“ΑΠΟ ΤΟ ΜΙΣΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΜΟΥ, ΕΦΤΑΣΑ ΣΤΗΝ ΑΓΑΠΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΟΙΟΣ ΕΙΜΑΙ”

Για τον Ματέο, η φυλομετάβαση δεν ήταν μια απόφαση που πάρθηκε από τη μία μέρα στην άλλη. Ήταν μια διαδρομή χρόνων, που ξεκίνησε από την παιδική ηλικία, από την αίσθηση ότι δεν χωρούσε στους ρόλους και στις προσδοκίες που είχαν οριστεί για εκείνον. Χρειάστηκε χρόνος για να καταλάβει τι του συνέβαινε, ακόμη περισσότερος για να το αποδεχτεί και τελικά το θάρρος να αρχίσει να συστήνεται στον κόσμο με το όνομα και την ταυτότητα που ένιωθε δικά του.

Σήμερα, στα 24 του, ο Ματέο Τσίγκρηλας Φερνάντεζ μιλά στο NEWS 24/7 και στη στήλη Rainbow Stories για τη διαδρομή προς την αυτοαποδοχή, τις αλλαγές στη σχέση με το σώμα του και τον εαυτό του, αλλά και για τις δυσκολίες που συνάντησε μέχρι να μπορέσει να ζήσει όπως πραγματικά επιθυμεί. Μιλά για το coming out στην οικογένεια και στους ανθρώπους που αγαπά, για τη γραφειοκρατία της νομικής αναγνώρισης της ταυτότητάς του, αλλά και για τις στιγμές κατά τις οποίες η τρανς εμπειρία μετατρέπεται σε αφορμή για αδιάκριτες ερωτήσεις, διακρίσεις ή παρανοήσεις.

Παράλληλα, μιλά για την ορατότητα των τρανς ανθρώπων και τη σημασία της εκπροσώπησης, έχοντας ο ίδιος επιλέξει να μοιράζεται δημόσια κομμάτια της εμπειρίας του. Και μέσα από τη δική του ιστορία, στέλνει ένα μήνυμα σε όσα τρανς άτομα βρίσκονται ακόμη στην αρχή της δικής τους διαδρομής, προσπαθώντας να τους θυμίσει κάτι απλό: ότι δεν είναι μόνοι.

Ματέο, μίλησέ μας για τη δική σου πορεία φυλομετάβασης. Πώς έφτασες στο σημείο να αισθάνεσαι σήμερα άνετα με την ταυτότητά σου;

Το σκεφτόμουν από τότε που ήμουν μικρό παιδί. Ένιωθα ότι δεν ταίριαζα με τα άλλα κορίτσια, έκανα πάντα παρέα με αγόρια, ήθελα τα αγορίστικα παιχνίδια και τα αγορίστικα ρούχα. Ποτέ δεν ένιωσα ότι ταίριαζα πλήρως με τα κορίτσια της ηλικίας μου. Μου πήρε όμως πάρα πολύ χρόνο να το αποδεχτώ.
Η συνειδητοποίηση και η αρχική αποδοχή ήρθαν κυρίως μέσα από τις σχέσεις μου. Μάλιστα, μερικές από τις σχέσεις που είχα πριν κάνω coming out το είχαν καταλάβει ότι είμαι τρανς πριν το καταλάβω κι εγώ ο ίδιος. Μέσα από αυτές κατάλαβα πόσο άβολα ένιωθα με το σώμα μου. Δεν ένιωθα άνετα να βγάζω τα εσώρουχά μου, ή να αφήνω κάποιον να με αγγίζει σε αυτά τα σημεία. Μου πήρε χρόνο να νιώσω πιο άνετα, αλλά βοήθησε πολύ η φυλομετάβασή μου, και συγκεκριμένα το μπάιντερ, ένας ειδικός, στενός ελαστικός επένδυτος κορσές ή φανελάκι που χρησιμοποιείται για την επιπέδωση του στήθους, η ορμονοθεραπεία και αργότερα το χειρουργείο στήθους, που με έκαναν να νιώθω πολύ πιο κοντά στο σώμα που ήθελα, κάτι που άλλαξε πολύ το πώς ένιωθα στο σεξ.

Ξεκίνησα την αποδοχή στον εαυτό μου, μετά το είπα στη σχέση μου, μετά στους φίλους μου, και τελευταία στους γονείς μου. Φοβόμουν πάρα πολύ πώς θα αντιδρούσαν. Τελικά με αποδέχτηκαν όλοι, πήραν όμως λίγο χρόνο να συνηθίσουν το καινούργιο μου όνομα, Ματέο, και να αναφέρονται σε μένα με το σωστό γένος.

Ήταν η αρχή της καινούργιας μου ζωής.

Νιώθω ότι πριν ζούσα μέσα σε ένα σώμα που δεν ένιωθα δικό μου, και ζούσα μια ζωή που ήταν σαν παράσταση, σαν ρόλος, χωρίς την άνεση να νιώσω πραγματικά όπως θα ήθελα. Όταν ξεκίνησα να ζω τη ζωή μου έτσι όπως θέλω εγώ, όπως νιώθω μέσα μου, και όπως θέλω να με αντιλαμβάνεται και ο υπόλοιπος κόσμος, εκεί ξεκίνησα να νιώθω πολύ πιο άνετα με τον εαυτό μου.

Ποια ήταν η μεγαλύτερη αλλαγή που ένιωσες στη σχέση με τον εαυτό σου από τότε που άρχισες να ζεις πιο αυθεντικά;

Η μεγαλύτερη αλλαγή μέσα μου ήταν η αυτοπεποίθηση που ξεκίνησα να νιώθω, και η σχέση που δημιούργησα με τον εαυτό μου, που από μίσος έγινε αγάπη για το ποιος είμαι. Παλιά δεν μπορούσα καν να κοιταχτώ στον καθρέφτη, γιατί δεν μου άρεσε καθόλου η εικόνα που έβλεπα. Φοβόμουν πάρα πολύ να ανοιχτώ σε καινούργιο κόσμο, φοβόμουν την απόρριψη. Πλέον όμως μπορώ να πω, αυτός είμαι, και σε όποιον αρέσει.

Πόσο σημαντικό είναι για σένα να υπάρχουν τρανς άνθρωποι ορατοί στην καθημερινότητα, στα media, στην τέχνη και στη δημόσια ζωή; Πιστεύεις ότι αυτή η ορατότητα μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την τρανς εμπειρία;

Το θεωρώ απίστευτα σημαντικό, γιατί όταν μεγάλωνα στην Ελλάδα ήταν πολύ ταμπού θέμα όλη η ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα. Μέχρι μεγάλη ηλικία δεν ήξερα καν ότι κορίτσια μπορούν να αγαπάνε κορίτσια, κάτι που το λέω γιατί πριν κάνω coming out ως τρανς άτομο, αυτοπροσδιοριζόμουν ως λεσβία, ή ότι μπορείς να κάνεις αλλαγή φύλου. Ήξερα ότι υπήρχε αυτό το κομμάτι μέσα μου, αλλά δεν ήξερα τι είναι, γιατί δεν υπήρχε αυτή η ορατότητα. Δεν είχα πρόσβαση σε άλλα άτομα που είχαν ζήσει τέτοιες εμπειρίες, ώστε να μπορώ να τοποθετήσω κάπου τη δική μου εμπειρία και να καταλάβω τι μου συμβαίνει.

Πιστεύω ότι πολύς κόσμος δεν ξέρει τι είναι να είσαι τρανς, και υπάρχουν πολλές παρανοήσεις για την τρανς εμπειρία. Αν υπήρχε περισσότερη ορατότητα, θα μπορούσε να ξεκαθαρίσει πολλά από αυτά, και μέσα από αυτό να υπάρξει και μεγαλύτερη αποδοχή από τον κόσμο. Γι’ αυτό προσπαθώ σήμερα να μιλάω όσο πιο ανοιχτά γίνεται για το θέμα, ώστε άλλα τρανς άτομα να μπορέσουν να βρουν λίγο καλύτερα τον εαυτό τους, να πάρουν δύναμη, και να καταλάβουν ότι μπορείς να ζήσεις και να είσαι χαρούμενος ως τρανς άτομο, και ότι υπάρχουν κι άλλα άτομα που περνάνε το ίδιο.

Πόσο εύκολη ή δύσκολη είναι η γραφειοκρατική πλευρά της φυλομετάβασης στην Ελλάδα; Υπάρχουν διαδικασίες ή εμπόδια που θα ήθελες να γνωρίζει κάποιο πρόσωπο πριν ξεκινήσει αυτή τη διαδρομή;

Σίγουρα δεν είναι εύκολο. Είναι μια διαδικασία χρονοβόρα, δεν μπορείς να την κάνεις χωρίς δικηγόρο, και κοστίζει. Εμένα μου κόστισε περίπου χίλια ευρώ, που σημαίνει ότι αν ήμουν άνεργος και δεν μπορούσα να πληρώσω γι’ αυτό, δεν θα μπορούσα να ζήσω άνετα ως Ματέο. Στις δουλειές, στις σπουδές, στις δημόσιες υπηρεσίες, θα με έβλεπαν ακόμα με το παλιό μου όνομα. Αν και άμα ψάξει κανείς, υπάρχουν υποδομές και άτομα που μπορούν να βοηθήσουν με την αλλαγή ονόματος, αν όχι δωρεάν, με πολύ μικρό κόστος.

Μου πήρε συνολικά περίπου ένα χρόνο, και χρειάστηκε να περάσω και από δικαστήριο, με μάρτυρα τη μαμά μου. Μετά τη θετική δικαστική απόφαση, έπρεπε να αλλάξω τα χαρτιά μου σε όλες τις δημόσιες υπηρεσίες, μία προς μία, κάτι που ήταν κι αυτό χρονοβόρο, άλλο μισό χρόνο.

Υπάρχει επίσης κάτι που δεν συζητιέται και πολύ: επειδή είμαι πλέον νομικά άντρας, η δημόσια ασφάλιση δεν καλύπτει πια τις γυναικολογικές μου εξετάσεις, γιατί οι γιατροί δεν μπορούν να γράψουν γυναικολογική εξέταση σε άντρα. Έτσι αναγκάζομαι να τις κάνω ιδιωτικά. Είναι ένα μικρό παράδειγμα από τα πολλά που δείχνει πως το σύστημα δεν έχει υπολογίσει καθόλου τα τρανς άτομα, και είναι κάτι που πρέπει να αλλάξει.

Γενικά, όλη η διαδικασία τεστάρει την υπομονή σου, αλλά όταν τα καταφέρνεις παίρνεις μεγάλη ικανοποίηση. Και τίποτα δεν είναι πιο όμορφο από το να καταφέρνεις κάτι και να είσαι ένα βήμα πιο κοντά στο να ζεις όσο πιο κοντά γίνεται στον πραγματικό σου εαυτό.

Έχεις αντιμετωπίσει διακρίσεις λόγω της ταυτότητάς σου; Και σε ποιους χώρους αισθάνεσαι ότι υπάρχει ακόμη μεγαλύτερη ανάγκη για αλλαγή;

Σίγουρα έχω νιώσει διακρίσεις λόγω της ταυτότητάς μου, και θεωρώ ότι η περισσότερη διάκριση έρχεται μέσα από τα σόσιαλ μίντια, γιατί ανεβάζω αρκετά συχνά περιεχόμενο μιλώντας ανοιχτά για τη διαδικασία και για την τρανς εμπειρία. Υπάρχουν πολλά άτομα που πίσω από μια οθόνη μπορούν πολύ εύκολα να πουν άσχημα λόγια γι’ αυτό, σχόλια χλευαστικά ή που βασίζονται στις πεποιθήσεις τους.

Πέρα από τα social media, νιώθω ότι αρκετές φορές ο τρόπος που μιλάνε στις ειδήσεις και γενικά στην ελληνική τηλεόραση για τα τρανς άτομα, θα μπορούσε να αλλάξει. Πολλές φορές λέγονται λέξεις από άγνοια, ίσως από ανθρώπους που δεν έχουν μιλήσει ποτέ με τρανς άτομο και δεν γνωρίζουν πώς είναι πραγματικά αυτή η εμπειρία, και έτσι κάποιες φορές λένε πράγματα που δεν ισχύουν.

Πώς είναι η ζωή στην Αθήνα ως τρανς αγόρι; Υπάρχουν πράγματα στην πόλη που σε κάνουν να αισθάνεσαι ελεύθερος και ορατός και άλλα που θα ήθελες να αλλάξουν;

Θεωρώ πως στην Ελλάδα γενικά είμαστε πολύ πίσω σε σχέση με άλλες χώρες όσον αφορά τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα, αλλά η Αθήνα είναι από τα καλύτερα σημεία που μπορείς να βρίσκεσαι αν ανήκεις σε αυτόν τον κόσμο. Υπάρχουν πολλά μέρη και άτομα που μπορείς να γνωρίσεις εδώ, που μοιράζονται την ίδια ταυτότητα με σένα, και υπάρχει μια ελευθερία μέσα σε όλο αυτό.

Ο πληθυσμός στην Αθήνα είναι μεγάλος, με τόσο διαφορετικό κόσμο, που οι περισσότεροι δεν ασχολούνται. Εγώ πλέον έχω φτάσει σε ένα σημείο της φυλομετάβασής μου που κάνω pass, οπότε ζω τη ζωή μου αρκετά άνετα. Αλλά παρόλο που εγώ νιώθω πλέον άνετα, δεν ξεχνάω ότι δεν είναι όλοι τόσο τυχεροί. Με στεναχωρεί πολύ όταν ακούω ακόμα για συμβάντα και επιθέσεις ενάντια σε ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα στην Ελλάδα, ακόμα και στην Αθήνα.

Υπάρχουν άβολες ή αδιάκριτες ερωτήσεις που έχεις δεχτεί ως τρανς άτομο; Και τι θα ήθελες να καταλαβαίνει ο κόσμος πριν κάνει μια προβληματική ή/και κακοποιητική ερώτηση;

Προσπαθώ να μιλάω αρκετά ανοιχτά για όλα τα κομμάτια της εμπειρίας του να είσαι τρανς, γιατί καταλαβαίνω ότι πολύς κόσμος μιλάει από άγνοια, όχι από κακία, και θέλω να εξηγήσω όσο πιο πολύ μπορώ ώστε να ενημερωθεί ο κόσμος. Υπάρχουν όμως ερωτήσεις που είναι πολύ αδιάκριτες, όπως το τι μπορεί να έχεις μέσα από τα ρούχα σου, ή για τη σεξουαλική σου ζωή. Είναι ερωτήσεις που έχω δεχτεί, αλλά είναι και ερωτήσεις που κανείς δεν θα έκανε σε έναν απλό άνθρωπο, αν σεβόταν τα όριά του.

Αυτό που θέλω να καταλάβει ο κόσμος είναι πως είμαστε πολλοί, ζούμε στον ίδιο κόσμο, και είμαστε κι εμείς απλοί άνθρωποι που θέλουμε να ζήσουμε τη ζωή μας όσο πιο κανονικά γίνεται.

Δεν θέλουμε να νιώθουμε σαν αξιοθέατο.

Υπάρχει κάτι που θα ήθελες να είχε κάνει διαφορετικά το περιβάλλον σου όταν άρχισες να μιλάς για την ταυτότητά σου; Και τι έμαθες τελικά για τη σημασία της αποδοχής από τους ανθρώπους γύρω σου;

Μακάρι να μπορούσε να είναι τόσο εύκολο, να πω απλά ότι είμαι τρανς και από τη μία μέρα στην άλλη όλοι να μου φέρονται και να μου αναφέρονται έτσι όπως θέλω. Αλλά η πραγματικότητα μιας ανθρώπινης σχέσης και ενός ανθρώπινου μυαλού είναι πως δεν είναι όλα τόσο εύκολα, και δεν με πειράζει αυτό, είναι κάτι που μπορώ να εκτιμήσω. Όσο δύσκολο κι αν ήταν, τελικά δεν θα άλλαζα τίποτα στον τρόπο που με αντιμετώπισαν οι δικοί μου άνθρωποι, γιατί ήταν μια εμπειρία μοναδική με τις δυσκολίες της, και είναι ακριβώς αυτές οι δυσκολίες που την κάνουν πιο ουσιαστική και με κάνουν να τη βλέπω με ακόμα πιο θετικό μάτι. Όλες μας οι εμπειρίες πλάθουν τους ανθρώπους που είμαστε σήμερα.

Δεν καταλαβαίνεις πραγματικά τη σημασία της αποδοχής μέχρι να είναι κάτι που το νιώθεις. Είναι κάτι πολύ σημαντικό και πολύ όμορφο, να βλέπεις ότι οι άνθρωποι στον κύκλο σου σε αποδέχονται, γιατί έτσι δείχνουν την πραγματική τους αγάπη για σένα, ότι σε αγαπάνε για αυτό που πραγματικά είσαι, και όχι για αυτό που νόμιζαν ότι ήσουν.

Τι άλλο θα ήθελες να γνωρίζει ο κόσμος για σένα;

Πέρα από όλα αυτά, είμαι είκοσι τεσσάρων χρόνων, ένας απλός άνθρωπος που δουλεύει μια απλή δουλειά και προσπαθεί ακόμα να βρει τι θέλει να κάνει με τη ζωή του. Γι’ αυτό ξεκίνησα και το FORSAYK, τη δική μου μάρκα ρούχων που προσπαθώ να φέρω σε πραγματικότητα, φτιάχνοντας ρούχα ειδικά σχεδιασμένα για τρανσαρσενικά σώματα. Η ιδέα ξεκίνησε γιατί ένιωθα ότι δεν υπήρχαν ρούχα φτιαγμένα με τις δικές μας ανάγκες στο μυαλό, και ήθελα να κάνω κάτι που αγαπάω και μου αρέσει, κάτι που κάνει τον κόσμο να νιώθει άνετα μέσα στο σώμα του. Θέλω επίσης να βοηθήσω άλλα άτομα, κάνοντας δωρεές προς φροντίδα επιβεβαίωσης φύλου από κάθε πώληση.

Είμαι αρκετά εσωστρεφής άνθρωπος, αλλά οι φίλοι μου θα με περιέγραφαν σαν κάποιον που αγαπάει βαθιά και σκέφτεται πάντα τους άλλους. Δεν είμαι πάντα εύκολα διαθέσιμος καθημερινά, αλλά αν κάποιος με χρειαστεί πραγματικά, είμαι πάντα εκεί για εκείνον. Στον ελεύθερο χρόνο μου χαίρομαι να βλέπω σειρές και ταινίες, να πηγαίνω σινεμά, και να παίζω βιντεοπαιχνίδια.

Τι θα ήθελες να ακούσει σήμερα ένα νεότερο τρανς άτομο που βρίσκεται στην αρχή της δικής του διαδρομής και ίσως νιώθει μόνο ή φοβάται να κάνει το επόμενο βήμα;

Αυτό που θα ήθελα να πω σε ένα νεότερο τρανς άτομο που μόλις ξεκινάει τη δική του διαδρομή είναι πως δεν είναι μόνο του, ακόμα κι αν έτσι νιώθει τώρα. Ξέρω πόσο δύσκολο είναι αυτό το πρώτο βήμα, γιατί κι εγώ πέρασα χρόνια προσπαθώντας να αποδεχτώ τον εαυτό μου προτού το πω σε οποιονδήποτε άλλον. Ο φόβος της απόρριψης είναι πραγματικός.

Στο τέλος, οι άνθρωποι που πραγματικά σε αγαπούν θα μείνουν δίπλα σου, ακόμα κι αν χρειαστούν λίγο χρόνο να προσαρμοστούν.

Θα του έλεγα επίσης πως η διαδικασία δεν είναι εύκολη, ούτε συναισθηματικά ούτε γραφειοκρατικά, αλλά κάθε βήμα που κάνεις σε πάει παραπέρα στο να ζεις με ειλικρίνεια απέναντι στον εαυτό σου, και τίποτα δεν αξίζει περισσότερο από αυτό. Δεν χρειάζεται να βιαστείς. Πήγαινε με τον δικό σου ρυθμό, και ξέρε πως υπάρχουν άνθρωποι σαν εμένα εκεί έξω που έχουν περάσει παρόμοια πράγματα και ζουν σήμερα ευτυχισμένοι, ακριβώς όπως είναι.