Λάικ – ντισλάικ: Από τον σούπερ σταρ Ιππόλυτο έως τις μνήμες των Τεμπών

Τα λάικ και τα ντισλάικ σε όσα παρατηρήσαμε στις βόλτες μας στην πόλη και στα θεάματα που βλέπουμε κάθε εβδομάδα και που συνήθως τα συζητάμε μόνο μεταξύ μας.

Σε αυτήν την στήλη, θα προσπαθήσουμε να καταγράφουμε σε τακτική βάση τι μας άρεσε και τι δε μας άρεσε, τα λάικ και τα ντισλάικ, τι μας έκανε εντύπωση και τι μας ξάφνιασε. Όχι, τόσο σε επίπεδο κριτικής, όσο σε επίπεδο ελεύθερου συνειρμού.

Από τα μεγάλα πολιτιστικά γεγονότα μέχρι τα μικρότερα, αλλά και τα σχεδόν αόρατα, αυτά που υπάρχουν παντού μέσα στη ζωή μας. Όσα παρατηρούμε στις βόλτες μας στην πόλη και στα θεάματα που βλέπουμε κάθε εβδομάδα και που τα συζητάμε μόνο μεταξύ μας.

ΛΑΪΚ

Ο Ιππόλυτος, η “επανάσταση” της Γουτζέν, ένα μουσείο αληθινό διαμάντι, η Σερβία και η Βραζιλία για τη Γεωργία Οικονόμου

«Ιππόλυτε, εσύ σούπερ σταρ» θα μπορούσε κάλλιστα να είναι ο τίτλος της εμπειρίας μου στο Γουτζέν. Η τραγωδία του Ευριπίδη και οι συντελεστές της έζησαν εκεί μεγάλες στιγμές, γιατί οι Κινέζοι έχουν πραγματική αδυναμία στην ελληνική τραγωδία και περίμεναν την παράσταση περίπου όπως περιμένει κανείς μια μεγάλη πρεμιέρα.

Στο τέλος, δεκάδες θεατές περίμεναν τους ηθοποιούς για μια φωτογραφία και ένα αυτόγραφο, με ενθουσιασμό που θύμιζε περισσότερο άφιξη χολιγουντιανών σταρ παρά έξοδο από αρχαία τραγωδία.

Και κάπου εκεί συνέβη και το καλύτερο. Επειδή ήμουν κι εγώ μέλος της αποστολής του «Ιππόλυτου» και κυκλοφορούσα με το καρτελάκι της παραγωγής κρεμασμένο στον λαιμό, άρχισαν να σταματούν κι εμένα στα σοκάκια της πόλης για φωτογραφίες. Προφανώς και κανείς δεν ήξερε ποια είμαι. Αλλά το badge κάνει θαύματα.
Ομολογώ, πάντως, ότι για λίγα λεπτά ένιωσα κι εγώ λίγο σταρ. Ωραία ήταν. Δεν θα πω ψέματα.

Αναπόφευκτα, το μεγαλύτερο πολιτιστικό like της εβδομάδας ταξιδεύει στην Άπω Ανατολή και στο Φεστιβάλ Θεάτρου της Γουτζέν. Εκεί, τέσσερις άνθρωποι αποφάσισαν να κάνουν τη δική τους μικρή «επανάσταση»: να μεταμορφώσουν μια ιστορική υδάτινη πόλη σε μια τεράστια θεατρική σκηνή. Μια επανάσταση όχι πολιτική – οι συμβιβασμοί στη σύγχρονη Κίνα παραμένουν αναπόφευκτοι –, αλλά αισθητική και καλλιτεχνική. Και ίσως αυτό να είναι το πιο ενδιαφέρον: ότι μέσα στα όρια του συστήματος, το θέατρο εξακολουθεί να βρίσκει μικρά παράθυρα ελευθερίας.

Το πιο εντυπωσιακό, όμως, είναι άλλο. Στη διάρκεια του φεστιβάλ, η Γουτζέν πλημμυρίζει από νέους ανθρώπους. Από παρέες που συζητούν για τις παραστάσεις, διαφωνούν, σχολιάζουν, μένουν στους δρόμους μέχρι αργά. Είναι ίσως το ωραιότερο πράγμα που έχω δει ποτέ σε θεατρικό φεστιβάλ. Από τον «Ιππόλυτο» της Κατερίνας Ευαγγελάτου – που ήταν, άλλωστε, και η αφορμή για να ταξιδέψω ως εκεί – βγήκα μαζί με δύο 18χρονες. Ο κοφτερός, απολύτως αφοπλιστικός τρόπος με τον οποίο σχολίαζαν όσα μόλις είχαν δει με άφησε άναυδη.

Και αφού άρχισα με Κίνα, να συνεχίσω και με αυτή: Αν υπάρχει ένα μουσείο που καταφέρνει να σου αποδείξει ότι η αρχαιότητα δεν χρειάζεται να μυρίζει… ναφθαλίνη, αυτό είναι το Shanghai Museum East. Ένα τεράστιο, υπερσύγχρονο μουσείο στο Pudong, αφιερωμένο στην κινεζική τέχνη, που αντιμετωπίζει το παρελθόν όχι σαν κάτι που πρέπει απλώς να κοιτάξεις πίσω από μια προθήκη, αλλά σαν εμπειρία στην οποία μπαίνεις ολόκληρος.

Για να περάσουμε στην πρώτη μεγάλη συλλογή με τα αρχαία αντικείμενα, φορέσαμε ειδικά γυαλιά που αναγνώριζαν όσα βλέπαμε και μας έδιναν πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο. Και κάπου εκεί το μουσείο σταμάτησε να είναι «μουσείο» με την κλασική έννοια. Ήταν σαν να περπατάς μέσα στην Ιστορία με έναν ιδιωτικό ξεναγό μπροστά στα μάτια σου.

Το πολιτικό like της εβδομάδας πάει καταρχάς στη Σερβία. Όχι τόσο για το αποτέλεσμα μιας εκλογικής αναμέτρησης, όσο για τη διαδρομή που οδήγησε ως εκεί. Ένα φοιτητικό κίνημα που γεννήθηκε μετά την τραγωδία στο Νόβι Σαντ, μέσα από την απαίτηση για ευθύνες και διαφάνεια, κατάφερε σχεδόν δύο χρόνια αργότερα να μετατραπεί σε μια δύναμη που έφερε στην κάλπη πάνω από τους μισούς ψηφοφόρους στο πλευρό του.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο δυνατό μήνυμα της Σερβίας: ότι ένα κίνημα δεν χρειάζεται να ξεκινήσει με αρχηγούς, κομματικά γραφεία και έτοιμους μηχανισμούς για να αποκτήσει πολιτικό βάρος. Μερικές φορές αρκεί να ξεκινήσει με ανθρώπους που αρνούνται να συνηθίσουν αυτό που θεωρούν απαράδεκτο.

Ας πάμε και λίγο Βραζιλία. Η νίκη του Λούλα ίσως είναι μια μικρή πολιτική ανάσα σε μια χώρα βαθιά διχασμένη. Αλλά ας μην έχουμε αυταπάτες. Ο Λούλα δεν πρόκειται να ανατρέψει το σύστημα, ούτε μια αριστερή κυβέρνηση με τόσο οριακή επικράτηση μπορεί να αλλάξει από τη μια μέρα στην άλλη τους συσχετισμούς μιας ολόκληρης χώρας. Και βέβαια, η Βραζιλία δεν ξύπνησε ξαφνικά προοδευτική επειδή κέρδισε ο Λούλα, γιατί η πολιτική δεν κρίνεται μόνο στις μεγάλες ανατροπές. Κρίνεται και στο αν κάποιοι άνθρωποι θα ζήσουν λίγο καλύτερα, αν θα προστατευτούν λίγο περισσότερο, αν θα νιώσουν ότι το κράτος τούς βλέπει αντί να τους αφήνει στο περιθώριο.

Belle Époque, αγαπημένος Βασίλης και «Παίδες επί Κολωνώ» για τη Χριστίνα Τσατσαράγκου

Μια βόλτα στο Ίδρυμα Γουλανδρή στο Παγκράτι μάς πήγε ταξίδι στο Παρίσι της Belle Époque, με τις αφίσες του Τουλούζ-Λοτρέκ, του Μούχα και του Μπονάρ να μας δείχνουν πού διασκέδαζε, τι αγόραζε και τι ονειρευόταν μια ολόκληρη πόλη. Η «Ωραία Εποχή», από τα τέλη του 19ου αιώνα μέχρι το ξέσπασμα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, είχε καμπαρέ, θέατρα, νέες εφευρέσεις και πίστη στην πρόοδο, είχε βέβαια και τις ανισότητές της. Στα περίπου 90 έργα της έκθεσης, έχει ενδιαφέρον να βλέπεις πόσο ταλέντο επιστρατευόταν για να σου τραβήξει την προσοχή μια παράσταση ή μια σαμπάνια. Και πόσο όμορφη μπορούσε να είναι μια διαφήμιση.

Του Μικρού Χωριού – Ένα τραγούδι που έγραψαν μέλη του ΕΛΑΣ μετά τη μάχη στο Μικρό Χωριό της Ευρυτανίας, το 1942, ανέβασε σε ανάρτησή της η Νατάσσα Μποφίλιου – ερμηνεύοντάς το στο πιάνο

Μόνο αγάπη για τον τεράστιο Βασίλη Παπακωνσταντίνου. Και μόνο η υποψία ενός προβλήματος υγείας αρκεί για να αρχίσουμε να ρωτάμε ο ένας τον άλλον «τι συμβαίνει;», «έμαθες πώς είναι;». Μέσα σε αυτή την ανησυχία που περνά από στόμα σε στόμα, βλέπεις πόση μεγάλη αγάπη τού έχει ο κόσμος. Πόσο δικός μας άνθρωπος έχει γίνει όλα αυτά τα χρόνια, με τη φωνή, τα τραγούδια και τη στάση ζωής του.

Καινούργιος Χατζιδάκις στα αυτιά μας, με τη φωνή και το ήθος του Αλκίνοου Ιωαννίδη. Οι «Παίδες επί Κολωνώ» κυκλοφόρησαν στις 23 Οκτωβρίου με δεκατρία τραγούδια, έξι από αυτά για πρώτη φορά, στις αυθεντικές ενορχηστρώσεις του συνθέτη. Ο Αλκίνοος είπε στην παρουσίαση πως έναν καινούργιο δίσκο του Χατζιδάκι θα έπρεπε να τον υποδεχόμαστε «με τιμές αρχηγού κράτους». Την άνοιξη του 2027 αναμένεται να κυκλοφορήσει από την Panik και το «30», η ζωντανή ηχογράφηση της ομώνυμης παράστασης από το Ωδείο Ηρώδου Αττικού. Ο Αλκίνοος Ιωαννίδης ερμηνεύει 30 έργα του Μάνου Χατζιδάκι, από τη συναυλία που δόθηκε πριν από περίπου ενάμιση χρόνο.

Να βρεθεί το όνομά σου σε μυθιστόρημα της Μάργκαρετ Άτγουντ; Θα το σκεφτόμουν λίγο καλύτερα, με όσα τραβούν οι ήρωές της, αλλά ο σκοπός αξίζει. Η Άτγουντ, η Ζέιντι Σμιθ και ο Ίαν ΜακΓιούαν παραχωρούν μέσω φιλανθρωπικής δημοπρασίας τη δυνατότητα να ονομάσεις έναν χαρακτήρα επόμενου βιβλίου τους, στηρίζοντας τη Freedom from Torture και τη φροντίδα ανθρώπων που έχουν επιζήσει από βασανιστήρια. Η Τρέισι Σεβαλιέ το έχει ξανακάνει: έδωσε το όνομα μιας νικήτριας σε καλλιτέχνιδα του τσίρκου στο «Burning Bright» και οι δυο τους έγιναν φίλες. Λάικ, λοιπόν, στους συγγραφείς που βάζουν τους αναγνώστες στα βιβλία τους και κάνουν την αλληλεγγύη πράξη.

Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, capétte και Χαμαγκούτσι, για τον Θοδωρή Δημητρόπουλο

Μου άρεσε το νοσταλγικό FILA ME του capétte, βγάζει ένα μελαγχολικό πάθος για το οποίο πάντα είμαι sucker στη μουσική. Το ρεφρέν το ακούω και ενστικτωδώς αγχώνομαι για το αν θα προλάβω το λεωφορείο για την πρώτη ώρα στη Σχολή. Πολύ όμορφο.

Αλλά επίσης, είναι μια αφορμή για να θυμηθώ ξανά ένα από τα αγαπημένα μου ελληνικά κομμάτια… γενικώς, θα πω; Η Μετάλλαξη είναι αυτό που λέμε Το Νιώσιμο, ένα κομμάτι που σπάει τη φυσική ροή του χρόνου: Κάθε φορά που το ακούς, είναι ακριβώς 2.41 το βράδυ και έχεις μόλις παραγγείλει την τελευταία μπύρα.

Πολύ χαρούμενος με τη νίκη του Λούλα στη Βραζιλία και των Φοιτητών στη Σερβία. Μια ανάσα ελπίδας απέναντι σε αυτό που αργά και σταθερά έρχεται όλα αυτά τα χρόνια. Ο Λούλα, απέναντι σε όλο το σύστημα μπολσοναρισμού, ψηφιακών ολιγαρχών και αμερικάνικου παρεμβατισμού, γύρισε μια εκλογική διαδικασία που φαινόταν χαμένη. Είμαστε όλοι νικητές, αν μη τι άλλο για τα καλά νέα για τον Αμαζόνιο – ζήτημα κυριολεκτικής επιβίωσης του πλανήτη.

Όπως κάθε χρόνο, περιμένω με ενθουσιασμό το φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Ο σκηνοθέτης του “Sirat”, Όλιβερ Λάσε, έχει επιμεληθεί ένα αφιέρωμα σε ταινίες (ερημικής) επιβίωσης, από τον “Λόρενς της Αραβίας” μέχρι την “Περιπλάνηση” του Ρεγκ – οι ρετροσπεκτίβες σταθερά ο ωραιότερος λόγος να πας σε ένα κινηματογραφικό φεστιβάλ.

Όχι πως δεν έχει φρέσκο πράγμα. Μεγάλος διεκδικητής των φετινών Όσκαρ η “Μαύρη Μπάλα”, και θα κάνει πρεμιέρα στη Θεσσαλονίκη, μαζί με δυο από τις αγαπημένες μου ταινίες της χρονιάς: Το “Unknown” του Άρτουρ Χαράρι με τη Λέα Σεϊντού και το “Ένας Άνθρωπος της Εποχής του”, ένα απίστευτα επίκαιρο – και εντυπωσιακά γυρισμένο – ιστορικό δράμα συνεργατικότητας των Αρίστων στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Έχουμε επίσης αφιέρωμα και βράβευση του Νίκου Γραμματικού –τι τέλεια ευκαιρία να δούμε τους “Απόντες” σε κατάμεστη αίθουσα– καθώς και μια καινούρια ελληνική ταινία που ήδη βρίσκει τεράστιους φανς στο εξωτερικό, πήρε βραβείο Σκηνοθεσίας στους Ορίζοντες της Βενετίας, και σίγουρα θα συζητηθεί όταν παιχτεί και στην Ελλάδα: Το “Μια Μέρα στη Ζωή της Τζο: Κεφάλαιο Φαίδρα”, της Ζακλίν Λέντζου – μια από τις καλύτερες ταινίες που είδαμε φέτος στη Βενετία.

Και μπράβο επίσης στο φεστιβάλ που για άλλη μια χρονιά, ξεκαθαρίζει ρητά εξαρχής πως δεν συνεργάζεται με θεσμούς χωρών που «εμπλέκονται σε γενοκτονίες και πολέμους».

Πήγα την προηγούμενη εβδομάδα στο Newman, Κυριακή απόγευμα, για να δω ξανά το “Έτσι Ξαφνικά” του Ριγιουσούκε Χαμαγκούτσι. Ίσως η #1 ταινία μου για φέτος. Το είχα δει στις Κάννες, όπου μάλιστα μίλησα και με τον πολυβραβευμένο ιάπωνα σκηνοθέτη, όμως άλλο να βλέπεις μια ταινία-σάντουιτς ανάμεσα σε τρεξίματα, άγχος, πίεση, άλλες ταινίες, κι άλλο να τη βλέπεις… γουέλ, μια χαλαρή Κυριακή απόγευμα. Πόσο μάλλον μια ταινία σαν αυτή, που αφορά απευθείας τον ίδιο τον χρόνο. Και την οποία φυσικά πρέπει να απολαύσεις απερίσπαστα, στην αίθουσα, κι όχι κάποια στιγμή σπίτι ανάμεσα σε διαλείμματα, τηλέφωνα, μαγειρέματα. Αν υπάρχει ένας σκηνοθέτης που πραγματικά δεν χάνονται οι ταινίες του στη μεγάλη οθόνη, είναι ο Χαμαγκούτσι.

ΝΤΙΣΛΑΪΚ

Τα τρένα που… συγκρούονται και “χωριάτικα” στημένα παιχνίδια για την Γεωργία Οικονόμου

Το πιο βαρύ dislike της εβδομάδας έρχεται από την Ισπανία. Η σύγκρουση δύο τρένων υψηλής ταχύτητας, με τουλάχιστον 68 νεκρούς, ήταν από εκείνες τις ειδήσεις που στην Ελλάδα δεν μπορείς να διαβάσεις σαν μια ακόμη διεθνή τραγωδία.

Το μυαλό πηγαίνει αναπόφευκτα στα Τέμπη. Όχι γιατί οι δύο τραγωδίες είναι ίδιες ούτε γιατί πρέπει να γίνονται εύκολες συγκρίσεις, αλλά γιατί οι λέξεις μοιάζουν ανατριχιαστικά γνώριμες: σύστημα ασφαλείας, ανθρώπινη απόφαση, λάθος εντολή, ευθύνες που τώρα αναζητούνται.

Ελπίζω μόνο να μη χρειαστούν χρόνια ολόκληρα για να βγει μια άκρη. Να μάθουν γρήγορα τι έγινε, ποιος ευθύνεται και κυρίως τι πρέπει να αλλάξει. Γιατί στη χώρα μας, σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά τα Τέμπη, η αίσθηση ότι ακόμη ψάχνουμε τις απαντήσεις παραμένει οδυνηρά παρούσα.

«Χωριάτικο», σου λέει μετά. Και ξαφνικά όλοι πέφτουν από τα σύννεφα. Μόνο που υπάρχουν πράγματα που ήταν κοινό μυστικό εδώ και χρόνια, τόσο κοινό ώστε τα ήξεραν ακόμη και τα παιδιά μας. Τα ήξερε η πιάτσα, τα συζητούσαν οι παρέες, αλλά επισήμως κανείς δεν ήξερε τίποτα. Και κάπως έτσι φτάνουμε πάντα στην ίδια ελληνική παρωδία: κάτι γίνεται μπροστά στα μάτια όλων, για χρόνια, μέχρι τη στιγμή που έρχεται μια έρευνα, μια σύλληψη, μια δικογραφία και ξαφνικά ανακαλύπτουμε συλλογικά την πυρίτιδα.

Το ίδιο και με τα στημένα παιχνίδια. Το ίδιο και με όσα ακούγονται εδώ και χρόνια γύρω από μοριοδοτήσεις, αθλητικές διακρίσεις και Πανελλήνιες. Όσοι έχουν παιδιά στον αθλητισμό ή στην εκπαίδευση ξέρουν πολύ καλά τι ψιθυρίζεται, τι θεωρείται «γνωστό» και τι αντιμετωπίζεται σχεδόν σαν φυσιολογικό.

Και αυτό είναι ίσως το πιο εξοργιστικό: όχι ότι αποκαλύπτονται πράγματα, αλλά ότι κάθε φορά υποκρινόμαστε πως τα ακούμε πρώτη φορά. Μέχρι την επόμενη «αποκάλυψη», όπου θα ξαναπέσουμε όλοι μαζί από τα σύννεφα. Μας δουλεύουν κανονικά. Και το χειρότερο είναι ότι, πολλές φορές, ούτε καν μπαίνουν πια στον κόπο να το κάνουν πειστικά.

Τα τρένα που φύγαν και ο Μασκ σώζει τον Όμηρο, για τη Χριστίνα Τσατσαράγκου

Μόλις βλέπουμε τις λέξεις «τρένο» και «σύγκρουση» στην ίδια πρόταση, ανατριχιάζουμε. Μετά τα Τέμπη, το μυαλό πηγαίνει κατευθείαν και μόνο στο κακό. Αυτή τη φορά στην Ισπανία. Ανθρώπινο λάθος; Θα το δείξει η έρευνα. Αλλά ακόμη κι αν κάποιος έκανε λάθος, υπάρχει και η επόμενη ερώτηση: ποιο σύστημα ασφαλείας έπρεπε να το σταματήσει πριν φτάσουμε στη σύγκρουση; Γιατί το «ανθρώπινο λάθος» είναι μόνο η αρχή της συζήτησης.

Ο Ίλον Μασκ αποφάσισε να σώσει και τον Όμηρο. Τον πείραξε η μαύρη Ωραία Ελένη του Νόλαν και είπε να φτιάξει μια «ιστορικά ακριβή» «Οδύσσεια» με τεχνητή νοημοσύνη. Βγήκε λοιπόν το πρώτο αισχρό επτάλεπτο του Grok και λες, βρε άνθρωπέ μου, άπειρο χρήμα έχεις, βρες έναν καλύτερο σκηνοθέτη να δώσει το prompt. Τι χάλια είναι αυτά;

Η εταιρεία του Jay-Z έχει καθοριστικό ρόλο στην επιλογή του καλλιτέχνη για το ημίχρονο του Super Bowl και για το 2027 η επιλογή είναι ο Jay-Z. Συγχαρητήρια στον επιτυχόντα, θα είχε τρομερό άγχος μέχρι να του το ανακοινώσει ο… εαυτός του. Τώρα περιμένουμε να μάθουμε αν θα εμφανιστεί και η Beyoncé ή η κόρη τους. Άλλη μία επιχειρηματική και καλλιτεχνική αυτοεξυπηρέτηση.