Οι έξι χειρότερες τροφές για την υγεία του εντέρου

Η υγεία του εντέρου επηρεάζει πολύ περισσότερα από την πέψη. Συνδέεται με το ανοσοποιητικό σύστημα, τη διάθεση, τον ύπνο, ακόμη και με τη ρύθμιση του σωματικού βάρους. Καθοριστικό ρόλο σε αυτή τη σύνθετη λειτουργία έχει το εντερικό μικροβίωμα, δηλαδή το σύνολο των τρισεκατομμυρίων μικροοργανισμών που ζουν στο πεπτικό μας σύστημα.

Σύμφωνα με τη δρ Φεντερίκα Αμάτι, επικεφαλής διατροφολόγο της εταιρείας επιστήμης και διατροφής Zoe, το μικροβίωμα είναι τόσο μοναδικό όσο και το δακτυλικό αποτύπωμα κάθε ανθρώπου. Η σύνθεσή του επηρεάζεται σε έναν βαθμό από τα γονίδια, όμως η καθημερινή διατροφή είναι εκείνη που μπορεί να ενισχύσει ή να διαταράξει την ισορροπία του.

Ορισμένες τροφές ευνοούν την ανάπτυξη των ωφέλιμων βακτηρίων, ενώ άλλες τροφοδοτούν τους ανεπιθύμητους μικροοργανισμούς, προκαλούν φλεγμονή ή αποδυναμώνουν τον εντερικό φραγμό. Οι ειδικοί επισημαίνουν έξι κατηγορίες τροφίμων που χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή.

1. Τηγανητά τρόφιμα

Τα τρόφιμα που παρασκευάζονται με βαθύ τηγάνισμα συγκαταλέγονται στις πλέον επιβαρυντικές επιλογές για το έντερο. Όπως εξηγεί η διατροφολόγος και σύμβουλος υγείας Στέφανι Μουρ, τα εξευγενισμένα φυτικά έλαια, όπως το ηλιέλαιο, το κραμβέλαιο, το καλαμποκέλαιο και το σογιέλαιο, περιέχουν υψηλές ποσότητες ωμέγα-6 λιπαρών οξέων.

Όταν, μάλιστα, το ίδιο λάδι θερμαίνεται επανειλημμένα, παράγονται τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End-products – AGEs), τα οποία μπορεί να επιβαρύνουν το εντερικό τοίχωμα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα τηγανητό φαγητό πρέπει να αποκλειστεί οριστικά από τη διατροφή. Χρειάζεται, ωστόσο, μέτρο, ιδιαίτερα σε τρόφιμα που συνδυάζουν τηγάνισμα, ζάχαρη και επεξεργασμένους υδατάνθρακες, όπως τα ντόνατς.

2. Ζάχαρη

Η υπερβολική κατανάλωση ζάχαρης ευνοεί την ανάπτυξη ανεπιθύμητων μικροοργανισμών, οι οποίοι μπορεί σταδιακά να περιορίσουν τον πληθυσμό των ωφέλιμων βακτηρίων.

Ιδιαίτερα επιβαρυντικό θεωρείται το σιρόπι καλαμποκιού υψηλής φρουκτόζης, ένα έντονα επεξεργασμένο συστατικό που χρησιμοποιείται ευρέως σε αναψυκτικά, γλυκά και έτοιμα προϊόντα.

Το μέλι και το φυσικό σιρόπι σφενδάμου διαθέτουν ορισμένα θρεπτικά στοιχεία, αλλά εξακολουθούν να περιέχουν μεγάλη ποσότητα σακχάρων. Για τον λόγο αυτό, ακόμη και οι πιο φυσικές πηγές ζάχαρης πρέπει να καταναλώνονται σε μικρές ποσότητες.

3. Τεχνητά γλυκαντικά

Τα τεχνητά γλυκαντικά χρησιμοποιούνται συχνά ως υποκατάστατα της ζάχαρης, ωστόσο η επίδρασή τους στο μικροβίωμα δεν είναι πάντοτε αθώα.

Σύμφωνα με τη Στέφανι Μουρ, οι μικροοργανισμοί του εντέρου προσπαθούν να διασπάσουν αυτές τις τεχνητές χημικές ενώσεις, με αποτέλεσμα να ενδέχεται να παράγονται υποπροϊόντα που επηρεάζουν αρνητικά τα ωφέλιμα βακτήρια.

Η ευαισθησία διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο, ανάλογα με τη σύνθεση του μικροβιώματος. Παρ’ όλα αυτά, γλυκαντικά όπως η ασπαρτάμη, η σουκραλόζη και η ακεσουλφάμη καλίου (Ace-K) καλό είναι να καταναλώνονται με προσοχή. Οι αλκοόλες σακχάρων, όπως η ξυλιτόλη, θεωρούνται συνήθως λιγότερο επιβαρυντικές.

4. Μπάρες και ροφήματα πρωτεΐνης

Οι μπάρες πρωτεΐνης και τα έτοιμα πρωτεϊνούχα ροφήματα έχουν γίνει ιδιαίτερα δημοφιλή, όμως πολλά από αυτά τα προϊόντα είναι έντονα επεξεργασμένα.

Συχνά περιέχουν πρόσθετα, τεχνητά αρώματα, γλυκαντικά και διαφορετικές μορφές ζάχαρης. Ένας πρακτικός κανόνας είναι να αποφεύγονται προϊόντα με πολύ μεγάλο κατάλογο συστατικών ή με ζάχαρη στις πρώτες θέσεις της ετικέτας.

Αντίθετα, μια απλή σκόνη πρωτεΐνης με ένα μόνο συστατικό, χωρίς αρώματα και πρόσθετα, μπορεί να αποτελέσει χρήσιμη επιλογή για όσους δυσκολεύονται να καλύψουν τις ανάγκες τους σε πρωτεΐνη.

5. Αλκοόλ

Το αλκοόλ επηρεάζει αρνητικά το ήπαρ, το νευρικό σύστημα και το έντερο. Η συστηματική κατανάλωσή του μπορεί να μειώσει τα ωφέλιμα βακτήρια, να διαταράξει την ισορροπία του μικροβιώματος και να αποδυναμώσει τον εντερικό φραγμό.

Παράλληλα, συμβάλλει στην εμφάνιση φλεγμονής. Η επιβάρυνση εξαρτάται από την ποσότητα, τη συχνότητα και τη συνολική κατάσταση της υγείας, όμως, όσον αφορά το έντερο, όσο μικρότερη είναι η κατανάλωση τόσο το καλύτερο.

6. Υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα

Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα αποτελούν πλέον μεγάλο μέρος της καθημερινής διατροφής. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν τα αναψυκτικά, τα στιγμιαία γεύματα, πολλά αλμυρά σνακ, τα επεξεργασμένα τυριά και γενικότερα προϊόντα με μακρύ κατάλογο συστατικών.

Τα τρόφιμα αυτά είναι συνήθως φτωχά σε θρεπτικά στοιχεία, αλλά πλούσια σε ζάχαρη, αλάτι, λιπαρά, συντηρητικά και γαλακτωματοποιητές. Επειδή δεν προσφέρουν επαρκή θρέψη και κορεσμό, οδηγούν συχνά σε υπερκατανάλωση.

Η υψηλή κατανάλωσή τους έχει συσχετιστεί με καρδιαγγειακά νοσήματα, διαβήτη τύπου 2, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και άλλες χρόνιες παθήσεις.

Ποια σημάδια δείχνουν ότι το έντερο δεν λειτουργεί σωστά

Το συχνό φούσκωμα, τα αέρια και η δυσφορία μετά το φαγητό μπορεί να αποτελούν ενδείξεις εντερικής δυσβίωσης (διαταραχή της ισορροπίας των μικροοργανισμών).

Εξίσου σημαντική ένδειξη είναι η δυσκοιλιότητα, καθώς ο χρόνος που χρειάζεται η τροφή για να περάσει από το πεπτικό σύστημα δείχνει σε μεγάλο βαθμό πόσο ομαλά λειτουργεί το έντερο.

Πιθανή σχέση με το μικροβίωμα έχουν επίσης ορισμένα δερματικά προβλήματα, όπως το έκζεμα και η ψωρίαση, οι ανεξήγητες μεταβολές του βάρους, οι διαταραχές του ύπνου και η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση.

Τα συμπτώματα αυτά, ωστόσο, δεν οφείλονται πάντοτε στο μικροβίωμα. Όταν είναι έντονα, επίμονα ή εμφανίζονται ξαφνικά, απαιτείται αξιολόγηση από γιατρό ή άλλο επαγγελματία υγείας.