Γιατί τα δραματικά πλάνα από το Θιβέτ δεν προβάλλονται στην Κίνα

Οι συγκλονιστικές εικόνες από τις φονικές πλημμύρες στο Νεπάλ και στο Θιβέτ ήταν σχεδόν αδύνατο να περάσουν απαρατήρητες.

Ένας ορμητικός χείμαρρος νερού σαρώνει το λιμάνι Γκιρόνγκ, ένα από τα βασικά συνοριακά περάσματα μεταξύ Νεπάλ και Θιβέτ, παρασύροντας τα πάντα στο πέρασμά του, την ώρα που εκατοντάδες άνθρωποι τρέχουν για να σώσουν τη ζωή τους.

Οι εικόνες, που καταγράφηκαν από κάμερες κλειστού κυκλώματος, διαδόθηκαν γρήγορα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στις οθόνες σε όλο τον κόσμο.

Εκτός, όμως, την Κίνα.

Όπως αναφέρει το BBC, μέχρι στιγμής, το κεντρικό κρατικό δελτίο ειδήσεων της χώρας έχει μεταδώσει μόνο ένα στατικό καρέ.

Εξίσου δύσκολο είναι να βρει κανείς το βίντεο στο αυστηρά λογοκριμένο κινεζικό διαδίκτυο. Ωστόσο το ίδιο δύσκολο είναι να εντοπιστούν ακόμη και αναρτήσεις που περιγράφουν τις ξαφνικές πλημμύρες, οι οποίες από την Τετάρτη (26/8) έχουν στοιχίσει τη ζωή σε εκατοντάδες ανθρώπους, ενώ άλλοι τόσοι εξακολουθούν να αγνοούνται.

Το Πεκίνο έχει εξαπολύσει μια τεράστια επιχείρηση διάσωσης, στην οποία συμμετέχουν εκατοντάδες εργαζόμενοι των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης και η οποία συνεχίζεται, ενώ ο πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ προήδρευσε έκτακτης σύσκεψης με αξιωματούχους για τον συντονισμό των προσπαθειών.

Ωστόσο, αν συγκρίνει κανείς το περιεχόμενο που κυκλοφορεί στο κινεζικό διαδίκτυο με όσα βλέπει μεγάλο μέρος του υπόλοιπου κόσμου online τις τελευταίες ημέρες, το “Σινικό Τείχος” του διαδικτύου της Κίνας γίνεται πιο ορατό από ποτέ.

Το Θιβέτ, το οποίο προσαρτίστηκε στο Πεκίνο τη δεκαετία του 1950, αντιστεκόταν επί μακρόν στην εξουσία του Κινεζικού Κομμουνιστικού Κόμματος.

Η Κίνα έχει καταστείλει διαδηλώσεις όλα αυτά τα χρόνια, ορισμένες φορές με βίαιο τρόπο, και έχει κατηγορηθεί για σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη βουδιστική αυτή περιοχή. Παράλληλα, έχει χαρακτηρίσει τον εξόριστο πνευματικό ηγέτη, τον Δαλάι Λάμα, αυτονομιστή.

Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και το ίδιο το όνομα “Θιβέτ” τραβά την προσοχή των Κινέζων λογοκριτών.

Οι ευαισθησίες του Πεκίνου γίνονται ιδιαίτερα εμφανείς σε περιόδους όπως αυτή.

Υπάρχουν καθημερινές ενημερώσεις για τους αγνοούμενους και τους νεκρούς, ενώ το Πεκίνο δημοσιεύει επίσης στοιχεία για τις επιχειρήσεις διάσωσης, καθώς και για τους κινδύνους που προκαλεί μια λίμνη που σχηματίστηκε πίσω από φυσικό φράγμα και υπάρχει κίνδυνος να υπερχειλίσει.

Το Σάββατο, νέο υλικό από κινεζικά κρατικά μέσα ενημέρωσης έδειξε ομάδες διάσωσης να κινούνται μέσα σε μια απέραντη έκταση από λάσπη και βράχια, φωνάζοντας προς τυχόν εγκλωβισμένους.

Πέρα από αυτό, όμως, οι λεπτομέρειες είναι ελάχιστες. Δεν υπάρχουν μαρτυρίες επιζώντων από το Θιβέτ και σχεδόν καθόλου υλικό που να έχει καταγραφεί από πολίτες και να δείχνει τις φονικές στιγμές ή όσα ακολούθησαν.

Δεν έχουμε ακόμη ακούσει τις αγωνιώδεις μαρτυρίες των οικογενειών εκείνων που αγνοούνται ενώ η προσπάθεια επικοινωνίας με ανθρώπους στην περιοχή είναι σχεδόν αδύνατη ακόμη και υπό φυσιολογικές συνθήκες.

Το βράδυ της Πέμπτης, την ώρα που τα διεθνή μέσα είχαν ως πρώτη είδηση την καταστροφή σε μια κοιλάδα των Ιμαλαΐων, η κινεζική κρατική τηλεόραση άνοιγε το κεντρικό δελτίο της με την κυκλοφορία του νέου βιβλίου του Σι Τζινπίνγκ, μιας συλλογής με τα «σημαντικότερα και θεμελιωδέστερα έργα» του.

Οι ξένοι δημοσιογράφοι δεν επιτρέπεται να ταξιδεύουν στο Θιβέτ χωρίς κυβερνητική άδεια. Έτσι, όταν σημειώνονται μεγάλες καταστροφές όπως αυτή, έχουν μόνο λίγες ώρες στη διάθεσή τους για να συγκεντρώσουν όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες, πριν βίντεο διαγραφούν και φωνές φιμωθούν.

Ως αποτέλεσμα, η ενημέρωση βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στα κρατικά μέσα ενημέρωσης, τα οποία μέχρι στιγμής έχουν εστιάσει στις εντυπωσιακές και ιδιαίτερα επικίνδυνες επιχειρήσεις διάσωσης.

Εξειδικευμένες ομάδες σκαρφαλώνουν σε βουνά και απότομους βράχους ή διασχίζουν ορμητικά ποτάμια, προσπαθώντας να φτάσουν στις περιοχές που έχουν πληγεί περισσότερο. Αυτό που ακόμη δεν γνωρίζουμε είναι τι συνέβη στη συνέχεια και πόσους ανθρώπους κατάφεραν τελικά να σώσουν.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το Πεκίνο αδιαφορεί. Το αντίθετο: η ανησυχία είναι μεγάλη.

Ο πρωθυπουργός της Κίνας, Λι Τσιανγκ, στάλθηκε αμέσως στην περιοχή και καταγράφηκε να επιθεωρεί τις εργασίες απομάκρυνσης των συντριμμιών. Πρόκειται για μια σπάνια επίσκεψη του δεύτερου ισχυρότερου ηγέτη της χώρας τόσο σύντομα μετά από μια μεγάλη καταστροφή.

Ο λόγος που η αντίδραση του Πεκίνου μπορεί να μοιάζει, στα μάτια του υπόλοιπου κόσμου, τόσο συγκρατημένη σχετίζεται με μία βασική προτεραιότητα του Σι Τζινπίνγκ: τη διατήρηση της σταθερότητας.

Το Κομμουνιστικό Κόμμα φοβάται ότι μια τέτοια καταστροφή θα μπορούσε να τροφοδοτήσει δυσαρέσκεια, είτε για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίστηκε είτε για την πιθανή έλλειψη πρόνοιας που θα μπορούσε να είχε περιορίσει τις συνέπειές της.

Υπάρχει επίσης ανησυχία ότι μια τραγωδία αυτού του μεγέθους θα μπορούσε να λειτουργήσει ως σημείο συσπείρωσης, ιδιαίτερα σε μια κοινωνία όπου η θρησκευτική πίστη διαδραματίζει διαχρονικά κεντρικό ρόλο.

Παρότι το Θιβέτ δεν έχει γνωρίσει σημαντικές διαδηλώσεις εδώ και χρόνια, θιβετιανές οργανώσεις στο εξωτερικό εκφράζουν ανησυχία για την αυξανόμενη κινεζική επιρροή. Αναφέρονται, μεταξύ άλλων, σε νέους εκπαιδευτικούς νόμους που, όπως υποστηρίζουν, αποσκοπούν στον περιορισμό του ρόλου των μοναστηριών και της βουδιστικής πίστης.

Μόλις λίγες ώρες μετά την καταστροφή, ο κομματικός μηχανισμός κινητοποιήθηκε ώστε να περιοριστούν τυχόν εκδηλώσεις δυσαρέσκειας για τον τρόπο διαχείρισης της κατολίσθησης.

Η τοπική κομματική υπηρεσία εξέδωσε οδηγία προς τα μέλη του κόμματος, καλώντας τα να συμμετάσχουν ενεργά στις επιχειρήσεις αρωγής και να προσφέρουν ψυχολογική υποστήριξη στους κατοίκους που επλήγησαν.

Το πιο χαρακτηριστικό σημείο της οδηγίας τούς καλεί να “καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για τη διατήρηση της κοινωνικής τάξης και τη διασφάλιση της σταθερότητας και της εμπιστοσύνης του κοινού στις πληγείσες περιοχές”.

Όσοι αποτύχουν “θα λογοδοτήσουν”

Όσοι ανταποκριθούν αποτελεσματικά, αναφέρεται, θα επιβραβευθούν. Όσοι αποτύχουν “θα λογοδοτήσουν”.

Πρόκειται για μια προειδοποίηση που δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί. Σύμφωνα με ακτιβιστές για τα ανθρώπινα δικαιώματα, Θιβετιανοί μπορούν να τεθούν υπό κράτηση ή ακόμη και να συλληφθούν επειδή μίλησαν με δημοσιογράφους ή ανάρτησαν στο διαδίκτυο περιεχόμενο που θεωρείται ότι αποκλίνει από το επίσημο κυβερνητικό αφήγημα.

Η κατάσταση αυτή δυσκολεύει ακόμη περισσότερο τους Θιβετιανούς που ζουν εκτός της περιοχής και προσπαθούν να μάθουν τι απέγιναν οι συγγενείς τους.

Η International Campaign for Tibet, αν και επαίνεσε το έργο των διασωστών στην περιοχή, κατηγόρησε το Πεκίνο ότι αφαιρεί από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης βίντεο και άλλες πληροφορίες από πρώτο χέρι. Κάλεσε τις κινεζικές αρχές να “δημοσιοποιήσουν πλήρεις και επαληθεύσιμες πληροφορίες για τις ζημιές και τα θύματα”.

Σε μια προσπάθεια να κατανοήσει καλύτερα τις συνθήκες ζωής των Θιβετιανών, το BBC ταξίδεψε πέρυσι σε μια πόλη στις παρυφές του οροπεδίου των Ιμαλαΐων, λίγο έξω από την περιοχή που η Κίνα αποκαλεί Αυτόνομη Περιοχή του Θιβέτ.

Εκεί, δημοσιογράφοι του BBC μίλησαν με μοναχούς στο μοναστήρι Κίρτι, στην Άμπα, ή Νγκάμπα στα θιβετιανά, μια περιοχή που στο παρελθόν βρέθηκε στο επίκεντρο της αντίστασης κατά του Πεκίνου.

“Εμείς οι Θιβετιανοί στερούμαστε βασικά ανθρώπινα δικαιώματα”, είπε ένας μοναχός.

Οι μοναχοί ανέφεραν ότι ζουν υπό συνεχή παρακολούθηση και κατηγόρησαν την κινεζική κυβέρνηση ότι καταπιέζει και διώκει τους Θιβετιανούς. Οι συνομιλίες ήταν σύντομες, καθώς οι δημοσιογράφοι δεν μπορούσαν να φαίνονται ότι μιλούν για πολλή ώρα με οποιονδήποτε κάτοικο.

Το Πεκίνο αρνείται ότι παραβιάζει τα δικαιώματα των Θιβετιανών και επικαλείται τις μεγάλες επενδύσεις που έχει πραγματοποιήσει στην περιοχή για την ανάπτυξη του τουρισμού και την περαιτέρω ενσωμάτωσή της στην υπόλοιπη χώρα.

Παρά ταύτα, οι περισσότεροι άνθρωποι στην Κίνα γνωρίζουν ελάχιστα για όσα συμβαίνουν αυτή τη στιγμή στο Θιβέτ.