Δωρεάν το Σαββατοκύριακο: Ανοιχτά μνημεία, ημερίδες και εκθέσεις

Ο Σεπτέμβριος τελειώνει, το καλοκαίρι μάς αποχαιρετά και η πόλη εξακολουθεί να δίνει αφορμές για έξοδο.

Συναυλίες, εκθέσεις και μικρές πολιτιστικές αποδράσεις που κοστίζουν μόνο λίγο χρόνο και διάθεση: συγκεντρώσαμε όσα μπορείς να απολαύσεις δωρεάν στην Αθήνα από την Παρασκευή 25 Σεπτεμβρίου έως την Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου.

“Για τον Πέτρο-Λούκα Χαλκιά” στο Μουσείο Ελληνικών Λαϊκών Μουσικών Οργάνων

Το Υπουργείο Πολιτισμού και το  Μουσείο Ελληνικών Λαϊκών Μουσικών Οργάνων διοργανώνουν μια τιμητική μουσική εκδήλωση (25/9) αφιερωμένη στον κορυφαίο Ηπειρώτη μουσικό Πέτρο-Λούκα Χαλκιά.

Έναν χρόνο μετά τον θάνατό του, τιμάται η μνήμη του σπουδαίου μουσικού από το Δελβινάκι Ιωαννίνων, του “Μάγου του κλαρίνου”, που ταξίδεψε τους ήχους της ιδιαίτερης πατρίδας του σε ολόκληρο τον κόσμο και έγινε θρύλος της παραδοσιακής ηπειρώτικης μουσικής.

Για τον Πέτρο-Λούκα Χαλκιά μιλά ο Καθηγητής Μουσικολογίας Γιώργος Κοκκώνης, ενώ συμμετέχει τιμητικά ο ηθοποιός Τάσος Νούσιας.

“Καταγράφοντας Μνήμες” σταθμός προφορικής ιστορίας στο Ίδρυμα Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή

Το Ίδρυμα Β και Ε Γουλανδρή, σε συνεργασία με την πρωτοβουλία θάλλω, προσκαλεί μέλη της τοπικής κοινότητας σε μια δράση προφορικής  ιστορίας και συλλογικής μνήμης, με αφορμή τις Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2026.

Σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο, οι συμμετέχοντες αφηγούνται, ανταλλάσσουν και ηχογραφούν προσωπικές εμπειρίες και βιώματα που συνδέονται με όψεις της κοινωνικής και πολιτιστικής ζωής, όπως η αγροτική εργασία, τα καθημερινά έθιμα, οι κοινωνικές σχέσεις και η σχέση με τον τόπο.

Ανδρέας Λόλης – “Backyard (Πίσω αυλή)”

Η γκαλερί The Breeder παρουσιάζει το “Backyard (Πίσω αυλή)”, ένα project του Ανδρέα Λόλη με πρόσφατα χειροποίητα μαρμάρινα γλυπτά.

Ο Λόλης μεταμορφώνει το μάρμαρο σε οικείες, εύθραυστες φόρμες που παραπέμπουν σε καθημερινά υλικά, όπως χαρτόνι, πολυστυρένιο, ξύλο και ύφασμα. Τα έργα του διερευνούν τη μνήμη, την απουσία και τα ίχνη της εμπειρίας, αναδεικνύοντας την ένταση μεταξύ μονιμότητας και εφήμερου. Καθημερινά αντικείμενα μετατρέπονται σε ήσυχα μνημεία, προσδίδοντας αξία στις συνηθισμένες στιγμές και στη φθορά του χρόνου.

“Santantonio: Μια παράδοση που επιμένει”

Η ομαδική έκθεση “Santantonio: Μια παράδοση που επιμένει” παρουσιάζεται στον εκθεσιακό χώρο Λόφος Art Project και διερευνά τα όρια και τις δυνατότητες της φωτορεαλιστικής ζωγραφικής στη σύγχρονη ελληνική τέχνη. Η έκθεση αποτελεί έναν υποθετικό διάλογο του Γιάννη Σανταντόνιο με νεότερους ζωγράφους, εστιάζοντας στην επίδραση του φωτορεαλισμού από τη μεταπολίτευση έως σήμερα.

Παρουσιάζονται έργα των Santantonio (Γιάννης), Ηρώς Κανακάκη, Μίλτου Σκούρα, Θεοδώρας Χαλδαίου, Κυριακής Χριστακοπούλου και Χρίστου Χρίστου.

Όπυ Ζούνη – “Η Τέχνη είναι η ίδια η Ζωή: Ιστορίες στο Τετράγωνο – Ανοικτά Βιβλία”

Η έκθεση παρουσιάζει 19 έργα και προσωπικά αντικείμενα της Όπυς Ζούνη, πρωτοπόρου της γεωμετρικής αφαιρετικής τέχνης στην Ελλάδα, μαζί με 7 επιστημονικά  βιβλία με εξώφυλλα έργα της, 18 επιστολές από το αρχείο της, τον τιμητικό τίτλο της Ακαδημίας Αθηνών (2006), σειρά γραμματοσήμων των ΕΛΤΑ (2026) με έργο της και τα δύο τελευταία δημοσιευμένα κείμενά της. Προβάλλεται το βίντεο “Όπυ Ζούνη: Λογαριάζοντας την ύλη και το χρώμα ενός ήχου” (2023). Περιλαμβάνονται επίσης έργο της Λίλας Παπούλα με συνοδευτικό κείμενο της Όπυς Ζούνη και έργο του César Baldaccini προς την καλλιτέχνιδα. Ο κατάλογος περιέχει κείμενα και αποσπάσματα συνεργατών και φίλων της δημιουργού.

Από το Μορφωτικό Ίδρυμα της ΕΣΗΕΑ στη Βιβλιοθήκη «Δημήτρης Ι. Πουρνάρας»
Επιμέλεια: Νικολένα Καλαϊτζάκη – Ζούνη
Βίντεο: Εύα Στεφανή, Βίβιαν Παπαγεωργίου, Σίλας Μιχάλακας

Μαργαρίτα Μυρογιάννη – “Οδός Ιάσονος, Μεταξουργείο”

Η Μαργαρίτα Μυρογιάννη παρουσιάζει την έκθεση “Οδός Ιάσονος, Μεταξουργείο”, με 72 ασπρόμαυρες και 17 έγχρωμες φωτογραφίες, καθώς και 13 μπρούτζινα γλυπτά.

Η έκθεση αντλεί έμπνευση από τον πεζόδρομο της οδού Ιάσονος στο Μεταξουργείο και τους οίκους ανοχής που στεγάζονται εκεί. Μέσω της  φωτογραφίας και της γλυπτικής, η καλλιτέχνις εξερευνά τη δυναμική του χώρου, τη σχέση με το βλέμμα και την επιθυμία, καθώς και τις μεταμορφώσεις του αστικού τοπίου.

Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2026: Δωρεάν είσοδος στα Μουσεία

Ελεύθερη θα είναι η είσοδος για το κοινό στους αρχαιολογικούς χώρους, τα μουσεία και τα μνημεία που ανήκουν στο Δημόσιο, το Σαββατοκύριακο 26 και 27 Σεπτεμβρίου, στο πλαίσιο του εορτασμού του θεσμού «Ευρωπαϊκές ημέρες πολιτιστικής κληρονομιάς 2026» ενώ απ’ άκρη σ’ άκρη της χώρας θα διοργανωθούν πολιτιστικές εκδηλώσεις και δράσεις για όλες τις ηλικίες.

Η πλειονότητα των εκδηλώσεων θα πραγματοποιηθεί με φυσική παρουσία του κοινού. Προβλέπονται επιπλέον και ψηφιακές δράσεις (σε πραγματικό και μη χρόνο). Οι ψηφιακές αυτές εκδηλώσεις, πέρα από τα ηλεκτρονικά μέσα των ίδιων των φορέων (ιστοσελίδες, κοινωνικά δίκτυα), θα φιλοξενηθούν και στις επίσημες σελίδες των ΕΗΠΚ στο www.facebook.com/EHDaysGR/  και στο www.instagram.com/ehpk_greece.

Διημερίδα “Ο Κόσμος της Πρωτοπορίας. Πόλη, Φύση, Σύμπαν, Άνθρωπος” στην Εθνική Πινακοθήκη

Η διημερίδα – αφιερωμένη στη μνήμη της Άννας Καφέτση – πραγματοποιείται το Σάββατο 26 και την Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου με αφορμή την ολοκλήρωση της έκθεσης “Ο Κόσμος της Πρωτοπορίας. Πόλη, Φύση, Σύμπαν, Άνθρωπος”, αποτέλεσμα συνεργασίας της Εθνικής Πινακοθήκης και του MOMUS – Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης – Συλλογή Κωστάκη.

Εξετάζονται ζητήματα της ρωσικής πρωτοπορίας και η σχέση ανθρώπου-κόσμου μέσω επιστημονικών και καλλιτεχνικών προσεγγίσεων, με συζητήσεις, προβολές, εργαστήρια και μουσικό πρόγραμμα. Συμμετέχουν ιστορικοί τέχνης, καθηγητές, μουσικοί και σκηνοθέτες.

Στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2026, η είσοδος στην Εθνική Πινακοθήκη και στις δράσεις της διημερίδας είναι δωρεάν.

Κωνσταντίνος Πάτσιος: “Woke on the Wild Side”

Η νέα εικαστική ενότητα του Κωνσταντίνου Πάτσιου χαρακτηρίζεται από τη χρήση κολάζ και ζωγραφικής, όπου ετερόκλητες εικόνες και σύμβολα συνυπάρχουν, δημιουργώντας ένα περιβάλλον οπτικής υπερφόρτωσης.

Τα έργα διερευνούν ζητήματα ταυτότητας, κοινωνικών ρόλων και πολιτισμικών αναφορών, με σαφή επιρροή από την ποπ κουλτούρα και τον Νέο Ρεαλισμό. Η ειρωνεία και η αποδόμηση των συμβόλων είναι εμφανείς, ενώ το φύλο παρουσιάζεται ως ρευστό στοιχείο. Ο όρος woke στον τίτλο λειτουργεί τόσο ειρωνικά όσο και ως σχόλιο στη σύγχρονη πολιτισμική συνθήκη. Τα έργα λειτουργούν ως ανοιχτά πεδία ανάγνωσης, προσκαλώντας τον θεατή να διαμορφώσει τη δική του ερμηνεία. Επιμέλεια: Βένια Παστάκα – Ιστορικός Τέχνης. Εγκαίνια: Πέμπτη 24 Σεπτεμβρίου 2026, 19:00 – 22:00.

“Woke on the Wild Side” – Επιμέλεια: Βένια Παστάκα. Σκουφά 24Α Κολωνάκι – Διάρκεια: Έως 24 Οκτωβρίου 2026. Ωράριο Λειτουργίας: Τρίτη-Πέμπτη-Παρασκευή 11:00-20:00, Τετάρτη & Σάββατο 11:00-15:00.

Jella Lepman: “Ας ξεκινήσουμε από τα παιδιά. Τα βιβλία ως γέφυρες” στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος

Στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος παρουσιάζεται η διεθνής έκθεση “Jella Lepman. Ας ξεκινήσουμε από τα παιδιά. Τα βιβλία ως γέφυρες”, οργανωμένη από την IBBY ITALIA και το Ελληνικό Τμήμα της IBBY, σε συνεργασία με την Εθνική Βιβλιοθήκη.

Η έκθεση είναι αφιερωμένη στη Jella Lepman, ιδρύτρια της IBBY και της Διεθνούς Νεανικής Βιβλιοθήκης στο Μόναχο. Μέσα από είκοσι πρωτότυπα έργα εικονογράφων από την Ιταλία και άλλες χώρες, παρουσιάζονται σημαντικές στιγμές της ζωής και του έργου της Lepman, αναδεικνύοντας το όραμά της για τα βιβλία ως γέφυρες επικοινωνίας μεταξύ παιδιών και πολιτισμών.

Ανοιχτή συζήτηση στο πλαίσιο του 11ου Μάτια Ανοιχτά

«Το τίμημα της ελευθερίας: όταν η πραγματικότητα δεν χωρά στο κάδρο» την  Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου 2026, 18:30, στην Ταινιοθήκη της Ελλάδας.

Τι σημαίνει ελευθερία της έκφρασης για έναν δημιουργό σήμερα και πού αρχίζει η λογοκρισία; Από την ανοιχτή απαγόρευση, τις διώξεις και τις απειλές μέχρι τις πολιτικές και θεσμικές πιέσεις, την αυτολογοκρισία και τον οικονομικό περιορισμό, οι μηχανισμοί που μπορούν να περιορίσουν μια καλλιτεχνική φωνή παίρνουν διαφορετικές μορφές ανάλογα με το πολιτικό και κοινωνικό περιβάλλον. Από την κατάργηση δημόσιας χρηματοδότησης έως τη συρρίκνωση φορέων ενημέρωσης, η πίεση σήμερα σπάνια χρειάζεται λογοκριτή· αρκεί μια περικοπή στον προϋπολογισμό. Το ντοκιμαντέρ, ως τέχνη που συχνά καταγράφει συγκρούσεις και αμφισβητεί κυρίαρχες αφηγήσεις, βρίσκεται σταθερά στο επίκεντρο αυτών των πιέσεων.

Η συζήτηση φέρνει σε διάλογο διαφορετικές αλλά συμπληρωματικές εμπειρίες: τη διεθνή διάσταση της υπεράσπισης της ελευθερίας στην παραγωγή και διακίνηση του ντοκιμαντέρ μέσα από τη δράση του Peter Drössler, την προσωπική και δημιουργική εμπειρία της Ιρανής σκηνοθέτιδας Firouzeh Khosrovani, την ακαδημαϊκή και ιστορική προσέγγιση της λογοκρισίας στον κινηματογράφο και τις εικαστικές τέχνες από τον Καθηγητή Πολιτειολογίας Δημήτρη Χριστόπουλο, και την οπτική της Carol Sansour, ποιήτριας και Διευθύντριας του Φεστιβάλ Παλαιστινιακού Κινηματογράφου της Αθήνας.

Ανάπτυξη περιεχομένου και συντονισμός: Φωτεινή Οικονομοπούλου (παραγωγός και πρόεδρος της  Ένωσης Ελληνικού Ντοκιμαντέρ) και Άγγελος Κοβότσος (σκηνοθέτης και μέλος του ΔΣ της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου).

1. Πέτερ Ντρέσλερ (Peter Drössler)

Αυστριακός παραγωγός κινηματογράφου, κάτοχος διδακτορικού στις επιστήμες επικοινωνίας. Είναι ιδιοκτήτης της εταιρείας FlairFilm και παραγωγός βραβευμένων ντοκιμαντέρ, όπως τα «No Mercy» και «We Have To Survive». Διαθέτει μακρά εμπειρία στις δημόσιες σχέσεις (EXPO Σανγκάη) και τη διανομή ταινιών. Είναι πρόεδρος της ένωσης Die Produzent*innen, μέλος του ΔΣ της Αυστριακής Ένωσης Ντοκιμαντέρ (dok.at) και συνιδρυτής του Doc Advocacy Vienna.

2. Φιρουζέ Χοσροβανί (Firouzeh Khosrovani)

Καταξιωμένη Ιρανή σκηνοθέτρια, σεναριογράφος και παραγωγός ντοκιμαντέρ, γεννημένη στην Τεχεράνη. Σπούδασε στην Ακαδημία Καλών Τεχνών Μπρέρα στο Μιλάνο και κατέχει Master στη Δημοσιογραφία. Το έργο της συνδυάζει την προσωπική αφήγηση με τη συλλογική μνήμη. Η ταινία της «Radiograph of a Family» (2020) απέσπασε το Βραβείο Καλύτερου Ντοκιμαντέρ Μεγάλου Μήκους στο κορυφαίο διεθνές φεστιβάλ IDFA.

3. Δημήτρης Χριστόπουλος

Καθηγητής Πολιτειολογίας και Κοσμήτορας της Σχολής Πολιτικών Επιστημών του Παντείου Πανεπιστημίου. Διαθέτει πλούσιο συγγραφικό, ακαδημαϊκό και ακτιβιστικό έργο με επίκεντρο τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη μετανάστευση και την ιδιότητα του πολίτη. Έχει διατελέσει Πρόεδρος της Ελληνικής Ένωσης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και Πρόεδρος της Διεθνούς Ομοσπονδίας Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (FIDH) στο Παρίσι.

4. Κάρολ Σανσούρ (Carol Sansour)

Διακεκριμένη Παλαιστίνια ποιήτρια, συγγραφέας και πολιτιστική παραγωγός, γεννημένη στην Ιερουσαλήμ, η οποία ζει και εργάζεται στην Αθήνα. Έχει εκδώσει τις ποιητικές συλλογές «Στην Εποχή των Βερίκοκων» και «Jamelia», με το έργο της να έχει μεταφραστεί σε 7 γλώσσες και να έχει παρουσιαστεί στο Φεστιβάλ της Αβινιόν. Είναι η ιδρύτρια και διευθύντρια του Φεστιβάλ Παλαιστινιακού Κινηματογράφου Αθήνας (APFF), καθώς και fellow του προγράμματος Onassis AiR.