Μητσοτάκης στο Politico: Mηχανισμός έκτακτης ανάγκης απέναντι στην εργαλειοποίηση της μετανάστευσης

Η δημιουργία ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση της εργαλειοποίησης της μετανάστευσης αποτελεί, σύμφωνα με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, αναγκαία προσαρμογή της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις νέες προκλήσεις ασφαλείας.

Σε άρθρο του στο Politico, ο πρωθυπουργός υποστηρίζει ότι η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα μορφή υβριδικής απειλής, καθώς ορισμένα κράτη ή μη κρατικοί δρώντες χρησιμοποιούν τις μεταναστευτικές ροές ως εργαλείο γεωπολιτικής πίεσης, με στόχο να δοκιμάσουν την ανθεκτικότητα της Ένωσης και να αποσπάσουν πολιτικές παραχωρήσεις.

Ο κ. Μητσοτάκης εκτιμά ότι το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, αν και εισάγει μηχανισμούς αλληλεγγύης και ευελιξίας, έχει σχεδιαστεί για διαχειρίσιμες μεταναστευτικές πιέσεις και όχι για οργανωμένες ή υποκινούμενες κρίσεις.

Για τον λόγο αυτό προτείνει τη δημιουργία ενός ειδικού ευρωπαϊκού πλαισίου έκτακτης ανάγκης, το οποίο θα ενεργοποιείται βάσει σαφών και αντικειμενικών κριτηρίων, όπως η ταχύτητα και το μέγεθος των αφίξεων σε σχέση με τις δυνατότητες κάθε κράτους-μέλους, ενδείξεις συντονισμένης δράσης τρίτων χωρών ή εμπλοκή οργανωμένων εγκληματικών δικτύων.

Στο πλαίσιο αυτό, ο πρωθυπουργός προτείνει ότι, σε περιπτώσεις μαζικής και δυσανάλογης πίεσης, τα κράτη-μέλη θα μπορούν, υπό ειδικό ευρωπαϊκό καθεστώς έκτακτης ανάγκης, να αναστέλλουν προσωρινά την υποβολή νέων αιτήσεων ασύλου, ενώ παράλληλα να επιταχύνουν τις επιστροφές όσων δεν δικαιούνται διεθνή προστασία.

Όπως διευκρινίζει, η δυνατότητα αυτή θα πρέπει να εφαρμόζεται μόνο υπό αυστηρές προϋποθέσεις και με πλήρη συμμόρφωση προς το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο, τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ και την αρχή της μη επαναπροώθησης.

«Δεν πρόκειται για εγκατάλειψη των ευρωπαϊκών αξιών, αλλά για αναγκαία προσαρμογή στις νέες πραγματικότητες», σημειώνει.

Αναφορά σε Έβρο και Λευκορωσία

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επικαλείται ως παραδείγματα την κρίση στον Έβρο το 2020, αλλά και τα γεγονότα στα σύνορα Λιθουανίας, Πολωνίας και Λετονίας με τη Λευκορωσία το 2021, όπου – όπως αναφέρει – οι μεταναστευτικές ροές χρησιμοποιήθηκαν ως μέσο πολιτικής πίεσης.

Αναφέρεται επίσης στις πρόσφατες εξελίξεις στη Θέουτα της Ισπανίας, επισημαίνοντας ότι, όταν οι αφίξεις είναι μαζικές και συντονισμένες, τα εθνικά συστήματα ασύλου και υποδοχής κινδυνεύουν να παραλύσουν, ενώ τίθεται σε δοκιμασία ακόμη και η λειτουργία της Ζώνης Σένγκεν.

Ο πρωθυπουργός τονίζει ότι κανένα κράτος πρώτης γραμμής δεν πρέπει να αντιμετωπίζει μόνο του τέτοιες κρίσεις, προτείνοντας ο νέος μηχανισμός να συνοδεύεται από αυτόματη επιχειρησιακή στήριξη, συντονισμένες επιστροφές, καθώς και οικονομική και τεχνική βοήθεια από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Καταλήγοντας, υπογραμμίζει ότι η Ευρώπη πρέπει να προσαρμόσει τη μεταναστευτική της πολιτική στις νέες συνθήκες και να αποκτήσει τα απαραίτητα νομικά και επιχειρησιακά εργαλεία ώστε να προστατεύει αποτελεσματικά τα εξωτερικά της σύνορα απέναντι σε φαινόμενα εργαλειοποίησης της μετανάστευσης.