Ζούμε το τέλος του διαλείμματος;

Oι καλές στιγμές, οι ήσυχες, και οι ειρηνικές – όταν κάνεις ειρήνη με τον εαυτό σου και τους άλλους- είναι διαλείμματα, δεν είναι ο κανόνας. Δεν το μαθαίνεις από μένα, το έχουν πει και γράψει πολύ μεγάλοι διανοητές.

Δεν ξέρω τι είδους μετρήσεις έκαναν για να καταλήξουν σε αυτήν την ασύμμετρη μαθηματική σχέση ανάμεσα στην χαρά και στην λύπη, αλλά μάλλον έχουν δίκιο. Ίσως όχι για όλους τους ανθρώπους, αλλά για την μεγάλη πλειονότητα.

Ό,τι ισχύει για έναν έναν χωριστά, για το μικρότερο, για το ελάχιστο κύτταρο της ανθρωπότητας, δεν γίνεται να μην βρίσκει αντιστοιχία στα μεγάλα αθροίσματα. Ας αφήσουμε τον πλανήτη και ας εστιάσουμε μόνο στην Ευρώπη. Αν δούμε όλη την εικόνα μέσα από τους τελευταίους αιώνες, μπορεί να τελειώνει το διάλειμμα. Γιατί -ιστορικά- διάλειμμα είναι. Πιστέψαμε όλοι πως μετά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο ξεμπερδέψαμε οριστικά με τα σκοτεινά χρόνια και πως τα μαθήματα που πήραμε θα ήταν αδύνατον να ξεχαστούν αλλά τίποτα δεν είναι αδύνατον να ξεχαστεί, κάθε άλλο.

Η οικονομική, ιδεολογική, ηθική -θα τολμήσω να πω και η στρατιωτική- καχεξία της Ευρώπης τα τελευταία χρόνια ίσως προμηνύει το τέλος του διαλείμματος. Ακούω μία φωνή που δεν ξέρω από πού έρχεται να λέει «αλήθεια είστε τόσο αφιλοσόφητοι που πιστέψατε πως θα ακυρωθούν για πάρτη σας οι κραταιοί φυσικοί νόμοι της ακμής και της παρακμής; Των κύκλων; Των σπιράλ της Ιστορίας;»

Ίσως να είμαστε στην φάση που ακόμη και η περίφημη φράση τού Γκράμσι ακούγεται παρήγορη. «Ο παλιός κόσμος πεθαίνει και ο νέος κόσμος πασχίζει να γεννηθεί. Ζούμε στην εποχή των τεράτων.» Παρήγορη γιατί σαν να υπαινίσσεται πως η εποχή των τεράτων δεν θα διαρκέσει πολύ και το καινούργιο θα γεννηθεί. Μην με ρωτάς πώς συμπεραίνω κάτι τέτοιο στην πρόθεση του Γκράμσι. Προφανώς πιστεύω αυτό που θέλω να πιστέψω. Όλοι μας αυτό δεν κάνουμε;

Όλοι μας έχουμε εκπαιδευτεί να σκεφτόμαστε με έναν συγκεκριμένο τρόπο πού διώχνει κάθε σκέψη πως μπορεί να συμβεί η στραβή στην βάρδιά μας. Πώς κάτι θα γίνει στο τέλος.

Πιστεύω πως ακόμα είμαστε περισσότεροι. Εννοώ πως το μυαλό μου αρνείται να δεχτεί πως η πλειονότητα επιδοκιμάζει φασίστες, ρατσιστές, μισαλλόδοξους και ομοφοβικούς. Κι ας βλέπουμε την αμορφωσιά, την αδυναμία οποιασδήποτε ικανότητας κριτικής και κάπως πιο σύνθετης σκέψης να απλώνονται σαν βαρύ σύννεφο πάνω από τα κεφάλια μας. Ας βλέπουμε δηλαδή τα απότοκα της φτώχειας. Σου βγαίνει ένα «δεν μπορεί».

Για να έρθουμε και στα πιο δικά μας, η πρόσφατη έρευνα που βγάζει τους Έλληνες τελευταίους στην Ευρώπη στην διασταύρωση ειδήσεων, με ποσοστό κάτω από το δέκα τοις εκατό, αποδεικνύει κάτι που έχει πολλές λέξεις για να χαρακτηριστεί. Επιλέγω σκοπίμως όχι εκείνη που πιστεύω αλλά την πιο ανώδυνη, σχεδόν τρυφερή. Επιπολαιότητα. (Οι αιχμηρές λέξεις ρίχνουν νερό στον μύλο του κοινωνικού μίσους, ας κρατηθούμε όσο αντέχουν ακόμα οι αντοχές μας).

Ζούμε το τέλος του διαλείμματος; Ίσως. Δεν έχω όνομα γι΄ αυτό που ζούμε. Όταν μού τελειώνουν και θεωρίες και οι αναλύσεις παρακολουθώ εκστατικός την ζωή να φτιάχνει σχήματα που δεν κατανοώ. Γοητευτικό και σκληρό. Η μόνη απάντηση που βρίσκω πρόχειρη γράφτηκε από τον Βασίλη Δημητρίου και τραγουδήθηκε από τον Γιώργο Νταλάρα. «Δεν υπάρχει θεωρία-ούτε τρένα, ούτε πλοία-κι ο καθένας το παλεύει- όπως ξέρει και μπορεί».

Κι αν θέλετε το κάνουμε και πιο «λόγιο» προσθέτοντας και τον Ελύτη. «Δεύτερη ζωή δεν έχει». Ό,τι μας έτυχε. Πάμε για το καλύτερο που είμαστε ικανοί. Kάποιοι πρέπει να ζουν και στο τέλος των διαλλειμάτων. Καλύτερα από το καθόλου.