Για πρώτη φορά στην Ιστορία ευλόγησαν εικόνα AI

Μια εικόνα στον τοίχο του ρωμαιοκαθολικού ναού της Αγίας Μαρίας Μαγδαληνής στο Νοβολουκόμλ της Λευκορωσίας απεικονίζει έναν νεαρό με τζιν, να κρατά στο ένα χέρι έναν φορητό υπολογιστή και στο άλλο ένα ροζάριο.

Πρόκειται για τον Κάρλο Ακούτις, γνωστό ως “κυβερνοαπόστολο” και πρώτο Άγιο των millennials. Στην ολοκλήρωση της εικόνας συνέβαλε η τεχνητή νοημοσύνη.

Για την ολοκλήρωση του έργου συνεργάστηκαν τρεις άνθρωποι. Ένας φωτογράφος, ένας γραφίστας και ένας AI engineer. Το έργο ευλογήθηκε μάλιστα στις 11 Οκτωβρίου από τον Αρχιεπίσκοπο Ταντέους Κοντρούσιεβιτς, πρώην επικεφαλής της Καθολικής Εκκλησίας στη Λευκορωσία, με την ενορία να κάνει λόγο για την πρώτη τέτοιου είδους αναπαράσταση στη χώρα.

Ο Κάρλο Ακούτις είχε γεννηθεί στο Λονδίνο από Ιταλούς γονείς και ως έφηβος αξιοποίησε το διαδίκτυο για τη διάδοση της καθολικής πίστης, κερδίζοντας τον τίτλο “ο influencer του Θεού”. Έχασε τη μάχη με τη λευχαιμία το 2006, σε ηλικία μόλις 15 ετών. Το 2025, ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ τον αγιοποίησε.

Η χρήση AI στο εγχείρημα που ευλογήθηκε προκάλεσε αντιδράσεις με πολλούς να αμφισβητούν το κατά πόσο “εικόνες παραγόμενες από αλγορίθμους είναι κατάλληλες για προσευχή”. Παράλληλα, Ρώσος ορθόδοξος κληρικός υποστήριξε πως τέτοιες απεικονίσεις αποκλείεται να έχουν θέση σε ορθόδοξους ναούς, καθώς συγκρούονται ευθέως με την υπερχιλιετή παράδοσή τους.

Οι δημιουργοί, από την πλευρά τους, θέλησαν να κανονικοποιήσουν τη συμβολή της τεχνολογίας όπως τονίζουν. “Αντιστοιχεί μόλις στο 5% με 10% του συνολικού έργου”, δήλωσε στο The European Correspondent ο Ντμίτρι Κουλπάνοβιτς, prompt engineer της ομάδας.

Η δε απόδοση του Ακούτις επέβαλε τη συμπερίληψη σύγχρονων στοιχείων. Ένα λάπτοπ, αθλητικά παπούτσια, μέχρι κι έναν δρόμο στο βάθος που οδηγεί στους ουρανούς.

“Χρησιμοποιήσαμε την τεχνητή νοημοσύνη μονάχα για τα πρώτα προσχέδια και για τη χωροθέτηση των αντικειμένων κάτι που αποτελούσε ένα εξαιρετικά δύσκολο παζλ με βάση τις απαιτήσεις του σχεδίου. Γι’ αυτό, άλλωστε, χρειαστήκαμε έναν ολόκληρο χρόνο για να το ολοκληρώσουμε”.

Ο Κουλπάνοβιτς απάντησε στους επικριτές του προτείνοντάς τους να σταθούν και να προσευχηθούν μπροστά στο έργο: “ίσως τότε γαληνέψει η ψυχή τους”, είπε. Για τον ίδιο, η τεχνητή νοημοσύνη παραμένει απλώς ένα σύγχρονο εργαλείο: “Στο κάτω κάτω, κανείς δεν γράφει πια με φτερά χήνας, ούτε τρώει με ξύλινα κουτάλια ή περπατά με ψάθινα σανδάλια”, πρόσθεσε.

Την ίδια ώρα, το Βατικανό παρακολουθεί στενά την άνοδο της νέας τεχνολογίας. Τον Μάιο του 2026, ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ εξέδωσε την εγκύκλιο Magnifica Humanitas, αφιερωμένη στην προάσπιση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, υπογραμμίζοντας ότι η τεχνολογική πρόοδος οφείλει να υπηρετεί τον άνθρωπο χωρίς να θυσιάζει την ελευθερία και την υπόστασή του.

Ο προϊστάμενος του ορθόδοξου Ιερού Ναού Αγίου Νικολάου στο Μοσάλσκ της Ρωσίας δήλωσε πάντως στο δίκτυο Podyom ότι πρόκειται για “την πρώτη ανάλογη περίπτωση στον καθολικό κόσμο”, ξεκαθαρίζοντας πως το έργο δεν μπορεί να λογίζεται ως θρησκευτική εικόνα.

“Από την άποψη της δογματικής θεολογίας, οι Καθολικοί δεν έχουν θρησκευτικές εικόνες με τη βυζαντινή τεχνοτροπία. Έχουν ιερές απεικονίσεις γύρω από διάφορα θέματα και αναγεννησιακές εικόνες, ή τοποθετούν ορθόδοξες εικόνες. Κατά συνέπεια, δογματικά μιλώντας, για εκείνους δεν πρόκειται τόσο για μια ιερή εικόνα όσο για μια τοιχογραφία, καμωμένη είτε από το χέρι καλλιτέχνη είτε με τη συνδρομή τεχνητής νοημοσύνης. Μέσα σε ορθόδοξο ναό είναι απολύτως αδιανόητο να εισέλθουν τέτοια έργα, γιατί οι ορθόδοξες τοιχογραφίες ακολουθούν απαρέγκλιτους αγιογραφικούς κανόνες, αναλλοίωτους εδώ και χιλιάδες χρόνια. Δεν νοείται να επινοήσεις κάτι καινοφανές – ξεφεύγει από τα όρια της αγιογραφίας και δεν χωρά πουθενά στην Εκκλησία. Ενίοτε εμφανίζονται στον τοίχο ορισμένων δυτικών ναών μορφές της σύγχρονης εποχής. Αλλά για να λέμε την αλήθεια, αυτό συμβαίνει κυρίως στη Μολδαβία, την Ουκρανία ή τη Λευκορωσία, όπου κατά κανόνα κάποιοι ιερείς παίρνουν τέτοιες ανοίκειες πρωτοβουλίες”, ανέφερε.

Ο π. Βλαντισλάβ έσπευσε πάντως να διευκρινίσει ότι “δεν μας πέφτει λόγος να δίνουμε μαθήματα στην Καθολική Εκκλησία για το πώς θα κοσμεί τους ναούς της”.

“Ενώ για εμάς κάτι τέτοιο είναι απαράδεκτο εκείνοι δεν είχαν ποτέ τέτοιους αυστηρούς φραγμούς. Γνωρίζω, βέβαια, ότι ο Πάπας έχει εκφράσει σοβαρές επιφυλάξεις για την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης στην εκκλησιαστική πράξη. Συνεπώς, ίσως ο εφημέριος του ναού στη Λευκορωσία να κληθεί να δώσει εξηγήσεις. Όχι όμως και πολύ αυστηρές, καθώς υπάρχει μια προφανής λογική εδώ: ο συγκεκριμένος 15χρονος που αγιοποιήθηκε ήταν παιδί της πληροφορικής και πάλεψε με κάθε μέσο να διαδώσει τη θρησκεία μέσω του διαδικτύου”.

“Στις μέρες μας, η πύλη μας προς τον κόσμο είναι το διαδίκτυο. Τι αναζητούμε άραγε εκεί; Την αγιότητα; Όχι πάντοτε”, τόνισε από τη δική του μεριά ο επίτιμος Αρχιεπίσκοπος Ταντέους Κοντρούσιεβιτς, ολοκληρώνοντας την τελετή ευλογίας της “AI εικόνας”.