Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο: Πόσο χρέος αποπληρώσαμε; – Ο ορίζοντας

Παρά τη σταθερή αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους ως ποσοστού του ΑΕΠ, η Ελλάδα θα συνεχίσει να εξυπηρετεί τις δανειακές υποχρεώσεις που δημιουργήθηκαν την περίοδο της κρίσης για πολλές ακόμη δεκαετίες. Σύμφωνα με την Εαρινή Έκθεση του Ελληνικού Δημοσιονομικού Συμβουλίου (ΕΔΣ), η πλήρης αποπληρωμή των δανείων που χορηγήθηκαν από τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς στήριξης αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2070, ενώ την ίδια στιγμή το Συμβούλιο εμφανίζεται πιο συγκρατημένο στις προβλέψεις του για την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας το 2026, επικαλούμενο την επιβράδυνση της ευρωπαϊκής οικονομίας και τις διεθνείς αβεβαιότητες.

Η έκθεση καταγράφει ότι από τα συνολικά δάνεια ύψους 288,7 δισ. ευρώ που έλαβε η χώρα την περίοδο 2010-2018 από τις χώρες της Ευρωζώνης, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF), τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM) και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), έχουν ήδη εξοφληθεί περίπου 77 δισ. ευρώ. Ωστόσο, το ανεξόφλητο υπόλοιπο εξακολουθεί να υπερβαίνει τα 220 δισ. ευρώ, γεγονός που αναδεικνύει τον μακροχρόνιο χαρακτήρα της εξυπηρέτησης του ελληνικού χρέους.

Η εικόνα

Ειδικότερα, από τα διμερή δάνεια (GLF), συνολικού ύψους 52,9 δισ. ευρώ, παραμένουν σε εκκρεμότητα 26,3 δισ. ευρώ. Το ποσό αυτό εκτιμάται ότι θα μειωθεί στα περίπου 19 δισ. ευρώ έως το τέλος του 2026, καθώς προβλέπονται πρόωρες αποπληρωμές της τάξης των 5 δισ. ευρώ ετησίως, με στόχο την πλήρη εξόφλησή τους έως το 2031.

Αντίθετα, η αποπληρωμή των δανείων του EFSF, συνολικού ύψους 141,8 δισ. ευρώ, από τα οποία παραμένουν ανεξόφλητα περίπου 125,7 δισ. ευρώ, εκτείνεται έως το 2070. Τα δάνεια του ESM, ύψους 58,8 δισ. ευρώ, προβλέπεται να εξοφληθούν σταδιακά την περίοδο 2034-2060.

Στις υποχρεώσεις αυτές προστίθενται ακόμη 11,6 δισ. ευρώ από δάνεια της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και του προγράμματος SURE, καθώς και 11,4 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης (RRF), των οποίων η αποπληρωμή ξεκινά από το 2032. Έτσι, οι συνολικές δανειακές υποχρεώσεις της χώρας που εκτείνονται χρονικά έως το 2070 υπερβαίνουν πλέον τα 230 δισ. ευρώ.

Συγκρατημένες εκτιμήσεις για την ανάπτυξη

Στο μέτωπο της οικονομίας, το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο προβλέπει ότι ο ρυθμός ανάπτυξης θα διαμορφωθεί στο 1,9% το 2026, εκτίμηση που βρίσκεται πολύ κοντά στην πρόβλεψη του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για ανάπτυξη 2%.

Η πρόβλεψη αυτή ευθυγραμμίζεται σε μεγάλο βαθμό με τις εκτιμήσεις των διεθνών οργανισμών. Ο ΟΟΣΑ προβλέπει επίσης ανάπτυξη 1,9%, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το ΔΝΤ τοποθετούν τον ρυθμό στο 1,8%, ενώ η Τράπεζα της Ελλάδος εκτιμά ανάπτυξη 1,9%.

Δημοσιονομικές επιδόσεις

Σύμφωνα με την έκθεση, η δημοσιονομική εικόνα του 2025 αποδείχθηκε καλύτερη των αρχικών προβλέψεων, καθώς το πρωτογενές πλεόνασμα ανήλθε στο 4,9% του ΑΕΠ, έναντι 4,8% το 2024.

Για το 2026 προβλέπεται επιβράδυνση της δημοσιονομικής επίδοσης, με το πρωτογενές πλεόνασμα να υποχωρεί στο 3,2% του ΑΕΠ και το συνολικό αποτέλεσμα της Γενικής Κυβέρνησης να διαμορφώνεται σε πλεόνασμα 0,2% του ΑΕΠ. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται κυρίως στις φορολογικές ελαφρύνσεις που ανακοινώθηκαν στη ΔΕΘ, αλλά και στα πρόσθετα μέτρα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων για την αντιμετώπιση του υψηλού ενεργειακού κόστους και των πληθωριστικών πιέσεων.

Για την περίοδο 2027-2029, το Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα προβλέπει διατήρηση πρωτογενών πλεονασμάτων στο 2,7% του ΑΕΠ ετησίως. Παράλληλα, οι δαπάνες για τόκους εκτιμάται ότι θα μειωθούν από το 3% του ΑΕΠ το 2026 στο 2,6% το 2029, επιτρέποντας τη σταδιακή βελτίωση του ισοζυγίου της Γενικής Κυβέρνησης, από οριακό έλλειμμα το 2027 σε ισοσκελισμένο αποτέλεσμα το 2028 και σε μικρό πλεόνασμα το 2029.

Τα βασικά συμπεράσματα της έκθεσης

• Στο τέλος του 2025, οι υποχρεώσεις της Ελλάδας προς τους ευρωπαϊκούς θεσμούς ανέρχονται σε περίπου 220 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 88% του ΑΕΠ και περίπου στο 55% του χρέους της κεντρικής διοίκησης. Η πλήρης αποπληρωμή τους προβλέπεται να ολοκληρωθεί έως το 2070.
• Η Ελλάδα εξακολουθεί να διαθέτει το υψηλότερο δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το χρέος διαμορφώθηκε στο 146,1% του ΑΕΠ στο τέλος του 2025, μειωμένο κατά οκτώ ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2024. Για το 2026 προβλέπεται περαιτέρω αποκλιμάκωση στο 136,8% του ΑΕΠ, γεγονός που θα οδηγήσει τον δείκτη κάτω από το όριο του 140% για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια. Η καθοδική πορεία εκτιμάται ότι θα συνεχιστεί έως το 2029, όταν ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ αναμένεται να υποχωρήσει κάτω από το 120%.
• Η βελτίωση της εικόνας του χρέους αποδίδεται κυρίως στην ισχυρή ονομαστική ανάπτυξη της οικονομίας και στη διατήρηση υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων. Η συμβολή των πρωτογενών πλεονασμάτων στη μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ υπολογίζεται σε 4,9 ποσοστιαίες μονάδες για το 2025 και σε 3,2 μονάδες για το 2026.
• Το ΕΔΣ επισημαίνει ότι, σύμφωνα με τις κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Ελλάδα θα πρέπει να διατηρεί πρωτογενή πλεονάσματα της τάξης του 2% του ΑΕΠ σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα. Ωστόσο, τονίζει ότι η διατήρηση τόσο υψηλών πλεονασμάτων για μεγάλο χρονικό διάστημα συνιστά σημαντική πρόκληση για την ελληνική οικονομία, ιδιαίτερα υπό συνθήκες κανονικής οικονομικής δραστηριότητας.