Τι φταίει και δεν μπορείς να πας στο Κουφονήσι;

Ο ακροατής μου, στο ραδιόφωνο, είναι τόσο έξαλλος, ώστε απομακρύνω το ακουστικό του τηλεφώνου από το αφτί μου. Θεωρεί ανήθικο, αποτρόπαιο, χυδαίο και εξοργιστικό τον αποκλεισμό του από τις Κυκλάδες, λόγω κόστους.

Προσπαθώ να του εξηγήσω ότι έτσι δουλεύει ο καπιταλισμός. Η αύξηση της ζήτησης για ένα προϊόν σπρώχνει και την τιμή προς τα πάνω. Και όταν ένα δωμάτιο στο Κουφονήσι προσφέρεται στη διεθνή αγορά, θα το μισθώσει αυτός που μπορεί να πληρώσει περισσότερα.

Ο ακροατής δεν το δέχεται. Πιστεύει ότι το κράτος πρέπει να λάβει μέτρα προκειμένου να περιοριστεί ο υπερτουρισμός και να συγκρατηθούν οι τιμές. Του ζήτησα τις προτάσεις του επί των μέτρων. Δεν είχε. Πρότεινε μόνο να απαγορευτεί η αγορά ακινήτων από ξένους στα ελληνικά νησιά. Σε μια ευρωπαϊκή αγορά ελεύθερης διακίνησης κεφαλαίων κάτι τέτοιο δύσκολα θα στεκόταν νομικά.

Πριν από λίγες μέρες διαδηλωτές βγήκαν στους δρόμους, στη Μαγιόρκα. Και διαμαρτυρήθηκαν για τον υπερτουρισμό που εκτοξεύει τις τιμές και καθιστά δυσβάσταχτο το κόστος για στέγαση. Δίκιο έχουν. Κάποια στιγμή θα το δούμε και εδώ. Αλλά τη στιγμή που φωνάζουν για τις συνέπειες του υπερτουρισμού, υπάρχουν άλλοι τόσοι ή και περισσότεροι, που απολαμβάνουν το τραγούδι της ταμειακής μηχανής τους. Και αυτό δεν γίνεται εύκολα αντιληπτό. Βλέπουμε την επιβάρυνση που προκαλούν τα πλήθη των τουριστών, αλλά λησμονούμε το οικονομικό όφελος που αποκομίζουν μεγάλα κομμάτια των τοπικών κοινωνιών.

Οι λόγοι που δημιουργούν το τουριστικό τσουνάμι είναι γνωστοί. Airbnb και αεροπορικές εταιρείες χαμηλού κόστους. Δεν ταξιδεύουν περισσότερο μόνο οι Ευρωπαίοι. Τα τελευταία είκοσι χρόνια προστέθηκαν εκατοντάδες εκατομμύρια ταξιδιώτες από χώρες της Ασίας που παλαιότερα δεν είχαν ισχυρή μεσαία τάξη. Τα social media που σε προκαλούν να βρεθείς μέσα στη φωτογραφία. Οι περισσότεροι επιλέγουν λίγες διάσημες πόλεις και νησιά. Ετσι, ενώ υπάρχουν χιλιάδες παραθαλάσσιες περιοχές στη Μεσόγειο, η πίεση συγκεντρώνεται στη Σαντορίνη, τη Μύκονο, τη Βενετία, τη Βαρκελώνη ή το Ντουμπρόβνικ.

Και τι μπορείς να κάνεις για αυτό; Να βάλεις εισιτήριο; Ο τουρίστας θα το πληρώσει, το ξέρουν καλά στη Βενετία και στη Σαντορίνη που επιβάλλεται τέλος είκοσι ευρώ σε κάθε επιβάτη κρουαζιερόπλοιου. Να ανακαλέσεις άδειες Airbnb; Καλή τύχη με τα δικαστήρια. Μπορείς βέβαια να μην εκδίδεις καινούργιες, αλλά δύσκολα θα μειώσεις τα καταλύματα που ήδη λειτουργούν. Οι αρχές καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στην προστασία της ποιότητας ζωής των κατοίκων και στη διατήρηση μιας βασικής πηγής εισοδήματος. Αυτό κάνει τις παρεμβάσεις πολιτικά δύσκολες, ακόμη και όταν υπάρχει ευρεία αναγνώριση του προβλήματος.

Και κάπως έτσι πέφτει το ντόμινο. Ο τουρίστας που θα έρθει για τρεις μέρες στην Αθήνα θα σε υποχρεώσει να απομακρυνθείς από το κέντρο για να βρεις προσιτή στέγη. Η ζήτηση στην περιφέρεια πρωτευούσης θα αυξήσει και εκεί τα ενοίκια. Και ύστερα, ο ίδιος τουρίστας, θα πάει στο νησί και θα πληρώσει περισσότερα από όσα μπορείς να δώσεις εσύ για το δωμάτιο. Αυτός θα πάει στο Κουφονήσι, εσύ θα πρέπει να ψάξεις για κάπου αλλού, αν φυσικά μπορείς να το πληρώσεις.

Δεν συμβαίνει μόνο εδώ. Τα ίδια τραβάνε και οι Ιταλοί, οι Ισπανοί και οι Γάλλοι στο νότιο κομμάτι της χώρας τους. Στην Πράγα έχουν αρχίσει να συγκατοικούν οικογένειες και τα σπίτια να νοικιάζονται με το δωμάτιο. Και αυτό δεν πρόκειται να σταματήσει. Οσο μάλιστα η Κίνα και η Ινδία συγκροτούν εύρωστη μεσαία τάξη που μπορεί να ταξιδεύει, τόσο το πρόβλημα θα επιδεινώνεται.

Οι συνθήκες έχουν ωριμάσει ώστε τα κράτη ή, καλύτερα, οι τοπικές κοινωνίες να θεσμοθετήσουν σταθερά αντισταθμιστικά μέτρα. Ενα κομμάτι από τα έσοδα του υπερτουρισμού θα πρέπει να διατίθεται σε δράσεις που απαλύνουν τις συνέπειες. Οχι για να πας στο Κουφονήσι-εκεί δεν πρόκειται να πατήσεις ακόμα και αν βάλεις το χέρι βαθιά στην τρύπια σου τσέπη. Αλλά έστω για να γίνει η ζωή σου λίγο πιο ανθρώπινη. Να βλαστημάς τους τουρίστες, αλλά να κερδίζεις και κάτι, ακόμα και όταν δεν πουλάς τσολιαδάκια και μπλουζάκια No problem.