. Αποτυχαίνει, αφού η είδηση συγκλονίζει το πανελλήνιο και τα κλικ πολλαπλασιάζονται. Επενδύονται ελπίδες ότι η φρίκη θα ξεχαστεί, επιστρατεύονται οι συνήθεις αποπροσανατολισμοί, η Ασπίδα του Αχιλλέα γίνεται τρύπιο σωσίβιο του επικοινωνιακού τακτικισμού (βλ. εδώ Μ. Χωριανόπουλου Η ασπίδα της Κυψέλης και τα αγέννητα μωρά). Δεν πρόκειται να ξεχάσει κανείς, είναι σαφές. Ίσα ίσα τα κενά αποκαλύπτονται από την ερευνητική δημοσιογραφία (εδώ, Ν. Γιαννόπουλου, Κυψέλη: Τα τέσσερα μεγάλα κενά της παιδικής προστασίας στην Ελλάδα): Νοσοκομεία χωρίς σχετικές αρμοδιότητες, Υπηρεσίες Ανηλίκων στις Εισαγγελίες και σχολεία χωρίς επάρκεια στηρικτικού προσωπικού. Όλοι αναφέρονται στην πρόληψη που δεν υπάρχει και πρώτοι οι ένοχοι για την έλλειψή της. Κροκοδείλια δάκρυα.

Εννοείται ότι κανείς δεν θα ρωτήσει την ΑΙ αν προβλέπεται να αυξηθούν τα τραγικά περιστατικά στο μέλλον με την καταστροφή των δομών του κοινωνικού κράτους. Οι κακόπιστοι θέλουν να το κρύβουν, οι καλόπιστοι το γνωρίζουν ήδη. Και επίσης, κανείς δεν πέφτει από τα σύννεφα που ο Πρωθυπουργός παρέλειψε να αναφερθεί στην απώλεια της μεγάλης μορφής της Κοινωνιολογίας, του δασκάλου και εμπνευστή τόσων ενεργών πολιτών Κωνσταντίνου Τσουκαλά. Αλίμονο τώρα, στις μέρες της ΔΕΘ!