Μια Ιεροτελεστία επί σκηνής για όσα χάνονται και όσα μένουν

Σύγχρονο και αιχμηρό πολιτικό θέατρο, στραμμένο προς τις σκοτεινές γωνιές της ανθρώπινης ύπαρξης· υπαρξιακές ανησυχίες και ένας κοινωνικός αντικατοπτρισμός που συχνά φέρνει τον θεατή αντιμέτωπο ακόμη και με τον ίδιο του τον εαυτό. Ο Χρήστος Θεοδωρίδης έχει καταθέσει με συνέπεια το δικό του καλλιτεχνικό στίγμα, τόσο στις επιλογές των έργων όσο και στον τρόπο με τον οποίο τα προσεγγίζει: ως ζωντανά σώματα σκέψης, ως πολιτικές και ανθρώπινες πράξεις ταυτόχρονα.

Παραστάσεις όπως το Ποιος Σκότωσε τον Πατέρα Μου, το Σε Εσάς που με Ακούτε και το Συνέδριο για το Ιράν αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα μιας σκηνοθετικής γραφής που συνομιλεί άμεσα με την εποχή της, καταγράφοντας τις ρωγμές της κοινωνικής πραγματικότητας και τη διαρκή αγωνία του σύγχρονου ανθρώπου. Έργα που γνώρισαν μεγάλη ανταπόκριση, όχι μόνο ως καλλιτεχνικά γεγονότα, αλλά και ως χώροι συλλογικής εμπειρίας και προβληματισμού.

Λίγο πριν από την πρώτη του κάθοδο στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου, όπου θα αναμετρηθεί με τους Πέρσες του Αισχύλου, ο Χρήστος Θεοδωρίδης παρουσιάζει στο Εθνικό Θέατρο την Ιεροτελεστία του Guillaume Poix. Μια παράσταση που εστιάζει στη θνητότητα και την απώλεια, αλλά ταυτόχρονα αρθρώνεται ως μια παρέλαση ανθρωπινότητας· μια συλλογική πράξη μνήμης και αποδοχής, μια γιορτή της ζωής μέσα από την αναγνώριση του τέλους της.

Αντλώντας έμπνευση από 300 συνεντεύξεις που πάρθηκαν μεταξύ 2020 και 2021, μια περίοδο αυξημένης συλλογικής μοναξιάς, ο Guillaume Poix γράφει την Ιεροτελεστία (Un Sacre), σε μια ιδέα της Γαλλίδας σκηνοθέτριας θεάτρου και όπερας Lorraine de Sagazan, υφαίνοντας ένα χρονικό απώλειας που – μέσα από «μικρές» ιστορίες ανθρώπων – καταλήγει στη «μεγάλη» Ιστορία της ανθρωπότητας.

Σε μια εποχή στην οποία ο θάνατος περνάει απαρατήρητος, σχεδόν αδιάφορος, που η απώλεια οφείλει να βιώνεται γρήγορα και ο πόνος δεν επιτρέπεται, γιατί σπιλώνει την ψεύτικη ευτυχία μιας ζωής που διαφημίζεται με κάθε τρόπο, το έργο του Guillaume Poix έρχεται να μας θυμίσει ότι το τέλος της ζωής είναι ένα φυσικό μέρος της.

Εμείς ρωτήσαμε τους πρωταγωνιστές της παράστασης ποια αλήθεια κρύβεται στην επί σκηνής «Ιεροτελεστία» του Πουά και ποια θα λέγατε ότι είναι η ιεροτελεστία της δικής σας ζωής;

Ελευθερία Αγγελίτσα

Η αλήθεια στην Ιεροτελεστία του Πουά δεν κρύβεται. Είναι πανταχού παρούσα, μέσα στις ιστορίες αυτών των ανθρώπων. Αφού τελικά η μόνη κοινή μας αλήθεια είναι πως όλοι – αργά ή γρήγορα – θα έρθουμε αντιμέτωποι με το θάνατο και την απώλεια. Μήπως προσπαθώντας να αποφύγουμε τον θάνατο και το πένθος, αποφεύγουμε και τη ζωή;

Η ιεροτελεστία της δικής μου ζωής είναι να προσπαθώ να είμαι παρούσα στο τώρα όσο το δυνατόν περισσότερο. Κάτι που ξέρει να κάνει καλά μόνο ο σκύλος μου.

Χαράλαμπος Αθανασόπουλος

Υπάρχει μια φράση στο κείμενο του Πουά που νομίζω την περιγράφει απόλυτα.
«Πρέπει να ξαναμάθουμε να κλαίμε τους νεκρούς! Είναι πολύ σημαντικό να αποδεχτούμε τη θλίψη και πώς να την εκφράζουμε, αλλά πάνω απ’ όλα να ανακτήσουμε τον χρόνο, τον χρόνο του πόνου».
Η ιεροτελεστία της δικής μου ζωής είναι η μάχη που δίνω με τον εαυτό μου καθημερινά.
Vivere est cogitare
Ελπίζω…

Ειρήνη Δάμπαση

Χρειαζόμαστε τους άλλους για να προχωρήσουμε. Αυτό που σου προσφέρει η συνύπαρξη και το μοίρασμα με άλλους ανθρώπους είναι κάτι μοναδικό. Χωρίς αυτό είσαι χαμένος. Σε οποιαδήποτε συναισθηματική κατάσταση και να βρίσκεται ο καθένας μας έχει μόνο να κερδίσει από μια συνάντηση. Το μοναδικό πράγμα που χρειάζεται να κάνεις είναι να βγεις από το σπίτι σου και να συναναστραφείς, όλα τα υπόλοιπα θα τα βρεις έξω από σένα.
Η Ιεροτελεστία της δικής μου ζωής σε μια πόλη που όλα οδηγούν στην απομόνωση αποτελείται από την καθημερινή επιδίωξη συνάντησης, την αποτυχία ή την επιτυχία αυτής και πάλι από την αρχή. Ξανά και ξανά.

Γιώργος Εξακοϊδης

Στις 4 Μαΐου, ο Τομά πήγε στη θάλασσα και παραλίγο να πνιγεί. Τότε μας λέει ότι, καθώς πάλευε με τα κύματα, ένιωσε πως
«ο φόβος του θανάτου»
τον σκότωνε.
«Ο φόβος του θανάτου και η άρνηση της θνητότητάς μας μάς εμποδίζουν να ζήσουμε.
Μόνο η συνειδητοποίηση και η αποδοχή αυτού του ορίου μάς αναγκάζει να αγαπήσουμε τη ζωή.
Μόνο μέσα από αυτή την αποδοχή, και μόνο τότε, η ζωή αποκτά πλήρη αξία και νόημα.»
— Δημήτρης Λιαντίνης

Γιώργος Κισσανδράκης

Η αλήθεια στην Ιεροτελεστία του Πουά είναι ότι ο θάνατος, ο πόνος, η απώλεια είναι κομμάτι της ζωής και πρέπει να συμφιλιωθούμε με αυτά, να τους δώσουμε τον χώρο που τους αναλογεί. Δεν είμαστε όντα που μόνο χαίρονται, αλλά είμαστε όντα που μπορούν να γεννήσουν χαρά και όρεξη για ζωή μέσα από τη θλίψη και το πένθος.
Και η ζωή είναι ένα μονοπάτι προς τον θάνατο, αλλά αυτό το μονοπάτι μπορεί να είναι μια γιορτή γεμάτη στιγμές αγάπης και ενσυναίσθησης.
Η ιεροτελεστία της δικής μου ζωής δεν ξέρω ποια είναι και ελπίζω να μην μάθω πότε· προτιμώ η ζωή να με εκπλήσσει και να μην ξέρω το επόμενο στάδιο.

Κωνσταντίνος Κρομμύδας

Η αλήθεια της «Ιεροτελεστίας» είναι τα δομικά της χαρακτηριστικά, οι φωνές και οι ιστορίες ανθρώπων που μοιράζονται μνήμες απωλειών. Η ανάγκη του να θυμάμαι, η δύναμη του συνεχίζω, η ζωή η ίδια, που γεννά φως μέσα από το σκοτάδι, που βρίσκει τρόπους να συνεχίζει να αναπνέει και να γιορτάζει.
Για εμένα, Ιεροτελεστία είναι η καθημερινή μάχη, να κρατώ την αισιοδοξία μου και να ονειρεύομαι κόντρα σε όλα τα παράλογα και δυστοπικά που συμβαίνουν στον κόσμο μας, όπως και το να θυμίζω στους δικούς μου ανθρώπους ότι τους αγαπάω.

Ιωάννα Μαυρέα

Το κείμενο και η παράσταση φωτίζουν τη μάχη του ανθρώπου με τη θνητότητά του. Μια άνιση μάχη.
Η απώλεια δεν παλεύεται. Ας την αποδεχτούμε, ας την αφήσουμε να μας κυριεύσει, ας τη γευτούμε ως αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής.
Ο δικός μου αγώνας είναι να μη μικρύνω τη ζωή για να αντέξω την απώλεια, τον θάνατο.

Θάνος Μαγκλάρας

Ο άνθρωπος είναι το μοναδικό όν στον πλανήτη που συνειδητοποιεί τη θνητότητά του, το πεπερασμένο της ζωής και από εκεί προέρχεται η υπαρξιακή αγωνία που νιώθουμε και η προσπάθειά μας να δώσουμε μια εξήγηση στο μετά.
Παρότι η «Ιεροτελεστία» του Πουά έχει ως κεντρικό άξονα τον Θάνατο, για μένα το θέμα που φωτίζει είναι η Ζωή.

Η Μνήμη είναι κάτι ζωντανό, και για μένα είναι χρέος μας να μνημονεύουμε τους νεκρούς μας, να μην ξεχνάμε, να δίνουμε χρόνο στο πένθος.
Η δική μου «Ιεροτελεστία» είναι ότι σε μια ζωή που δεν επέλεξα πότε θα γεννηθώ και το τέλος της είναι αναπόφευκτο, το μόνο που μπορώ να κάνω είναι να τη ζήσω με ένταση και να αγαπήσω. Και όπως λέει και ο ΛΕΞ: Δεν είναι θέμα πώς πεθαίνει κάποιος αλλά πώς ζει.

Μαρία Μπαγανά

Οι ιστορίες του Πουά, όσο περίεργο κι αν φαίνεται, μιλάνε για τη ζωή. Ο θάνατος υπάρχει ως η μόνη σταθερά και λειτουργεί ως εφαλτήριο για μία αλλαγή.
Κάθε αλλαγή όμως είναι δύσκολη και απαιτεί χρόνο. Χρόνο για να σταθούμε, να θρηνήσουμε, να ακούσουμε τον άλλον, να συναισθανθούμε τον πόνο του ή τη χαρά του, χρόνο και χώρο για να διεκδικήσουμε μία ζωή που θέλουμε να ζούμε.
Ας σεβαστούμε περισσότερο τη ζωή παρά το θάνατο. Τους ανθρώπους δίπλα μας παρά τους νεκρούς μας.
«Χρειάζεται μια γερή επανάσταση», λέει η Ζαΐα στην ιστορία της. Μία επ-ανάσταση τώρα. Όσο μπορούμε. Όπου μπορούμε και όσο αντέχουμε. Αύριο και για πάντα.

Mike Rafail

Χρήστος Τζον Μούσλλι

Πολλές αλήθειες μπορεί να βρει κάποιος σε ένα τέτοιο κείμενο όπως του Πουά, κυρίως γιατί μιλάει με την αλήθεια του. Ο καθένας μπορεί να συσχετιστεί επειδή ο κοινός μας παρονομαστής είναι η θνητότητα.
Η μεγαλύτερη αποφυγή του ανθρώπου τελικά είναι και ο κοινός μας παρονομαστής.
Μήπως λοιπόν χρειάζεται να προσεγγίσουμε τελικά αυτό που μας φοβίζει;

Η δική μου αλήθεια τον τελευταίο καιρό στο έργο του Πουά είναι η φράση:
«είναι μεγάλη τέχνη να μάθεις να μην πονάς τον εαυτό σου».
Μπορούμε να μάθουμε να ζούμε και να αγαπάμε έτσι νομίζω. Αφού εμείς είμαστε ζωντανοί, ας το κάνουμε όσο πιο καλά μπορούμε.

Ανδρέας Νάτσιος

Η ιεροτελεστία της ζωής είναι η ζωή που συνεχίζεται.

Ηλίας Σγουραλής

Ο καθένας, η καθεμία ψάχνουμε να βρούμε έναν τρόπο να ζήσουμε αυτό το ελάχιστο κομμάτι ζωής που μας απομένει. Αλλά με ποιο τρόπο;
Με όποιο τρόπο. Να παλεύουμε με όποιο τρόπο. Αν ψάξουμε, ίσως βρούμε. Αν δεν βρούμε, τουλάχιστον ίσως ζήσαμε. Αρκεί να έχουμε σε αυτό ο ένας την άλλη.

Θωμάς Τσακνάκης

Τα πράγματα είναι έτσι ώστε να μην μπορούμε να ξέρουμε τι θα συμβεί μετά τον θάνατό μας. Αυτό μπορεί να μας προκαλεί άγχος, αλλά ταυτόχρονα μας δίνει και μία ελευθερία να επιλέξουμε εμείς την απάντηση και βάσει αυτής να δώσουμε εμείς οι ίδιοι νόημα στις πράξεις μας όσο ζούμε.
Η δική μου ζωή δεν έχει κάποια ιεροτελεστία· απλά προσπαθώ, μέσα από τις πράξεις και τις σκέψεις μου, να συμφιλιωθώ με την ιδέα του δικού μου θανάτου και να σταματήσει αυτό να με αγχώνει.
«Δεν είναι ό,τι έχουμε ζήσει, είναι ό,τι μας μένει να ζήσουμε. Και από τώρα για πάντα, μπορώ να οραματίζομαι τη στιγμή αυτή. Μπορώ για πάντα να σ’ αγαπώ αύριο.»

Συντελεστές

Μετάφραση: Δήμητρα Κονδυλάκη
Δραματουργική επεξεργασία: Χρήστος Θεοδωρίδης – Ιζαμπέλα Κωνσταντινίδου
Σκηνοθεσία – Μουσική επιμέλεια: Χρήστος Θεοδωρίδης
Σκηνικά: Λουκάς Μπάκας – Φιλάνθη Μπουγάτσου
Κοστούμια: Άγγελος Μέντης
Χορογραφία: Ξένια Θεμελή
Φωτισμοί: Τάσος Παλαιορούτας
Μουσική διδασκαλία: Μελίνα Παιονίδου
Δραματολόγος παράστασης: Εύα Σαραγά
Βοηθός σκηνοθέτη: Ιάσονας Ασημακόπουλος
Βοηθός ενδυματολόγου: Αλεξάνδρα – Αναστασία Φτούλη
Παίζουν (με αλφαβητική σειρά): Ελευθερία Αγγελίτσα, Χαράλαμπος Αθανασόπουλος, Ειρήνη Δάμπαση, Γιώργος Εξακοΐδης, Γιώργος Κισσανδράκης, Κωνσταντίνος Κρομμύδας, Θάνος Μαγκλάρας, Ιωάννα Μαυρέα, Χρήστος Τζον Μούσλλι, Μαρία Μπαγανά, Ανδρέας Νάτσιος, Ηλίας Σγουραλής, Θωμάς Τσακνάκης