Η ιστορία της Abeba: Μια τυχαία συνάντηση που έσωσε δύο ζωές

Λίγα μόλις λεπτά πριν αναχωρήσει από ένα απομακρυσμένο χωριό της βορειοανατολικής Αιθιοπίας, η ομάδα των Γιατρών Χωρίς Σύνορα δέχτηκε μια απρόσμενη έκκληση για βοήθεια. Μια νεαρή έγκυος γυναίκα, με πόνους και αιμορραγία, πλησίασε το όχημά τους. Εκείνη η τυχαία συνάντηση έμελλε να γίνει η αρχή μιας διαδρομής που θα έσωζε δύο ζωές.

Η Ana Moral Garcia, μαία των Γιατρών Χωρίς Σύνορα στην Αιθιοπία, μοιράζεται την εμπειρία της όταν μια νεαρή γυναίκα, που χρειαζόταν επείγουσα ιατρική φροντίδα, έφτασε σε μια κινητή κλινική για να γεννήσει το μωρό της.

«Ήμασταν έτοιμοι να φύγουμε από το χωριό όταν μια ετοιμόγεννη γυναίκα πλησίασε το αυτοκίνητό μας. Είχαμε μόλις επισκεφθεί το τοπικό κέντρο υγείας για να στηρίξουμε την ομάδα που εργαζόταν εκεί. Έπρεπε πλέον να πάρουμε τον δρόμο της επιστροφής – βρισκόμασταν σε μια αγροτική περιοχή της βορειοανατολικής Αιθιοπίας και μας περίμενε διαδρομή τριών ωρών μέχρι τη βάση μας. Αν είχε φτάσει λίγα μόλις λεπτά αργότερα, δεν θα μας προλάβαινε.

Εκείνη τη στιγμή δεν μπορούσα να φανταστώ ότι αυτά τα λίγα λεπτά θα έσωζαν δύο ζωές.

Οι κοινότητες της περιοχής εξακολουθούν να υφίστανται τις συνέπειες της διετούς σύγκρουσης που κατέστρεψε την περιοχή έως το 2022. Το σύστημα υγείας κατέρρευσε και, ακόμη και σήμερα, πολλά νοσοκομεία και κέντρα υγείας δεν διαθέτουν τα απαραίτητα εφόδια ούτε επαρκείς πόρους για να πληρώνουν το προσωπικό τους. Καθώς η τοπική οικονομία εξακολουθεί να προσπαθεί να ανακάμψει μετά τη σύγκρουση, πολλοί άνθρωποι δεν έχουν χρήματα για να μεταβούν σε κάποια υγειονομική δομή ούτε εμπιστεύονται ότι θα λάβουν ποιοτική φροντίδα όταν φτάσουν εκεί. Γι’ αυτό, παράλληλα με τις δράσεις προσέγγισης των τοπικών κοινοτήτων, οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα στηρίζουν το νοσοκομείο της πόλης Korem και τέσσερα γειτονικά κέντρα υγείας.

Η έγκυος γυναίκα λεγόταν Abeba*. Ήταν πολύ νέα, περίπου 19 ετών. Είχε ήδη ξεκινήσει ο τοκετός, με συσπάσεις, και παρουσίαζε αιμορραγία. Μια μικρή αιμορραγία κατά τη διάρκεια του τοκετού δεν αποτελεί απαραίτητα επείγον περιστατικό, μπορεί όμως να αποτελεί ένδειξη επιπλοκών. Για τον λόγο αυτό είναι πάντοτε προτιμότερο οι γυναίκες αυτές να γεννούν σε νοσοκομείο και όχι σε ένα τοπικό κέντρο υγείας.

Η Abeba συμφώνησε να έρθει μαζί μας στο νοσοκομείο. Της χορηγήσαμε ενδοφλέβια υγρά μέσα στο αυτοκίνητο και ξεκινήσαμε αμέσως.

Η διαδρομή ήταν πραγματικά δύσκολη. Η ζέστη ήταν αποπνικτική και αρκετοί από τους υπόλοιπους ασθενείς δεν είχαν ξαναταξιδέψει με αυτοκίνητο. Οι συνεχείς στροφές στους απότομους ορεινούς δρόμους προκάλεσαν ναυτία και πολλοί έκαναν εμετό. Η Abeba συνέχιζε να αιμορραγεί ελαφρά, όμως μέσα στο αυτοκίνητο δεν μπορούσαμε να κάνουμε πολλά. Κάθε ώρα έλεγχα τους παλμούς της καρδιάς του μωρού, ενώ ο ασκός με τα ενδοφλέβια υγρά κρεμόταν και λικνιζόταν δίπλα στο παράθυρο, και η Abeba έσφιγγε τα δόντια της για να αντέξει τις συσπάσεις.

Ύστερα από ώρα, φτάσαμε επιτέλους στο νοσοκομείο και μεταφέραμε γρήγορα την Abeba στο μαιευτήριο για υπερηχογράφημα. Μόλις εμφανίστηκε η εικόνα στην οθόνη, κατάλαβα αμέσως ότι έπρεπε να δράσουμε χωρίς καθυστέρηση.

Όταν η πρώτη ομάδα των Γιατρών Χωρίς Σύνορα έφτασε στο νοσοκομείο του Korem πριν από δύο χρόνια, καμία υγειονομική μονάδα της περιοχής δεν διέθετε λειτουργικό χειρουργείο. Έτσι, δημιούργησαν ένα, μεταξύ άλλων για να μπορούν να αντιμετωπίζουν μαιευτικά επείγοντα περιστατικά σαν αυτό. Χωρίς καθυστέρηση, ετοιμάσαμε την Abeba για χειρουργείο.

Το υπερηχογράφημα έδειξε ότι ο πλακούντας της βρισκόταν μπροστά από το μωρό, καλύπτοντας τον τράχηλο της μήτρας. Αυτό σήμαινε ότι ήταν αδύνατο να γεννήσει φυσιολογικά. Με ιδιαίτερη προσοχή, η χειρουργική μας ομάδα πραγματοποίησε επείγουσα καισαρική τομή. Βρισκόμουν στο χειρουργείο για να βοηθήσω κατά τη διάρκεια της επέμβασης, όταν γεννήθηκε το υγιέστατο κοριτσάκι της Abeba.

Βγαίνοντας από το χειρουργείο, συνάντησα μια ομάδα περίπου δέκα ανθρώπων συγκεντρωμένων στο γρασίδι έξω από το νοσοκομείο. Ήταν μέλη της ευρύτερης οικογένειάς της, που ζούσαν σε κοντινή απόσταση και είχαν σπεύσει στο νοσοκομείο μόλις έμαθαν ότι βρισκόταν εκεί. Γνωρίζω μόνο λίγες λέξεις στα Amharic (τοπική διάλεκτος), όμως κατάφερα να τους εξηγήσω ότι όλα είχαν εξελιχθεί ομαλά.

Καθώς η οικογένεια ξέσπασε σε πανηγυρισμούς γύρω μου, δεν μπορούσα να σταματήσω να σκέφτομαι πόσο τυχερή είχε σταθεί αυτή η νεαρή γυναίκα. Χωρίς τη δυνατότητα χειρουργικής επέμβασης, τόσο η ίδια όσο και το μωρό της θα είχαν σχεδόν βέβαιο θάνατο. Και αν δεν είχε προλάβει να φτάσει στο αυτοκίνητό μας πριν αναχωρήσουμε, δεν θα υπήρχε κανένας τρόπος να μεταφερθεί εγκαίρως σε νοσοκομείο.

Οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα συνεχίζουν να συνεργάζονται στενά με τις τοπικές κοινότητες και να στηρίζουν τα κέντρα υγείας της περιοχής, παρέχοντας ιατρικά εφόδια και εκπαίδευση στο προσωπικό. Έτσι, η Abeba και πολλές ακόμη γυναίκες σαν κι εκείνη θα μπορούν να έχουν πρόσβαση σε ποιοτική προγεννητική φροντίδα πιο κοντά στο σπίτι τους. Οι επιπλοκές της εγκυμοσύνης θα εντοπίζονται έγκαιρα και, σε μια επόμενη εγκυμοσύνη, η Abeba θα παραπεμφθεί εγκαίρως στο νοσοκομείο, ώστε να γεννήσει με ασφάλεια.

Καμιά φορά πιστεύω ότι είναι δύσκολο να αποτυπωθεί με λόγια ο πραγματικός αντίκτυπος του έργου των Γιατρών Χωρίς Σύνορα. Φυσικά, συλλέγουμε στοιχεία: μπορούμε να δείξουμε πόσες προγεννητικές εξετάσεις πραγματοποιούμε ή πόσες μαίες έχουμε εκπαιδεύσει. Όμως αυτή ήταν η τέταρτη αποστολή μου με τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα και μπορώ να πω από προσωπική εμπειρία ότι, κάθε μέρα φέρνουμε στον κόσμο μωρά που δεν θα ζούσαν αν δεν υπήρχε η παρέμβαση της οργάνωσης. Περιθάλπουμε γυναίκες με ρήξη μήτρας ή σοβαρή αιμορραγία – επιπλοκές από τις οποίες δεν θα επιβίωναν χωρίς άμεση και εξειδικευμένη ιατρική φροντίδα.

Εκείνη την ημέρα, στο χωριό, η Abeba και η οικογένειά της κατάλαβαν ότι κάτι δεν πήγαινε καλά. Ήταν φοβισμένη, πονούσε, όμως κατάφερε να φτάσει κοντά μας την τελευταία στιγμή – και αυτό έκανε όλη τη διαφορά.

* Το όνομα έχει αλλάξει για την προστασία της ιδιωτικότητας.