Μήπως κινδυνεύουμε να ξεμείνουμε από καφέ;

Στην Αιθιοπία, τη γενέτειρα του καφέ, πάνω από 4 εκατομμύρια νοικοκυριά εξαρτώνται από την καλλιέργειά του ως κύρια πηγή εισοδήματος.

Ο καφές συνεισφέρει σχεδόν το ένα τρίτο των εξαγωγικών εσόδων της χώρας, όμως το μέλλον του παραμένει αβέβαιο.

«Οι αγρότες καφέ στην Αιθιοπία ήδη βλέπουν τις συνέπειες της ακραίας ζέστης», δήλωσε στον Guardian ο Ντετζέν Ντάντι, γενικός διευθυντής της Ένωσης Συνεταιρισμών Αγροτών Καφέ Ορόμια (OCFCU).

Μια ανάλυση έχει υποδείξει ότι οι χώρες που παράγουν καφέ γίνονται πολύ ζεστές για να τον καλλιεργήσουν, εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής.

Σύμφωνα με τα ευρήματα του Climate Central, ενός οργανισμού που μελετά την κλιματική κρίση, οι πέντε κορυφαίες χώρες παραγωγής καφέ, που είναι υπεύθυνες για το 75% της παγκόσμιας προσφοράς, βιώνουν κατά μέσο όρο 57 επιπλέον ημέρες ακραίας ζέστης κάθε χρόνο λόγω της αλλαγής στο κλίμα.

Η επιρροή του κλίματος στη φυτεία καφέ

Οι κόκκοι καφέ προέρχονται κυρίως από την περιοχή γνωστή ως “ζώνη του καφέ”, μεταξύ του τροπικού του Καρκίνου και του τροπικού του Αιγόκερω και απαιτούν συγκεκριμένες θερμοκρασίες και συνθήκες βροχοπτώσεων για να ευδοκιμήσουν.

Οι φυτείες και κυρίως η πιο περιζήτητη ποικιλία αραβικού καφέ, δυσκολεύονται σε θερμοκρασίες πάνω από 30°C.

Καθημερινά καταναλώνονται περίπου 2 δισεκατομμύρια φλιτζάνια καφέ, σύμφωνα με τη βιομηχανία. Ωστόσο, η βιομηχανία αυτή βρίσκεται υπό πίεση.

Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, οι τιμές των κόκκων αραβικού και ρόμποστα καφέ σχεδόν διπλασιάστηκαν από το 2023 έως το 2025, με τις τιμές του καφέ να φτάνουν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα τον Φεβρουάριο του 2025.

Η ανάλυση του Climate Central μέτρησε τις ημέρες με θερμοκρασίες άνω των 30°C στις περιοχές παραγωγής καφέ μεταξύ 2021 και 2025 και τις συνέκρινε με τον αριθμό των ημερών που θα υπήρχαν σε έναν κόσμο χωρίς ρύπανση από άνθρακα.

Η χώρα που επηρεάστηκε περισσότερο ήταν το Ελ Σαλβαδόρ, η οποία είχε 99 επιπλέον ημέρες με επιβλαβή ζέστη για την καλλιέργεια του καφέ.

Η Βραζιλία, ο πιο σημαντικός παραγωγός καφέ στον κόσμο -με το 37% της παγκόσμιας παραγωγής- είχε 70 επιπλέον ημέρες πάνω από 30°C. Η Αιθιοπία, που ευθύνεται για το 6,4% της παραγωγής καφέ, είχε 34.

Η ευαισθησία του αιθιοπικού αραβικού καφέ

«Ο αραβικός καφές της Αιθιοπίας είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος στην άμεση ηλιακή ακτινοβολία. Χωρίς επαρκή σκιά, τα δέντρα του καφέ παράγουν λιγότερους κόκκους και γίνονται πιο ευάλωτα σε ασθένειες», δήλωσε ο Ντάντι.

Για την προστασία της καλλιέργειας, η Ένωση Ορόμια έχει διανείμει ενεργειακά αποδοτικές κουζίνες στα μέλη της, προκειμένου να αποτραπεί η αποδάσωση στις δασικές περιοχές που χρησιμεύουν ως φυσικά καταφύγια για την καλλιέργεια του καφέ.

Η χρηματοδότηση που απαιτείται για μια ουσιαστική προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή είναι ανεπαρκής, λένε οι ακτιβιστές. Οι μικροκαλλιεργητές παράγουν το 60% με 80% του καφέ, αλλά το 2021 έλαβαν μόλις το 0,36% των χρημάτων που χρειάζονταν για να προσαρμοστούν στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, σύμφωνα με μελέτη του περασμένου έτους.

«Χωρίς βοήθεια, υπάρχουν όρια στο τι μπορούμε να κάνουμε. Για να προστατευθούν οι προμήθειες καφέ, οι κυβερνήσεις πρέπει να αναλάβουν δράση κατά της κλιματικής αλλαγής», δήλωσε ο Ντάντι.