Από τα λιμάνια στον αέρα – Η ΑΑΔΕ αποκτά ψηφιακό ραντάρ για τα αεροσκάφη

Το βλέμμα της στρέφει και στον… αέρα, η ΑΑΔΕ μετά τη θάλασσα, ενισχύοντας το ψηφιακό της οπλοστάσιο για την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής και του λαθρεμπορίου. Έτσι, η Ανεξάρτητη Αρχή αποκτά πρόσβαση σε ψηφιακή πλατφόρμα παρακολούθησης αεροσκαφών, μέσω της οποίας θα μπορεί να έχει εικόνα σε πραγματικό χρόνο για τις κινήσεις πτήσεων, εντός και εκτός ελληνικής επικράτειας.

Στόχος είναι τα δεδομένα των πτήσεων να εντάσσονται στον ευρύτερο μηχανισμό ανάλυσης κινδύνου της ΑΑΔΕ και να αξιοποιούνται για πιο στοχευμένους φορολογικούς και τελωνειακούς ελέγχους.

Η κίνηση εντάσσεται στη νέα επιχειρησιακή φιλοσοφία της ΑΑΔΕ, όπου η ελεγκτική διαδικασία δεν περιορίζεται πλέον στα στοιχεία που δηλώνουν οι φορολογούμενοι ή στα δεδομένα από τραπεζικές συναλλαγές, ηλεκτρονικά τιμολόγια, ακίνητα και ψηφιακές πληρωμές. Το βάρος μεταφέρεται ολοένα και περισσότερο στη διασταύρωση πληροφοριών από διαφορετικές πηγές και στην αξιοποίηση τεχνολογιών όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η γεωχωρική ανάλυση.

Στην περίπτωση των αεροσκαφών, η ΑΑΔΕ θα μπορεί να συγκρίνει τα δηλωμένα στοιχεία με την πραγματική εικόνα της δραστηριότητας και των κινήσεων, αναζητώντας ενδείξεις που ενδέχεται να δικαιολογούν περαιτέρω έλεγχο.

Στο πλαίσιο αυτό, η Ανεξάρτητη Αρχή προχώρησε σε ετήσια συνδρομή, συνολικού κόστους 5.580 ευρώ με ΦΠΑ, για πλατφόρμα παρακολούθησης αεροσκαφών, καθώς και για γεωχωρική πλατφόρμα επιχειρησιακής ανάλυσης (GIS). Οι δύο υποδομές προορίζονται για τις ανάγκες του Αυτοτελούς Τμήματος Κεντρικού Θαλάμου Επιχειρήσεων της Γενικής Διεύθυνσης Δυνάμεων Ελέγχου Οικονομικών Συναλλαγών (ΔΕΟΣ).

Ζωντανή εικόνα από τις πτήσεις

Το πρώτο σκέλος του νέου συστήματος αφορά την πλατφόρμα παρακολούθησης αεροσκαφών, η οποία, σύμφωνα με τη σχετική απόφαση, αναμένεται να ενεργοποιηθεί το προσεχές διάστημα.

Βασικό της χαρακτηριστικό είναι η δυνατότητα ενημέρωσης σε πραγματικό χρόνο για τις κινήσεις των αεροσκαφών, τόσο εντός όσο και εκτός της ελληνικής επικράτειας.

Με τον τρόπο αυτό, οι ελεγκτικές υπηρεσίες αποκτούν ένα ακόμη εργαλείο επιχειρησιακής πληροφόρησης. Η δραστηριότητα ενός αεροσκάφους ή μιας σειράς πτήσεων μπορεί να αποτελέσει αφετηρία για περαιτέρω διασταυρώσεις, όταν από τα διαθέσιμα δεδομένα προκύπτουν ενδείξεις που χρήζουν διερεύνησης.

Η πλατφόρμα λειτουργεί ουσιαστικά ως ένα επιπλέον φίλτρο κινδύνου. Αντί οι ελεγκτικοί μηχανισμοί να εξετάζουν οριζόντια το σύνολο των διαθέσιμων στοιχείων, μπορούν να εντοπίζουν κινήσεις ή δραστηριότητες που παρουσιάζουν αυξημένο ενδιαφέρον και να κατευθύνουν εκεί τους διαθέσιμους ελεγκτικούς πόρους.

Έτσι, μια πτήση, η επαναλαμβανόμενη δραστηριότητα ενός αεροσκάφους ή ένα συγκεκριμένο μοτίβο κινήσεων μπορεί να οδηγήσει σε στοχευμένες διασταυρώσεις φορολογικών και τελωνειακών δεδομένων.

Ο ψηφιακός χάρτης της ΔΕΟΣ

Το δεύτερο σκέλος της νέας υποδομής αφορά τη γεωχωρική πλατφόρμα επιχειρησιακής ανάλυσης GIS, η οποία αναμένεται να ενεργοποιηθεί σε επόμενο στάδιο.

Πρόκειται για ένα ενιαίο ψηφιακό περιβάλλον μέσα από το οποίο θα μπορούν να καταγράφονται, να απεικονίζονται, να αναλύονται και να αξιολογούνται οι επιχειρησιακές δράσεις των ελεγκτικών μηχανισμών της ΔΕΟΣ.

Στην πράξη, η ΑΑΔΕ επιχειρεί να δημιουργήσει έναν ψηφιακό «χάρτη» της ελεγκτικής δραστηριότητας. Σε αυτόν θα μπορούν να συσχετίζονται πληροφορίες από διαφορετικές πηγές, επιτρέποντας στις υπηρεσίες να αποκτούν συνολική εικόνα για πρόσωπα, επιχειρήσεις, δραστηριότητες και γεωγραφικές περιοχές που παρουσιάζουν αυξημένο ελεγκτικό ενδιαφέρον.

Τα δεδομένα από την παρακολούθηση των αεροσκαφών μπορούν, έτσι, να εντάσσονται σε ένα ευρύτερο σύστημα ανάλυσης κινδύνου και να εξετάζονται σε συνδυασμό με άλλες διαθέσιμες πληροφορίες.

Η πλατφόρμα, πάντως, δεν περιορίζεται στην απλή χαρτογράφηση. Ο σχεδιασμός προβλέπει την αξιοποίηση τεχνητής νοημοσύνης, drones και προηγμένων εργαλείων ανάλυσης δικτύων κινδύνου. Στόχος είναι τα δεδομένα να αξιολογούνται συνδυαστικά, ώστε να αναδεικνύονται σχέσεις, επαναλαμβανόμενα μοτίβα και σημεία που χρήζουν αυξημένης προσοχής.

Από τα πλοία στα αεροπλάνα

Σημειώνεται ότι η επέκταση της ψηφιακής εποπτείας στον εναέριο χώρο αποτελεί συνέχεια της προσπάθειας της ΑΑΔΕ να ενισχύσει την επιχειρησιακή της εικόνα και στη θάλασσα.

Περίπου έναν χρόνο νωρίτερα, η φορολογική και τελωνειακή διοίκηση είχε στραφεί στην αξιοποίηση εξειδικευμένης πλατφόρμας παρακολούθησης πλοίων και ναυτιλιακών πληροφοριών. Μέσω αυτής απέκτησε πρόσβαση σε δεδομένα που μπορούν να αξιοποιηθούν για τον εντοπισμό ύποπτων κινήσεων και την καλύτερη στόχευση των ελέγχων.

Πρόκειται για την πλατφόρμα MarineTraffic Enterprise Plan, η οποία βασίζεται στην τεχνολογία AIS (Automatic Identification System) για τον εντοπισμό πλοίων και τη συλλογή πληροφοριών σχετικά με την κίνησή τους.

Η υπηρεσία μπορεί να παρακολουθεί έως και 240.000 σκάφη, αξιοποιώντας ένα δίκτυο που συνδυάζει επίγειους σταθμούς, δορυφορική κάλυψη και roaming. Με τον τρόπο αυτό παρέχεται ευρεία εικόνα της ναυτιλιακής δραστηριότητας, ακόμη και σε απομακρυσμένες θαλάσσιες περιοχές.

Για τους ελεγκτικούς μηχανισμούς, η αξία των συγκεκριμένων δεδομένων βρίσκεται κυρίως στη δυνατότητα συνδυαστικής αξιοποίησής τους. Η πορεία ενός πλοίου, η ταχύτητα, το βύθισμα, το ιστορικό των δρομολογίων, αλλά και πληροφορίες που αφορούν την ιδιοκτησία και τα τεχνικά χαρακτηριστικά του μπορούν να αποτελέσουν στοιχεία για την αξιολόγηση του ελεγκτικού κινδύνου και την επιλογή υποθέσεων προς διερεύνηση.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η δυνατότητα αναδρομικής παρακολούθησης. Η πλατφόρμα παρέχει ιστορικό κινήσεων έως και πέντε ετών, επιτρέποντας στους ελεγκτές να ανατρέχουν σε προηγούμενα δρομολόγια και να αναζητούν επαναλαμβανόμενα μοτίβα ή ασυνήθιστες μεταβολές στην πορεία ενός πλοίου.

Παράλληλα, έως και τρεις χρήστες της ΑΑΔΕ, με ατομικά διαπιστευτήρια, μπορούν να έχουν σε πραγματικό χρόνο εικόνα για την τρέχουσα θέση ενός πλοίου, την πορεία και την ταχύτητα πλεύσης του, το ιστορικό των διαδρομών του, καθώς και τους λιμένες στους οποίους έχει καταπλεύσει ή από τους οποίους έχει αποπλεύσει.

Το σύστημα παρέχει ακόμη τη δυνατότητα δημιουργίας ειδικών ζωνών παρακολούθησης, δηλαδή περιοχών στις οποίες οι ελεγκτικές υπηρεσίες επιθυμούν αυξημένη εποπτεία. Μεταβολές σε παραμέτρους όπως η ταχύτητα, το βύθισμα ή ο εκτιμώμενος χρόνος άφιξης μπορούν να ενεργοποιούν ειδοποιήσεις, επιτρέποντας στις αρμόδιες υπηρεσίες να εξετάζουν ταχύτερα κινήσεις που παρουσιάζουν ενδιαφέρον.

Η εικόνα συμπληρώνεται από στοιχεία για τους λιμένες, τις αφίξεις και τις αναχωρήσεις πλοίων, τα σκάφη που βρίσκονται ελλιμενισμένα, καθώς και δεδομένα για τη συμφόρηση και τους χρόνους αναμονής.

Η συγκεκριμένη ψηφιακή υποδομή εντάχθηκε στον ευρύτερο σχεδιασμό της ΑΑΔΕ για την αντιμετώπιση του λαθρεμπορίου στα ναυτιλιακά καύσιμα, με την αξιοποίηση των δεδομένων κίνησης ως ένα ακόμη εργαλείο για την επιλογή και στόχευση των ελέγχων.