ΤΙ ΦΟΒΙΖΕΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΤΟΥΣ 30ΑΡΗΔΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΣΗΜΕΡΑ

Η γενιά των σημερινών 30άρηδων στην Ελλάδα μεγάλωσε μέσα σε διαδοχικές κρίσεις: οικονομική αστάθεια, πανδημία, ενεργειακή ανασφάλεια, αλλά και μια διαρκώς μεταβαλλόμενη αγορά εργασίας. Αν κάποτε τα 30 θεωρούνταν η ηλικία της «τακτοποίησης», σήμερα μοιάζουν περισσότερο με ένα μεταβατικό στάδιο γεμάτο αβεβαιότητα.

Δίνουμε τον λόγο σε έξι νέους ανθρώπους, οι οποίοι περιγράφουν τους φόβους που καθορίζουν τη ζωή τους σήμερα. Οι μαρτυρίες τους αποτυπώνουν μια κοινή συνισταμένη: οι σημερινοί 30άρηδες δεν φοβούνται ένα συγκεκριμένο πράγμα, αλλά ένα σύνολο αβεβαιοτήτων. Η οικονομική ανασφάλεια, η προσωπική ολοκλήρωση, οι σχέσεις και η αίσθηση ότι ο χρόνος κυλά χωρίς σαφή κατεύθυνση συνθέτουν ένα σύνθετο τοπίο.

Σε αντίθεση με προηγούμενες γενιές, οι σημερινοί νέοι δεν έχουν ένα ξεκάθαρο «μονοπάτι» να ακολουθήσουν. Οι επιλογές είναι περισσότερες, αλλά και πιο ασταθείς. Η ελευθερία συνοδεύεται από ευθύνη και, συχνά, από άγχος.

Ίσως τελικά ο μεγαλύτερος φόβος αυτής της γενιάς να είναι ότι δεν υπάρχουν εγγυήσεις. Ότι τίποτα δεν είναι δεδομένο -ούτε η δουλειά, ούτε οι σχέσεις, ούτε το μέλλον. Και μέσα σε αυτή τη συνθήκη, καλούνται να χτίσουν τη ζωή τους από την αρχή, κάθε μέρα.

Η γενιά της αβεβαιότητας: οι φόβοι των νέων στην Ελλάδα

Αντιγόνη, 29 ετών

«Ο μεγαλύτερος φόβος μου έχει να κάνει με την οικονομική αστάθεια. Εργάζομαι εδώ και χρόνια, έχω προσπαθήσει να εξελιχθώ, να αποκτήσω δεξιότητες, αλλά και πάλι νιώθω ότι δεν μπορώ να πατήσω γερά στα πόδια μου. Τα ενοίκια ανεβαίνουν συνεχώς, τα βασικά έξοδα αυξάνονται και κάθε μήνας μοιάζει ολοένα και πιο αγχωτικός.

Αυτό που με κουράζει περισσότερο δεν είναι η προσπάθεια, αλλά η αίσθηση ότι δεν υπάρχει σταθερότητα. Δεν μπορώ να κάνω μακροπρόθεσμα σχέδια. Σκέφτομαι αν αξίζει να μεταναστεύσω, αν μπορώ να επενδύσω σε κάτι διαφορετικό, αλλά πάντα υπάρχει μια αμφιβολία που με κρατάει πίσω. Φόβος, φόβος και πάλι φόβος…

Ακόμα και στη δουλειά μου, όσο “σίγουρη” κι αν φαίνεται, υπάρχει μια ανασφάλεια που δεν φεύγει. Και αυτό επηρεάζει όχι μόνο τα πρακτικά κομμάτια της ζωής μου, αλλά και το πώς νιώθω ψυχολογικά.

Ο φόβος μου τελικά είναι ότι μπορεί να προσπαθείς συνεχώς, να κάνεις ό,τι περνάει από το χέρι σου, και παρ’ όλα αυτά να μην είναι αρκετό. Και αυτό δημιουργεί μια εξάντληση, γιατί νιώθεις ότι δεν εξαρτάται μόνο από εσένα το πού θα καταλήξεις.»

Στέφανος, 31 ετών

«Νομίζω πως ο μεγαλύτερος φόβος μου είναι ότι δεν έχω καταλάβει ακόμα ποιος είναι πραγματικά ο δρόμος μου. Έχω μια σταθερή δουλειά, πληρώνομαι κανονικά, αλλά δεν νιώθω ότι με γεμίζει. Και όσο περνάει ο καιρός, αυτή η σκέψη γίνεται όλο και πιο έντονη.

Στα 20κάτι είναι πιο εύκολο να πεις ότι ψάχνεσαι. Δοκιμάζεις πράγματα, αλλάζεις κατευθύνσεις χωρίς μεγάλο άγχος. Μετά τα 30 όμως αρχίζεις να αναρωτιέσαι πιο σοβαρά αν αυτό που κάνεις είναι τελικά αυτό που θέλεις να συνεχίσεις.

Με επηρεάζει και το τι βλέπω γύρω μου. Όχι τόσο από ανταγωνισμό, αλλά γιατί πολλοί φαίνονται πιο σίγουροι για τις επιλογές τους. Έχουν μια κατεύθυνση, ένα πλάνο. Εγώ νιώθω ακόμα σε μια φάση αναζήτησης, και αυτό με αγχώνει.

Αυτό που φοβάμαι περισσότερο είναι μήπως “βολευτώ”. Μήπως μείνω σε κάτι απλώς επειδή είναι ασφαλές και γνώριμο, και μετά από χρόνια συνειδητοποιήσω ότι δεν με εκφράζει πραγματικά.

Δεν θέλω απλώς να δουλεύω για να περνάει ο χρόνος. Θέλω να νιώθω ότι αυτό που κάνω έχει κάποιο νόημα για μένα. Και ο φόβος είναι μήπως δεν το βρω ποτέ ή μήπως αργήσω πολύ να το καταλάβω.»

Έλενα, 28 ετών

«Αυτό που με φοβίζει περισσότερο τα τελευταία χρόνια είναι το πόσο γρήγορα περνάει ο χρόνος χωρίς να το καταλαβαίνω. Νιώθω ότι μπήκα σε μια καθημερινότητα με δουλειά, άγχος και συνεχείς υποχρεώσεις, και ξαφνικά έχουν περάσει χρόνια χωρίς να έχω προλάβει να σταθώ και να σκεφτώ τι πραγματικά θέλω, αλλά και τι πραγματικά μου “επιτρέπεται” να έχω μέσα σε αυτή την κοινωνία.

Πάντα πίστευα ότι μέχρι τα 30 θα είχα μια καθαρή επαγγελματική πορεία, σταθερότητα και μια πιο ξεκάθαρη εικόνα για τη ζωή μου. Αντί γι’ αυτό, νιώθω ότι κινούμαι μέσα σε ένα σύστημα που δεν προσφέρει πραγματικές εγγυήσεις, ούτε αξιοκρατία, ούτε δικαιοσύνη. Βλέπεις ανθρώπους να προσπαθούν και να μην επιβραβεύονται, και άλλους να προχωρούν χωρίς να είναι πάντα ξεκάθαρο με ποια κριτήρια.

Υπάρχει μια διαρκής αίσθηση ότι πρέπει να προσαρμόζεσαι σε κανόνες που δεν είναι δίκαιοι, είτε στην εργασία είτε γενικότερα στην κοινωνική πραγματικότητα. Και αυτό δημιουργεί θυμό αλλά και απογοήτευση, γιατί δεν εξαρτώνται όλα από την προσπάθεια ή την ικανότητά σου.

Με αγχώνει επίσης η γενικότερη αστάθεια και η αίσθηση ότι τίποτα δεν λειτουργεί όπως θα έπρεπε, ούτε θεσμικά ούτε κοινωνικά. Όταν δεν εμπιστεύεσαι ότι το πλαίσιο είναι δίκαιο, τότε ακόμα και οι προσωπικές επιλογές γίνονται πιο βαριές και αβέβαιες.

Ο μεγαλύτερος φόβος μου τελικά είναι μήπως ζήσω μια ζωή μέσα σε ένα σύστημα που δεν επιτρέπει πραγματικά να προχωρήσεις με τους δικούς σου όρους, και απλώς προσαρμόζεσαι διαρκώς χωρίς να νιώθεις ότι υπάρχει πραγματική δικαιοσύνη ή σταθερότητα.»

Γιώργος, 32 ετών

«Ο δικός μου φόβος έχει να κάνει κυρίως με τις ανθρώπινες σχέσεις γενικότερα και το πόσο εύκολα αλλάζουν σήμερα. Όσο μεγαλώνω, συνειδητοποιώ ότι οι σχέσεις δεν έχουν τη σταθερότητα που φανταζόμουν παλιότερα. Άνθρωποι που ήταν καθημερινότητα για σένα, μπορούν ξαφνικά να απομακρυνθούν, να αλλάξουν ζωή, να χαθούν χωρίς να υπάρχει πάντα μια σαφής εξήγηση.

Έχω δει φιλίες να αποδυναμώνονται απλώς επειδή άλλαξαν οι ρυθμοί της ζωής, η δουλειά, οι προτεραιότητες. Δεν υπάρχει πάντα σύγκρουση ή ρήξη· πολλές φορές υπάρχει απλώς απόσταση που μεγαλώνει σιωπηλά. Και αυτό, για μένα, είναι ίσως το πιο δύσκολο κομμάτι.

Ακόμα και όταν προσπαθείς να κρατήσεις επαφή, δεν είναι πάντα εύκολο. Οι άνθρωποι είναι κουρασμένοι, απορροφημένοι, και πολλές σχέσεις μένουν στη λογική του “θα τα πούμε κάποια στιγμή” που τελικά δεν έρχεται ποτέ.

Από την άλλη, βλέπω γύρω μου ανθρώπους να δημιουργούν νέους κύκλους, να προχωρούν, να αλλάζουν περιβάλλοντα. Δεν είναι απαραίτητα κάτι αρνητικό, αλλά δημιουργεί μια αίσθηση ότι όλα είναι πιο ρευστά και λιγότερο μόνιμα απ’ όσο θα ήθελες.

Ο μεγαλύτερος φόβος μου είναι αυτή η σταδιακή απομάκρυνση των ανθρώπων μεταξύ τους, όχι από επιλογή ή ένταση, αλλά απλώς επειδή η ζωή προχωρά και οι δρόμοι χωρίζουν. Και το να το παρακολουθείς αυτό να συμβαίνει, χωρίς να μπορείς πάντα να το ελέγξεις, είναι κάτι που με απασχολεί όλο και περισσότερο.»

Άννα, 30 ετών

«Οικονομικά υπάρχει μια συνεχής αβεβαιότητα που δεν αφορά μόνο εμένα, αλλά συνολικά μια γενιά που προσπαθεί να σταθεί σε ένα περιβάλλον ασταθές και συχνά άνισο. Επαγγελματικά προσπαθώ ακόμα να βρω ισορροπία, αλλά συχνά νιώθω ότι οι ευκαιρίες δεν είναι πραγματικά ίσες και ότι το “να προσπαθείς αρκετά” δεν αρκεί πάντα σε ένα σύστημα που δεν λειτουργεί δίκαια.

Ταυτόχρονα υπάρχει μια ευρύτερη κοινωνική πίεση γύρω από τις γυναίκες και τις επιλογές τους. Το θέμα της μητρότητας, για παράδειγμα, δεν είναι ποτέ απλώς προσωπική υπόθεση· γίνεται κοινωνική προσδοκία, σχόλιο, σύγκριση. Από τη μία σου λένε να “προλάβεις τον χρόνο”, από την άλλη δεν υπάρχει το απαραίτητο πλαίσιο στήριξης για να μπορείς πραγματικά να κάνεις τέτοιες επιλογές χωρίς φόβο.

Το λεγόμενο “βιολογικό ρολόι” συχνά χρησιμοποιείται σαν πίεση αντί σαν ουσιαστική συζήτηση για το τι σημαίνει να είσαι γυναίκα σήμερα μέσα σε ένα περιβάλλον που δεν είναι πάντα υποστηρικτικό. Και αυτό δημιουργεί θυμό αλλά και απογοήτευση, γιατί πολλές φορές νιώθεις ότι οι επιλογές σου δεν είναι πραγματικά ελεύθερες.

Παράλληλα, υπάρχει και η αίσθηση ότι οι κοινωνικές ανισότητες παραμένουν έντονες, είτε μιλάμε για φύλο, είτε για καταγωγή, είτε για οικονομική θέση. Δεν είναι όλοι στην ίδια αφετηρία, και αυτό επηρεάζει βαθιά το πώς χτίζεις το μέλλον σου.

Ο μεγαλύτερος φόβος μου είναι μήπως βρεθώ μπροστά σε επιλογές που μοιάζουν “προσωπικές”, αλλά στην πραγματικότητα είναι αποτέλεσμα ενός συστήματος που δεν στηρίζει ισότιμα τους ανθρώπους, και αναγκαστώ να θυσιάσω κάτι σημαντικό επειδή οι συνθήκες δεν είναι πραγματικά δίκαιες.»

Στέλιος, 33 ετών

«Ο μεγαλύτερος φόβος μου είναι μια γενική, διάχυτη αβεβαιότητα για το μέλλον. Δεν είναι κάτι συγκεκριμένο που μπορώ να το ονομάσω εύκολα, αλλά περισσότερο μια συνεχής αίσθηση ότι τίποτα δεν είναι πραγματικά δεδομένο. Μπορεί να έχεις μια καλή δουλειά και μέσα σε λίγο καιρό να αλλάξουν όλα. Μπορεί να έχεις χτίσει μια καθημερινότητα που σου φαίνεται σταθερή και ξαφνικά να ανατραπεί. Αυτό το “ανά πάσα στιγμή όλα μπορούν να αλλάξουν” υπάρχει συνέχεια στο πίσω μέρος του μυαλού μου.

Μεγαλώσαμε με την ιδέα ότι αν προσπαθήσεις, αν δουλέψεις, αν κάνεις τα σωστά βήματα, θα καταφέρεις να φτιάξεις μια σταθερή ζωή. Σήμερα νιώθω ότι αυτό δεν ισχύει με τον ίδιο τρόπο. Υπάρχουν τόσοι παράγοντες που δεν εξαρτώνται από εσένα. Αυτό που με κουράζει περισσότερο δεν είναι η προσπάθεια, αλλά αυτή η αίσθηση έλλειψης ελέγχου. Ότι όσο κι αν σχεδιάζεις, όσο κι αν οργανώνεσαι, πάντα υπάρχει το ενδεχόμενο κάτι να ανατρέψει τα πάντα.

Ο φόβος μου τελικά είναι μήπως δεν μπορέσω ποτέ να νιώσω πραγματική σιγουριά για το μέλλον. Και ότι θα ζω πάντα με αυτή την αίσθηση προσωρινότητας, χωρίς να μπορώ να “πατήσω” κάπου σταθερά. Στην καθημερινότητα αυτό δεν φαίνεται πάντα έντονα, αλλά υπάρχει σαν υπόστρωμα σε σχεδόν κάθε απόφαση. Από τις επαγγελματικές επιλογές μέχρι τις πιο προσωπικές, υπάρχει πάντα ένα “αν αύριο αλλάξουν όλα;” που επηρεάζει τον τρόπο που σκέφτομαι. Ακόμα και μικρές αποφάσεις αποκτούν μεγαλύτερο βάρος, γιατί νιώθεις ότι δεν υπάρχει εγγύηση για τίποτα.

Παράλληλα, βλέπεις γύρω σου ανθρώπους να προσπαθούν να χτίσουν μια σταθερότητα, αλλά και αυτούς να επηρεάζονται από τις ίδιες συνθήκες. Αλλαγές στην αγορά εργασίας, οικονομικές πιέσεις, συνεχείς αναπροσαρμογές στη ζωή. Όλα αυτά δημιουργούν μια συλλογική αίσθηση ότι το “σίγουρο” έχει γίνει κάτι σχετικό.

Και ίσως αυτό να είναι το πιο δύσκολο κομμάτι: όχι απλώς ότι δεν υπάρχει σταθερότητα, αλλά ότι έχει πάψει να θεωρείται δεδομένο πως μπορεί να υπάρξει. Ζεις με την προσπάθεια να χτίσεις κάτι γερό, γνωρίζοντας ταυτόχρονα ότι το έδαφος κάτω από αυτό μπορεί να αλλάξει χωρίς προειδοποίηση.»