Ελληνική Προεδρία στο ΣΑ του ΟΗΕ: AI, θαλάσσια ασφάλεια και διεθνείς κρίσεις στην ατζέντα

Τις προτεραιότητες της ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για τον Οκτώβριο παρουσίασε η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στα Ηνωμένα Έθνη, πρέσβυς Αγλαΐα Μπαλτά, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στην έδρα του Οργανισμού στη Νέα Υόρκη. Η Ελλάδα ασκεί για δεύτερη και τελευταία φορά την Προεδρία κατά τη διετή θητεία της ως εκλεγμένο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας.

Η κ. Μπαλτά τόνισε ότι η ελληνική Προεδρία θα καθοδηγείται «από τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και το διεθνές δίκαιο», με στόχο το Συμβούλιο να λειτουργήσει αποτελεσματικά και με διαφάνεια.

Στο επίκεντρο θα βρεθούν οι αναδυόμενες τεχνολογίες και η τεχνητή νοημοσύνη, η θαλάσσια ασφάλεια, τα παιδιά στις ένοπλες συγκρούσεις και η ατζέντα «Γυναίκες, Ειρήνη και Ασφάλεια», παράλληλα με τις μεγάλες διεθνείς κρίσεις που απασχολούν το Συμβούλιο.

Η ελληνική Προεδρία έχει προγραμματίσει δύο εμβληματικές εκδηλώσεις υψηλού επιπέδου.

Στις 26 Οκτωβρίου, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης αναμένεται να προεδρεύσει ενημέρωσης για τα 30 χρόνια από τη δημιουργία της εντολής του ΟΗΕ για τα Παιδιά και τις Ένοπλες Συγκρούσεις.

Στις 29 Οκτωβρίου, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να προεδρεύσει της κύριας εκδήλωσης για τις αναδυόμενες τεχνολογίες και τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια, με ιδιαίτερη έμφαση στη θαλάσσια ασφάλεια.

Όπως εξήγησε η κ. Μπαλτά, η συζήτηση για την τεχνητή νοημοσύνη δεν θα περιοριστεί στους κινδύνους που συνεπάγεται η ταχεία ανάπτυξή της, αλλά θα εξετάσει και τον τρόπο με τον οποίο οι νέες τεχνολογίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ενίσχυση της θαλάσσιας ασφάλειας και την αντιμετώπιση νέων απειλών. Η Αθήνα έχει ήδη αναδείξει ως πιθανές εφαρμογές της AI την έγκαιρη προειδοποίηση, την ανάλυση συγκρούσεων και τη βελτίωση της επίγνωσης της κατάστασης στη θάλασσα.

Γυναίκες, Ειρήνη και Ασφάλεια

Ιδιαίτερη θέση στο πρόγραμμα καταλαμβάνει και η ατζέντα «Γυναίκες, Ειρήνη και Ασφάλεια». Ο Γιώργος Γεραπετρίτης αναμένεται να προεδρεύσει της σχετικής ανοικτής συζήτησης στις 27 Οκτωβρίου.

Η Αγλαΐα Μπαλτά υπογράμμισε ότι, 26 χρόνια μετά την υιοθέτηση της Απόφασης 1325, το ζητούμενο δεν είναι πλέον μόνο η ανάληψη δεσμεύσεων αλλά η εφαρμογή τους.

«Αναλαμβάνουμε πολλές ρητορικές δεσμεύσεις, αλλά πρέπει να προωθήσουμε την ατζέντα», ανέφερε, σημειώνοντας ότι η Αθήνα επιθυμεί η συζήτηση να οδηγήσει σε «συγκεκριμένα βήματα».

Αναφερόμενη στον Λίβανο και το μέλλον της UNIFIL, η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Ελλάδας σημείωσε ότι η επόμενη περίοδος θα είναι κρίσιμη, καθώς το Συμβούλιο εξετάζει τις πιθανές διευθετήσεις μετά τον τερματισμό της αποστολής. Το Security Council Report επιβεβαιώνει ότι τον Οκτώβριο τα μέλη αναμένεται να συνεχίσουν να εξετάζουν επιλογές για την περίοδο μετά την UNIFIL και την εφαρμογή της Απόφασης 1701.

«Δεν μπορούμε να αφήσουμε ένα κενό», τόνισε η κ. Μπαλτά, προσθέτοντας ότι όταν αποχωρήσει η UNIFIL «πρέπει αυτό το κενό να καλυφθεί».

Στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται, μεταξύ άλλων, η ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων του Λιβάνου και της δυνατότητάς τους να επεκτείνουν την παρουσία τους σε ολόκληρη τη χώρα.

Ουκρανία και Μέση Ανατολή

Η Ουκρανία δεν περιλαμβάνεται επί του παρόντος ως προκαθορισμένη συνεδρίαση στο πρόγραμμα του μήνα. Ωστόσο, η κ. Μπαλτά υπογράμμισε ότι η σύγκρουση χαρακτηρίζεται από «επείγοντα χαρακτήρα και απρόβλεπτες εξελίξεις», σημειώνοντας ότι η Προεδρία θα συγκαλέσει συνεδρίαση εφόσον υπάρξει σχετικό αίτημα. Το πρόγραμμα παραμένει πράγματι ανοιχτό σε μία ή περισσότερες συνεδριάσεις για την Ουκρανία μέσα στον Οκτώβριο.

Μιλώντας με την εθνική ιδιότητα της Ελλάδας, επανέλαβε τη θέση της Αθήνας υπέρ του Διεθνούς Δικαίου και του Χάρτη του ΟΗΕ και κατά της αλλαγής συνόρων με τη χρήση βίας.

Για το Ισραήλ και τους Παλαιστινίους, η κ. Μπαλτά επανέλαβε τη στήριξη της Ελλάδας στη λύση των δύο κρατών, απορρίπτοντας την άποψη ότι οι σχέσεις της Αθήνας με το Ισραήλ συνεπάγονται εγκατάλειψη των παραδοσιακών σχέσεων με τους Παλαιστινίους και τον αραβικό κόσμο.

«Για να προωθήσεις την υπόθεση των Παλαιστινίων, πρέπει να μιλάς και με τις δύο πλευρές», ανέφερε.

Στην ατζέντα βρίσκεται και η ελευθερία της ναυσιπλοΐας, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ. Η συγκεκριμένη προτεραιότητα επιβεβαιώνεται τόσο από το επίσημο πρόγραμμα της ελληνικής Προεδρίας όσο και από το υπουργείο Εξωτερικών, το οποίο έχει θέσει τη θαλάσσια ασφάλεια στο επίκεντρο της ελληνικής παρουσίας στο Συμβούλιο

Η κ. Μπαλτά απέφυγε να σχολιάσει πληροφορίες για συγκεκριμένο σχέδιο απόφασης, υπογράμμισε όμως ότι για την Ελλάδα, ως μεγάλη ναυτιλιακή χώρα, είναι απαραίτητο «η ελευθερία της ναυσιπλοΐας να γίνεται απολύτως σεβαστή».

Όπως σημείωσε, οποιαδήποτε ελληνική πρωτοβουλία θα στηρίζεται στο Διεθνές Δίκαιο, την UNCLOS και την ελευθερία της ναυσιπλοΐας.

Κυπριακό και ελληνοτουρκικά

Ο Οκτώβριος αναμένεται να είναι ιδιαίτερα σημαντικός και για τη διαδικασία επιλογής του επόμενου Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ. Η ελληνική Προεδρία έχει προβλέψει χρόνο για τη συνέχιση των άτυπων ψηφοφοριών, με την Αγλαΐα Μπαλτά να δηλώνει ότι θα συνεχιστούν οι διαβουλεύσεις και για την πιθανή χρήση έγχρωμων ψηφοδελτίων, ώστε να διακρίνονται οι ψήφοι των πέντε μόνιμων μελών.

«Η διαδικασία προχωρά», ανέφερε, εκφράζοντας την προσδοκία ότι θα υπάρξει «κάποια εξέλιξη κατά τη διάρκεια του Οκτωβρίου», χωρίς να αποκλείει η διαδικασία να συνεχιστεί τον Νοέμβριο, όταν την Προεδρία θα αναλάβει η Λετονία.

Για το Κυπριακό, η κ. Μπαλτά αναφέρθηκε στις συνεχιζόμενες προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ μέσω των Καλών του Υπηρεσιών και της προσωπικής του απεσταλμένης, Μαρίας Άνχελα Ολγκίν.

Τέλος, ερωτηθείσα με την εθνική της ιδιότητα για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και το ενδεχόμενο να τεθούν διμερή ζητήματα στο Συμβούλιο Ασφαλείας, απάντησε:

«Έχουμε καλές σχέσεις με την Τουρκία», σημειώνοντας παράλληλα ότι «οι διμερείς μας σχέσεις δεν έχουν αποτελέσει ποτέ θέμα του Συμβουλίου Ασφαλείας».