Αντιμεταναστευτικές κινητοποιήσεις παραλύουν τη Ν. Αφρική – Εξώσεις και καθεστώς τρόμου

Εργαζόμενοι έμειναν στα σπίτια τους, καταστήματα παρέμειναν κλειστά και τα λεωφορεία ακινητοποιήθηκαν σε ολόκληρη τη Νότια Αφρική την Τρίτη, καθώς διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν σε διάφορες περιοχές της χώρας συμμετέχοντας σε αντιμεταναστευτικές πορείες, τις οποίες πολλοί φοβούνται ότι ενδέχεται να εξελιχθούν σε βίαια επεισόδια.

Πολλά άτομα, κυρίως από άλλες αφρικανικές χώρες, δεν πήγαν στις δουλειές τους, ενώ χιλιάδες είχαν ήδη εγκαταλείψει τις εστίες τους πριν από την «προθεσμία» που είχαν θέσει οι διοργανωτές των κινητοποιήσεων, απαιτώντας από όλους τους παράτυπους μετανάστες να εγκαταλείψουν τη χώρα.

Σε περιοχές του Γιοχάνεσμπουργκ, του μεγαλύτερου εμπορικού κέντρου της χώρας, αλλά και στο λιμάνι του Ντέρμπαν, συγκεντρώθηκαν δεκάδες διαδηλωτές, ορισμένοι από τους οποίους κρατούσαν ξύλινα ρόπαλα.

«Οι άνθρωποι δεν έχουν δουλειά, επειδή οι θέσεις εργασίας καταλαμβάνονται από παράνομους αλλοδαπούς. Δεν είναι δίκαιο», δήλωσε η 31χρονη Σιλιντίλε Ξάμπα στο Reuters, συμμετέχοντας σε ομάδα γυναικών που φώναζαν αντιμεταναστευτικά συνθήματα στο κέντρο του Ντέρμπαν.

Μετανάστες φοβούνται νέες επιθέσεις

Οι μετανάστες έχουν εκλάβει την προθεσμία αυτή ως άμεση απειλή κατά της σωματικής τους ακεραιότητας. Τουλάχιστον πέντε άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους από τότε που ξεκίνησαν οι διαμαρτυρίες τον Απρίλιο, ενώ χιλιάδες αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους ή είδαν τις επιχειρήσεις και τις περιουσίες τους να λεηλατούνται και να καταστρέφονται.

Σε παρόμοιες επιθέσεις, που επαναλαμβάνονται κατά διαστήματα στη Νότια Αφρική από το 2008, συνήθως δεν γίνεται διάκριση μεταξύ όσων εισήλθαν νόμιμα στη χώρα και όσων βρίσκονται παράτυπα.

Η οργάνωση March and March, την οποία ίδρυσε πρώην ραδιοφωνική παραγωγός και βρίσκεται πίσω από τις τελευταίες κινητοποιήσεις, αρνείται ότι υποκινεί τη βία και υποστηρίζει πως δεν μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνη για αυθόρμητες επιθέσεις οργισμένων Νοτιοαφρικανών κατά παράτυπων μεταναστών.

«Προσπαθούμε να κατευθύνουμε αυτή την οργή προς την κυβέρνηση», δήλωσε στο Reuters η Τζασίντα Νγκομπέζε πριν από δύο εβδομάδες.

«Δυστυχώς, δεν μπορούμε να βρισκόμαστε σε κάθε κοινότητα για να λέμε στους ανθρώπους πώς πρέπει να συμπεριφέρονται. Αυτοί ζουν καθημερινά μαζί με αυτούς τους ανθρώπους.»

Εξώσεις και φόβος στις κοινότητες μεταναστών

Σύμφωνα με αυτόπτες μάρτυρες, ιδιοκτήτες ακινήτων στο Ντέρμπαν και το Γιοχάνεσμπουργκ προχωρούν παράνομα σε εξώσεις αλλοδαπών ενοικιαστών, φοβούμενοι ότι τα κτίριά τους θα γίνουν στόχος βανδαλισμών.

«Όλοι αυτοί οι άνθρωποι εκδιώχθηκαν από τους ιδιοκτήτες των σπιτιών τους», δήλωσε ο ηγέτης της κοινότητας των Κονγκολέζων, Μαμπάκο Ματζόλε, δείχνοντας περίπου 100 ανθρώπους που κοιμούνταν στο ύπαιθρο στο κέντρο του Ντέρμπαν.

«Όλοι αυτοί βρίσκονται νόμιμα στη χώρα. Διαθέτουν τα απαραίτητα έγγραφα.»

Η οικονομική κρίση τροφοδοτεί την ένταση

Οι πορείες που πραγματοποιούνται σε πολλές πόλεις αναμένεται να προσελκύσουν χιλιάδες κυρίως φτωχούς ή άνεργους Νοτιοαφρικανούς, οι οποίοι θεωρούν ότι οι ξένοι ευθύνονται για τις οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν.

Για την αποτροπή επεισοδίων έχουν αναπτυχθεί χιλιάδες αστυνομικοί, ενώ ο στρατός βρίσκεται σε ετοιμότητα, στο πλαίσιο έκτακτου σχεδίου ασφαλείας ύψους 600 εκατομμυρίων ραντ (περίπου 36,6 εκατ. δολάρια), σύμφωνα με εκπρόσωπο των ενόπλων δυνάμεων.

Το νέο κύμα αντιμεταναστευτικών αισθημάτων, σε συνδυασμό με όσα οι επικριτές χαρακτηρίζουν αποτυχία της αστυνομίας να προστατεύσει τα θύματα, έχει πλήξει τη διεθνή εικόνα της Νότιας Αφρικής ως χώρας που, μετά την εποχή του Νέλσον Μαντέλα, προωθεί τα ανθρώπινα δικαιώματα, ενώ έχει επιβαρύνει και τις σχέσεις της με άλλα αφρικανικά κράτη.

Οι μετανάστες κατηγορούνται ότι αφαιρούν θέσεις εργασίας, αυξάνουν την εγκληματικότητα και επιβαρύνουν τις δημόσιες υπηρεσίες. Ωστόσο, κοινωνικοί επιστήμονες επισημαίνουν ότι δεν υπάρχουν στοιχεία που να τεκμηριώνουν αυτούς τους ισχυρισμούς.

Παραμένουν οι βαθιές κοινωνικές ανισότητες

Τριάντα χρόνια μετά το τέλος του απαρτχάιντ, η Νότια Αφρική εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από έντονες κοινωνικές ανισότητες, χαμηλή οικονομική ανάπτυξη και ανεργία που αγγίζει το ένα τρίτο του πληθυσμού.

Παρά τις δυσκολίες αυτές, εξακολουθεί να αποτελεί τη μεγαλύτερη οικονομία της Αφρικής και να προσελκύει σημαντικό αριθμό μεταναστών.

Σύμφωνα με τη στατιστική υπηρεσία της χώρας (StatsSA), οι μετανάστες ανέρχονται σε περίπου 3 εκατομμύρια ανθρώπους, δηλαδή περίπου στο 4% του συνολικού πληθυσμού, ποσοστό που θεωρείται σχετικά χαμηλό σε σύγκριση με τα διεθνή δεδομένα.

Συλλήψεις αυτοδικιών και αυστηρότερα πολιτικά μηνύματα

Η αναπληρώτρια εθνική επίτροπος Αστυνόμευσης, Τεμπέλο Μοσικίλι, δήλωσε ότι από τον Μάρτιο έχουν σχηματιστεί 103 ποινικές δικογραφίες σε βάρος ομάδων αυτοδικίας που στοχοποιούν αλλοδαπούς.

«Το κράτος έχει καθήκον και υποχρέωση να διασφαλίσει ότι όσοι διαδηλώνουν το κάνουν ειρηνικά», ανέφερε σε συνέντευξη Τύπου το βράδυ της Δευτέρας.

Ο Ραμαφόσα αναγνωρίζει τις ανησυχίες αλλά καταδικάζει τη βία

Ορισμένοι πολιτικοί έχουν υιοθετήσει μέρος της επιχειρηματολογίας των διαδηλωτών, παρότι καταδικάζουν τις βίαιες ενέργειες.

«Οι βαθιές ανησυχίες των Νοτιοαφρικανών σχετικά με την παράτυπη μετανάστευση είναι πραγματικές και πρέπει να ακουστούν», ανέφερε σε ανακοίνωσή του τη Δευτέρα ο πρόεδρος Σίριλ Ραμαφόσα.

Ωστόσο, υπογράμμισε ότι «το δικαίωμα στη διαμαρτυρία δεν επιτρέπει σε κανέναν να απειλεί ή να εκφοβίζει άλλους, ούτε να προβαίνει σε βανδαλισμούς ή πράξεις βίας».

Νοτιοαφρικανοί αξιωματούχοι επισημαίνουν ακόμη ότι αντίστοιχες εντάσεις γύρω από τη μετανάστευση παρατηρούνται και σε πολλές δυτικές χώρες, όπου συχνά ενισχύονται από διχαστική πολιτική ρητορική και παραπληροφόρηση.