Τραμπ – Σι: Τα δύσκολα στοιχήματα πίσω από τη συνάντηση

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ υποδέχεται στην Ουάσινγκτον τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ, για μια τριήμερη επίσκεψη.

Στο επίκεντρο της συνάντησης των δύο υπερδυνάμεων, που θα πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο μέσα σε ένα σκηνικό υψηλού πρωτοκόλλου και τελετουργιών, θα βρεθούν το εμπόριο, την τεχνολογία και το Ιράν.

Για την πρώτη του επίσκεψη στις ΗΠΑ, εδώ και σχεδόν τρία χρόνια, ο Κινέζος ηγέτης θα γίνει δεκτός από τον Τραμπ και τη σύζυγό του, κατά την άφιξή του το βράδυ της 23ης Σεπτεμβρίου (ξημερώματα Πέμπτης, 24 Σεπτεμβρίου, ώρα Ελλάδος) στη στρατιωτική βάση του Μέριλαντ, όπου σταθμεύει το Air Force One.

Το πρόγραμμα της επίσκεψης περιλαμβάνει επίσημο δείπνο με τη συμμετοχή κορυφαίων στελεχών της τεχνολογίας, στρατιωτική τελετή στον Λευκό Οίκο με πτήσεις αεροσκαφών πάνω από το κτίριο, καθώς και επίσκεψη στα Εθνικά Αρχεία, όπου φυλάσσονται η πρωτότυπη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας και το Σύνταγμα των ΗΠΑ.

Παρά τις βαθιές διαφωνίες τους, οι δύο πλευρές προχώρησαν στη διοργάνωση της συνόδου, η οποία, σύμφωνα με αναλυτές, έχει στόχο να προβάλει ένα μήνυμα σταθερότητας ανάμεσα στη μεγαλύτερη βιομηχανική δύναμη του κόσμου και τη μεγαλύτερη καταναλωτική αγορά.

Οι προσδοκίες για μια σημαντική συμφωνία κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του Σι είναι περιορισμένες.

Η εκεχειρία στον εμπορικό πόλεμο μεταξύ των δύο χωρών, διάρκειας 11 μηνών, λήγει τον Νοέμβριο, ωστόσο οι διαφορές παραμένουν σε ζητήματα από την Ταϊβάν έως την καταπολέμηση των ναρκωτικών και τα ορυκτά σπάνιων γαιών.

Πρόσωπα που γνωρίζουν τον σχεδιασμό της συνάντησης αναφέρουν ότι ο Σι αναμένεται να θέσει με ιδιαίτερα έντονο τρόπο το ζήτημα των κινεζικών διεκδικήσεων επί της Ταϊβάν, ένα θέμα που η Ουάσινγκτον προτιμά να αποφεύγει. Την ίδια στιγμή, ο Τραμπ αναμένεται να διατηρήσει τους αυστηρούς αμερικανικούς περιορισμούς στις εξαγωγές τεχνολογίας, παρά τις αντιρρήσεις του Πεκίνου.

Ωστόσο, οι συνομιλίες που είναι προγραμματισμένες για τις 24 Σεπτεμβρίου ενδέχεται να οδηγήσουν σε συμφωνίες για τη μείωση δασμών σε συγκεκριμένους κλάδους, συνεργασία στην αντιμετώπιση της διακίνησης ναρκωτικών και διεύρυνση του στρατιωτικού διαλόγου μεταξύ των δύο χωρών.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ο Τραμπ αναμένεται επίσης να ζητήσει την απελευθέρωση ορισμένων Αμερικανών και άλλων κρατουμένων στην Κίνα.

Οι δύο χώρες ενδέχεται ακόμη να συμφωνήσουν στην ενίσχυση των συνομιλιών για την τεχνητή νοημοσύνη, έναν τομέα στον οποίο βρίσκονται σε σκληρό ανταγωνισμό, αλλά αναγνωρίζουν τους αυξανόμενους κινδύνους.

Η συνάντηση πραγματοποιείται σε μια δύσκολη συγκυρία για τον Τραμπ, ο οποίος αντιμετωπίζει πτώση της δημοτικότητάς του καθώς αυξάνεται η δυσαρέσκεια της κοινής γνώμης για τον πόλεμό του με το Ιράν. Ο Σι, αν και αντιμετωπίζει επίσης εσωτερικές προκλήσεις, φτάνει στις ΗΠΑ από μια θέση που εμφανίζεται ισχυρότερη, καθώς η κινεζική εξαγωγική μηχανή συνεχίζει να κινείται δυναμικά.

Οι ίδιοι οι ηγέτες, ωστόσο, ενδέχεται να θεωρούν ότι δεν χρειάζεται να κάνουν σημαντικούς συμβιβασμούς, εκτιμούν αναλυτές.

«Ο πρόεδρος πιστεύει ακράδαντα ότι, με την πάροδο του χρόνου, η αμερικανική οικονομία θα αναπτυχθεί και οι ΗΠΑ θα γίνουν ισχυρότερες», δήλωσε ο Έντγκαρντ Κάγκαν, πρώην αξιωματούχος του Λευκού Οίκου και νυν συνεργάτης του Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών (CSIS) στην Ουάσινγκτον. «Νομίζω ότι όταν ο Σι Τζινπίνγκ κάθεται απέναντι από τον Ντόναλντ Τραμπ, πιστεύει σε μεγάλο βαθμό ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται σε ταχεία παρακμή και ότι ο χρόνος λειτουργεί υπέρ της Κίνας».

Η τεχνητή νοημοσύνη στο επίκεντρο

Οι προσδοκίες για την εξεύρεση κοινού εδάφους σχετικά με την παγκόσμια ασφάλεια της τεχνητής νοημοσύνης επισκιάζονται από τον ανταγωνισμό ανάμεσα στις δύο χώρες. Καθώς η Κίνα μειώνει την τεχνολογική απόσταση από τις ΗΠΑ, και οι δύο πλευρές εκφράζουν ανησυχίες για το πώς η χρήση της AI από την άλλη χώρα θα μπορούσε να στραφεί εναντίον τους.

Το επίσημο δείπνο της 24ης Σεπτεμβρίου αναμένεται να συγκεντρώσει επικεφαλής εταιρειών με κομβικό ρόλο στις δύο αγορές, όπως ο διευθύνων σύμβουλος της Apple Τιμ Κουκ, ο επικεφαλής της Nvidia Τζένσεν Χουάνγκ και ο επικεφαλής της OpenAI Σαμ Άλτμαν.

Όπως και στις δύο προηγούμενες συναντήσεις τους από το 2025, οι ηγέτες προετοιμάζουν μια αυστηρά σκηνοθετημένη δημόσια παρουσία. Αντί για κοινή συνέντευξη Τύπου ή κοινή ανακοίνωση στο τέλος της συνάντησης, οι δύο χώρες αναμένεται να εκδώσουν ξεχωριστές ανακοινώσεις, προβάλλοντας η καθεμία τα σημεία που θέλει να αναδείξει στο εσωτερικό της ακροατήριο.

Για τον Τραμπ, η επίσκεψη του Σι ολοκληρώνει μια εβδομάδα διπλωματικών επαφών που ξεκίνησε με τη διήμερη παρουσία του στη Νέα Υόρκη για τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ.

Σχεδόν επτά μήνες πολέμου με το Ιράν έχουν οδηγήσει σε αύξηση των τιμών ενέργειας στις ΗΠΑ, ενώ το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα του Τραμπ αντιμετωπίζει δύσκολες προοπτικές στις εκλογές για το Κογκρέσο τον Νοέμβριο.

Ο Σι έχει επιβλέψει σημαντική αύξηση του εξωτερικού εμπορίου της Κίνας, ωστόσο η χώρα του αντιμετωπίζει αδύναμη εγχώρια κατανάλωση και κρίση στην αγορά ακινήτων.

Οι εκτεταμένες εκστρατείες κατά της διαφθοράς και οι πειθαρχικές εκκαθαρίσεις στον στρατό έχουν ενισχύσει την εξουσία του Σι, αλλά έχουν επίσης προκαλέσει ερωτήματα σχετικά με την επιχειρησιακή ετοιμότητα του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού.

Πιθανή μια νέα συνάντηση εντός του 2026

Μια νέα συνάντηση Τραμπ–Σι θεωρείται πιθανή εντός του 2026, ενδεχομένως στο περιθώριο της συνόδου του APEC στην Κίνα τον Νοέμβριο ή της συνόδου της G20 στις ΗΠΑ τον Δεκέμβριο.

Μετά την επιβολή τριψήφιων δασμών στις κινεζικές εισαγωγές το 2025, ο Τραμπ έχει χαλαρώσει τη στάση και τη ρητορική του απέναντι στην Κίνα. Εξαίρεση αποτέλεσε μια πρόσφατη ομιλία του τον Ιούλιο, όταν επανέφερε τις κατηγορίες – τις οποίες το Πεκίνο απορρίπτει – ότι η Κίνα παρεμβαίνει στις αμερικανικές εκλογές.

Το Ιράν αναμένεται επίσης να βρεθεί στο τραπέζι των συζητήσεων. Το Πεκίνο διατηρεί στενές σχέσεις με την Τεχεράνη, ωστόσο παραμένει ασαφές αν θα βοηθήσει τον Τραμπ να ξεπεράσει το αδιέξοδο στη σύγκρουση.

Η Ουάσινγκτον εκτιμά ότι το Πεκίνο θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει την επιρροή του στο Ιράν, όμως ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι δεν θεωρεί απαραίτητη τη βοήθεια της Κίνας.

Το Πεκίνο, ως ο μεγαλύτερος εισαγωγέας πετρελαίου παγκοσμίως, συνέβαλε στη σταθεροποίηση των τιμών του αργού μετά την έναρξη του πολέμου, μειώνοντας τη ζήτηση και απελευθερώνοντας στρατηγικά αποθέματα.

Παρότι η κυβέρνηση Τραμπ είχε απειλήσει με «οικονομική D-Day» τις χώρες που συνεργάζονται με το Ιράν, τελικά ανέστειλε την επιβολή δευτερογενών κυρώσεων σε μεγάλες κινεζικές τράπεζες, με δεδομένο ότι η Κίνα αποτελεί τον σημαντικότερο εμπορικό εταίρο της Τεχεράνης.

Ο Σι αναμένεται επίσης να πιέσει τον Τραμπ να περιορίσει τις πωλήσεις όπλων στην Ταϊβάν, όπως είχε κάνει και στην προηγούμενη συνάντησή τους στο Πεκίνο.

Τον Δεκέμβριο, η κυβέρνηση Τραμπ ενέκρινε πώληση όπλων στην Ταϊβάν ύψους 11 δισ. δολαρίων, τη μεγαλύτερη που έχει πραγματοποιηθεί ποτέ. Ωστόσο, ένα δεύτερο πακέτο, αξίας περίπου 14 δισ. δολαρίων, παραμένει σε εκκρεμότητα εδώ και μήνες.

Ο Τραμπ έχει χαρακτηρίσει τις πωλήσεις όπλων στην Ταϊβάν «πολύ καλό διαπραγματευτικό χαρτί».