Η MI5 παραδέχτηκε ότι παρείχε ψεύτικα στοιχεία στην υπόθεση νεοναζί κατασκόπου

Η βρετανική υπηρεσία ασφαλείας MI5 παραδέχθηκε ότι παρουσίασε σε τρία δικαστήρια στοιχεία τα οποία βασίζονταν σε ψέματα και ότι ανώτερα στελέχη της υπήρξαν επανειλημμένα ανειλικρινή.

Είναι η πρώτη φορά που η MI5 παραδέχεται ότι ειπώθηκαν ψέματα ενώπιον δικαστηρίων, στο πλαίσιο της προσπάθειάς της να υπερασπιστεί έναν βίαιο νεοναζί πληροφοριοδότη, την κακοποιητική συμπεριφορά του οποίου αποκάλυψε το BBC.

Τα ψέματα αποκαλύφθηκαν από το BBC τον Φεβρουάριο του 2025, με την υπηρεσία ασφαλείας να τα αρνείται τότε κατηγορηματικά.

Ο Timothy Otty KC, ο οποίος εκπροσωπεί την MI5, γνωστοποίησε τη νέα θέση της υπηρεσίας κατά τη διάρκεια ακρόασης στο Ανώτατο Δικαστήριο του Λονδίνου την Παρασκευή.

Όπως δήλωσε, «η MI5 αποδέχεται ανεπιφύλακτα» τα συμπεράσματα μιας ιδιαίτερα επιβαρυντικής έκθεσης, σύμφωνα με την οποία η υπηρεσία παρουσίασε στοιχεία βασισμένα σε «ψέματα» σχετικά με το εάν είχε τηρήσει τη βασική πολιτική της, γνωστή ως «ούτε επιβεβαιώνουμε ούτε διαψεύδουμε» (Neither Confirm Nor Deny – NCND), όσον αφορά την ιδιότητα του νεοναζί πληροφοριοδότη ως πράκτορα.

Η υπηρεσία ασφαλείας ισχυριζόταν ότι είχε τηρήσει την πολιτική NCND και, ως αποτέλεσμα, τα δικαστήρια της επέτρεψαν να κρατήσει μυστικές πληροφορίες από μία γυναίκα που είχε κακοποιηθεί από τον συγκεκριμένο άνδρα.

Ωστόσο, όσα είχε υποστηρίξει η MI5 δεν ήταν αληθή. Στην πραγματικότητα, η υπηρεσία είχε αποκαλύψει την ιδιότητα του άνδρα ως πράκτορα σε τηλεφωνικές συνομιλίες με τον δημοσιογράφο του BBC, την ώρα που προσπαθούσε να τον πείσει να μην ερευνήσει την υπόθεση το 2020.

Τριμελής επιτροπή ανώτατων δικαστών —η ανώτατη δικαστής της Αγγλίας και της Ουαλίας, Lady Chief Justice Baroness Sue Carr, η πρόεδρος του King’s Bench Division, Dame Victoria Sharp, και ο δικαστής Mr Justice Chamberlain— εξετάζει τώρα ποιες ενέργειες θα πρέπει να γίνουν σχετικά με τα ψευδή στοιχεία.

Ειδικότερα, οι δικαστές θα αποφασίσουν εάν θα κινήσουν διαδικασία για περιφρόνηση δικαστηρίου σε βάρος συγκεκριμένων στελεχών της MI5 ή ακόμη και της ίδιας της υπηρεσίας. Μια τέτοια εξέλιξη δεν θα είχε προηγούμενο.

«Σοβαρές και συστημικές αποτυχίες»

Η έκθεση του τότε αναπληρωτή επιτρόπου ερευνητικών εξουσιών, Sir John Goldring, διαπίστωσε ότι ένα ανώτερο στέλεχος της MI5, γνωστό ως Officer 2, είπε επανειλημμένα ψέματα, ενώ ένα άλλο, το Officer 3, παραπλάνησε συναδέλφους του και είπε ψέματα σχετικά με όσα του είχαν γνωστοποιηθεί.

Ο Goldring διαπίστωσε επίσης ότι υπήρξαν «σοβαρές και συστημικές αποτυχίες στη συμπεριφορά της MI5» καθ’ όλη τη διάρκεια της υπόθεσης.

Ο Otty δήλωσε ότι η MI5 «αποδέχεται πλήρως και αναγνωρίζει τη σοβαρότητα των ζητημάτων» που αναδεικνύονται στην έκθεση, η οποία δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο, και ότι παρόμοια περιστατικά δεν πρέπει να επαναληφθούν.

Πρόσθεσε ότι η υπηρεσία έχει δεσμευτεί να εφαρμόσει ένα ευρύ πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων υπό την ηγεσία του γενικού διευθυντή της, Sir Ken McCallum.

Ο Otty τάχθηκε κατά της έναρξης διαδικασίας για περιφρόνηση του δικαστηρίου, υποστηρίζοντας ότι κάτι τέτοιο δεν θα εξυπηρετούσε το δημόσιο συμφέρον, δεδομένης της λεπτομερούς έρευνας του Sir John, των απολογιών της MI5 και της δέσμευσής της για μεταρρυθμίσεις.

Ανέφερε ακόμη ότι ο Officer 2 έχει παραιτηθεί από την υπηρεσία, ενώ ο Officer 3 έχει τεθεί σε διαθεσιμότητα και βρίσκεται αντιμέτωπος με πειθαρχική διαδικασία, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει στην απόλυσή του.

Τι υποστηρίζουν τα δύο στελέχη

Οι δικηγόροι και των δύο στελεχών τάχθηκαν επίσης κατά της έναρξης διαδικασίας για περιφρόνηση δικαστηρίου.

Ο Matthew Butt KC, εκπροσωπώντας τον Officer 2, δήλωσε ότι το στέλεχος αποδέχεται πως η συμπεριφορά του ήταν «κατώτερη των προτύπων που αναμένονταν από αυτόν», για κάτι που ζήτησε συγγνώμη και εξέφρασε τη λύπη του.

Ωστόσο, αρνήθηκε ότι ενήργησε με δόλο ή ότι παρενέβη στην απονομή της δικαιοσύνης και δεν αποδέχθηκε τα σχετικά συμπεράσματα της έκθεσης.

Ο Aaron Watkins, εκ μέρους του Officer 3, ζήτησε συγγνώμη και παραδέχθηκε ότι η συμπεριφορά του συνέβαλε «αναμφίβολα» στην παραπλάνηση των δικαστηρίων και των εμπλεκόμενων μερών, αρνήθηκε όμως ότι αυτό ήταν αποτέλεσμα ανέντιμης συμπεριφοράς.

Υποστήριξε επίσης ότι τα στοιχεία που παρουσίασε ο Sir John δεν φτάνουν στο απαιτούμενο όριο για να στοιχειοθετηθεί περιφρόνηση δικαστηρίου και ότι μια τέτοια διαδικασία δεν θα εξυπηρετούσε το δημόσιο συμφέρον, καθώς έχει ήδη πραγματοποιηθεί διεξοδική έρευνα.

Από την πλευρά τους, οι δικηγόροι του BBC υποστήριξαν ότι το απαιτούμενο όριο έχει καλυφθεί και ότι υπάρχει «πολύ σαφές δημόσιο συμφέρον» για την έναρξη της διαδικασίας.

Ο Jude Bunting KC χαρακτήρισε την παρουσίαση ψευδών στοιχείων «ιδιαίτερα σοβαρή προσβολή για την απονομή της δικαιοσύνης», επισημαίνοντας ότι, παρότι σήμερα η MI5 ζητά ειλικρινά συγγνώμη από το δικαστήριο, η αντίδρασή της όταν αποκαλύφθηκαν για πρώτη φορά τα ψέματα «δεν ήταν σύμφωνη με τη διαφάνεια ή την υπευθυνότητα».

Η υπόθεση του «Agent X»

Στο επίκεντρο της υπόθεσης βρίσκεται ένας νεοναζί και μισογύνης, πληροφοριοδότης της MI5, γνωστός ως Agent X, ο οποίος, σύμφωνα με το BBC, χρησιμοποίησε τον ρόλο του στην υπηρεσία ασφαλείας ως εργαλείο κακοποίησης.

Ο άνδρας ασκούσε καταναγκαστικό έλεγχο στη σύντροφό του, η οποία αναφέρεται με το ψευδώνυμο Beth, και της επιτέθηκε με ματσέτα. Στη συνέχεια, η MI5 τον βοήθησε να μεταβεί στο εξωτερικό για να συνεχίσει το έργο του ως πληροφοριοδότης, ενώ βρισκόταν υπό αστυνομική έρευνα.

Η κυβέρνηση προσέφυγε εναντίον του BBC το 2022 σε μια αποτυχημένη προσπάθεια να εμποδίσει την έρευνά του για τον X, κατάφερε όμως να εξασφαλίσει τη νομική προστασία της ανωνυμίας του.

Στη συνέχεια, η Beth προσέφυγε κατά της MI5 στο Investigatory Powers Tribunal, ενώ το 2024 ζήτησε από το Ανώτατο Δικαστήριο επανεξέταση σχετικής απόφασης.

Υποστηρίζοντας την ανάγκη διατήρησης της μυστικότητας και στις τρεις δικαστικές διαδικασίες, η υπηρεσία ασφαλείας είπε στους δικαστές ότι είχε πάντοτε τηρήσει την πολιτική NCND και ότι ουδέποτε είχε αποκαλύψει σε κανέναν εάν ο X ήταν πράκτορας. Η θέση αυτή παρουσιάστηκε στα δικαστήρια και μέσω ένορκης δήλωσης ανώτερου στελέχους, ενός αναπληρωτή διευθυντή που αναφέρεται ως Witness A.

Τα δικαστήρια αποδέχθηκαν τα επιχειρήματα της MI5. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα η Beth και οποιοσδήποτε άλλος να μην μπορούν να ενημερωθούν επισήμως ότι ο X ήταν πράκτορας, ενώ παράλληλα δεν είχαν πρόσβαση σε κρίσιμα αποδεικτικά στοιχεία. Σύμφωνα με το BBC, αυτό την έφερε σε σοβαρά μειονεκτική θέση και ενδέχεται να επηρέασε την έκβαση της υπόθεσής της.

Ο Officer 2 φέρεται επίσης να προσπάθησε να καλύψει τον άνδρα, υποστηρίζοντας ψευδώς ότι δεν ήταν κακοποιητικός μισογύνης ούτε πραγματικός εξτρεμιστής.

Μετά τη δικαστική απόφαση στα τέλη του 2024, ο δημοσιογράφος του BBC αμφισβήτησε ευθέως τη θέση της MI5, υποστηρίζοντας ότι η υπηρεσία είχε πει ψέματα στα δικαστήρια. Η MI5 επέμενε ότι είχε τηρήσει την πολιτική NCND, μέχρι που ο δημοσιογράφος παρουσίασε στοιχεία που αποδείκνυαν το αντίθετο, μεταξύ των οποίων και ηχογράφηση τηλεφωνικής συνομιλίας με τον Officer 2.

Μετά τις αποκαλύψεις του BBC πραγματοποιήθηκαν δύο επίσημες έρευνες, οι οποίες αρχικά απάλλαξαν την MI5 και τα στελέχη της από την κατηγορία της εσκεμμένης παρατυπίας, αποδίδοντας τα ψευδή στοιχεία σε λάθη και προβλήματα μνήμης.

Τον Ιούλιο του 2025, όμως, ομάδα ανώτερων δικαστών του High Court έκρινε ότι οι έρευνες που είχε πραγματοποιήσει η MI5 παρουσίαζαν «σοβαρές διαδικαστικές ελλείψεις», προσθέτοντας ότι «δεν μπορούμε να βασιστούμε στα συμπεράσματά τους».

Η έρευνα του Sir John διατάχθηκε από τον πρωθυπουργό τον Σεπτέμβριο του 2025, αφού οι εξηγήσεις της MI5 για όσα είχαν συμβεί κρίθηκαν ανεπαρκείς και αναξιόπιστες.