Συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν: Διάχυτη δυσαρέσκεια στο Ισραήλ – “Δεν αποχωρούμε από τον Λίβανο”

Δυσαρέσκεια και άρνηση κυριαρχεί στο Ισραήλ, μετά την ανακοίνωση της συμφωνίας ΗΠΑ και Ιράν που ολοκληρώθηκε κατά τη διάρκεια της νύχτας, τη Δευτέρα (15/6).

Ισραηλινοί πολιτικοί, τόσο από την αντιπολίτευση όσο και εντός του συνασπισμού, επέκριναν έντονα τη συμφωνία, με έναν υπουργό να φτάνει στο σημείο να λέει ότι το Ισραήλ δεν δεσμεύεται από τη συμφωνία, όπως σημειώνει η Haaretz, ενώ ο τίτλος της κυριακάτικης έκδοσης της Yediot Aharonot, συμπυκνώνει το κυρίαρχο κλίμα στη χώρα: «Κακή Συμφωνία».

Ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας, Ισραέλ Κατς, υποστήριξε πως το Ισραήλ δεν θα αποσυρθεί από τις περιοχές που έχει καταλάβει στον Λίβανο και, αν το Ιράν επιτεθεί στο Ισραήλ λόγω γεγονότων στον Λίβανο, το Ισραήλ θα απαντήσει.

Από την πλευρά του ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί, σε συνομιλία με τους ομολόγους του της Αιγύπτου, του Ιράκ και της Τουρκίας– τόνισε ότι οι επιθέσεις του Ισραήλ εναντίον του Λιβάνου πρέπει να σταματήσουν εντελώς και πρόσθεσε ότι οι ΗΠΑ φέρουν την ευθύνη για την εφαρμογή της συμφωνίας πλαισίου για τον τερματισμό του πολέμου.

Εν τω μεταξύ, ο ίδιος ο ισραηλινός πρωθυπουργός, Μπενιαμίν Νετανιάχου, δεν έχει ακόμη σχολιάσει επίσημα την ανακοίνωση του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ τη νύχτα.

Πολύ μακριά από τους στόχους του Ισραήλ η συμφωνία

Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν αναφέρει ότι, στο πλαίσιο ενός αρχικού «μνημονίου κατανόησης», το Ιράν θα επαναλειτουργήσει τα Στενά του Ορμούζ, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες θα άρουν τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών. Η εκεχειρία που συμφωνήθηκε τον Απρίλιο θα παραταθεί για ακόμη 60 ημέρες, διάστημα κατά το οποίο οι δύο πλευρές θα δεσμευθούν να διεξαγάγουν λεπτομερείς διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και για την άρση των αμερικανικών κυρώσεων.

Μια τέτοια συμφωνία απέχει σημαντικά από τους στόχους που είχε θέσει το Ισραήλ στην αρχή των δύο πολέμων, σύμφωνα με τους New York Times.

Ο Νετανιάχου είχε δηλώσει εξαρχής ότι στόχος ήταν «η εξάλειψη των υπαρξιακών απειλών» κατά του Ισραήλ. Αυτό, όπως είχε πει, σήμαινε την εξουδετέρωση κάθε πυρηνικής απειλής από το Ιράν, την καταστροφή του βαλλιστικού πυραυλικού του προγράμματος και τη «δημιουργία των προϋποθέσεων» ώστε ο ιρανικός λαός να ανατρέψει το καθεστώς.

Το Ισραήλ απαιτούσε επίσης τον τερματισμό της στήριξης της Τεχεράνης προς συμμαχικές ένοπλες οργανώσεις που θεωρεί εχθρικές, όπως η Χεζμπολάχ στον Λίβανο, οι Χούθι στην Υεμένη και η Χαμάς στη Γάζα.

Τα ζητήματα που θεωρούνται κρίσιμα για το Ισραήλ φαίνεται να μην αναφέρονται καν στις μέχρι στιγμής γνωστές λεπτομέρειες της συμφωνίας.

«Ό,τι κι αν συμβεί, ο πρόεδρος Τραμπ θα δηλώσει νικητής, με μια απόλυτη νίκη», δήλωσε ο Τζέικομπ Νάγκελ, πρώην υπηρεσιακός σύμβουλος εθνικής ασφάλειας του Νετανιάχου.

«Είναι πολύ εύκολο να πει κανείς ποια θέματα θα αποτελέσουν αντικείμενο μελλοντικών διαπραγματεύσεων», είπε σε ενημέρωση δημοσιογράφων την Κυριακή. Ωστόσο, όπως σημείωσε, ούτε το ιρανικό βαλλιστικό πρόγραμμα ούτε η στήριξη προς τις οργανώσεις-συμμάχους του Ιράν εμφανίζονται καν ως θέματα στις πληροφορίες που έχουν δει το φως της δημοσιότητας.

Οι πολιτικοί αντίπαλοι του Νετανιάχου, σχολιάζοντας πριν από την επίσημη ανακοίνωση της κατάπαυσης του πυρός, ήταν ακόμη πιο επικριτικοί.

«Καταστροφή από την οπτική του Ισραήλ», έγραψε σε ανάρτησή του ο πρώην υπουργός Άμυνας και δεξιός πολιτικός Αβίγκντορ Λίμπερμαν, παλαιότερα σύμμαχος και σήμερα σφοδρός επικριτής του Νετανιάχου.

Ο Γιαΐρ Λαπίντ, ηγέτης της κεντρώας αντιπολίτευσης και πρώην κορυφαίος κυβερνητικός αξιωματούχος, δήλωσε ότι ελπίζει οι πληροφορίες για τη συμφωνία να μην ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. «Αν όμως ισχύουν», ανέφερε, «πρόκειται για μία από τις πιο σοκαριστικές αποτυχίες της ισραηλινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας».

Ισραηλινός αξιωματούχος που είχε ενημερωθεί για το περιεχόμενο της συμφωνίας και μίλησε υπό καθεστώς ανωνυμίας στους New York Times, απαρίθμησε τα βασικά προβλήματα που εντοπίζει το Ισραήλ:

• Δεν υπάρχουν σαφείς απαντήσεις για το μέλλον των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, ενώ οι περιορισμοί στο πυρηνικό του πρόγραμμα θεωρούνται ανεπαρκείς, με τη συμφωνία να φαίνεται ότι βασίζεται στην καλή θέληση της Τεχεράνης.
• Αντί να δημιουργεί συνθήκες αποδυνάμωσης ή κατάρρευσης του ιρανικού καθεστώτος, η συμφωνία θα επιτρέψει την επιστροφή σημαντικών οικονομικών πόρων στα κρατικά ταμεία του Ιράν.
• Δεν προβλέπεται σαφής μηχανισμός που να υποχρεώνει το Ιράν να διακόψει τη στήριξη προς τις συμμαχικές του οργανώσεις στην περιοχή.
• Παράλληλα, η συμφωνία θα συνεπαγόταν την αναστολή της ισραηλινής στρατιωτικής εκστρατείας κατά της Χεζμπολάχ στον Λίβανο.

Οργισμένοι οι υπουργοί του Νετανιάχου, δηλώνουν ότι δεν αποχωρούν από τον Λίβανο

Ο υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατς δήλωσε ότι ο ισραηλινός στρατός θα παραμείνει σε «ουδέτερες ζώνες στον Λίβανο, τη Συρία και τη Γάζα – επ’ αόριστον – προκειμένου να προστατεύσει τα σύνορα και τις ισραηλινές κοινότητες από τα τζιχαντιστικά στοιχεία».

Ο Κατζ πρόσθεσε ότι το Ισραήλ αντιτίθεται σε οποιαδήποτε αποχώρηση από τον Λίβανο, «παρά όλες τις υπάρχουσες και μελλοντικές πιέσεις». Σύμφωνα με τον ίδιο, ο Νετανιάχου μετέφερε αυτή τη θέση στον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και σε άλλους ανώτερους Αμερικανούς αξιωματούχους, και ο ίδιος ο Κατς μετέφερε επίσης τη στάση του Ισραήλ στον υπουργό Άμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ.

Ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας δήλωσε περαιτέρω ότι «εάν το Ιράν επιτεθεί στο Ισραήλ λόγω των γεγονότων στον Λίβανο, θα το χτυπήσουμε με πλήρη ισχύ και θα καταστήσουμε πολύ σαφή την ανισότητα δυνάμεων».

Εν τω μεταξύ, ο υπουργός Εθνικής Ασφαλείας Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ και ο υπουργός Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμότριτς εξέφρασαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την αντίθεσή τους στη συμφωνία.

«Η συμφωνία του Τραμπ δεν μας δεσμεύει. Το Ισραήλ δεν είναι υποτελές στις Ηνωμένες Πολιτείες. Είμαστε ένα ανεξάρτητο και κυρίαρχο κράτος», έγραψε ο Μπεν-Γκβιρ στο X. Ενώ τόνισε ότι «αγαπάμε τις Ηνωμένες Πολιτείες και είμαστε ευγνώμονες στον Πρόεδρο Τραμπ», έγραψε ότι το Ισραήλ «δεν είναι μια μπανανία».

«Η θέση μου είναι σαφής: Δεν είμαστε συμβαλλόμενο μέρος αυτής της συμφωνίας που δεν αντιμετωπίζει τις ανησυχίες μας για την ασφάλειά μας και δεν δεσμευόμαστε από αυτήν με κανέναν τρόπο. Δεν μπορούμε να κάνουμε συμβιβασμούς σε τίποτα λιγότερο από την διάλυση της Χεζμπολάχ», είπε για την ομάδα που εδρεύει στον Λίβανο, αναφερόμενος στην ανάρτηση του Πακιστανού πρωθυπουργού Σαρίφ στο X, όπου ανακοίνωσε πως ο Λίβανος περιλαμβάνεται στη συμφωνία.

Ο Σμότριτς δήλωσε ότι η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν είναι «κακή για το Ισραήλ και ολόκληρο τον ελεύθερο κόσμο».

«Θα πρέπει να συνεχίσουμε την εκστρατεία για την ανατροπή του [ισλαμικού] καθεστώτος μόνοι μας και με δημιουργικούς τρόπους, και να διασφαλίσουμε ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα», έγραψε ο Σμότριτς στο X.

Τραμπ: “Δύσκολος” ο Νετανιάχου, θα έπρεπε να είναι ευγνώμων

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επέκρινε έντονα τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου σε συνέντευξή του στους New York Times τη Δευτέρα, λέγοντας ότι ο Ισραηλινός ηγέτης «θα πρέπει να είναι πολύ ευγνώμων» για την αναδυόμενη συμφωνία με το Ιράν και ισχυριζόμενος ότι η κυβέρνησή του έσωσε το Ισραήλ από την πυρηνική καταστροφή.

«Είναι ένας πολύ δύσκολος τύπος», είπε ο Τραμπ για τον Νετανιάχου, «και για να είμαι ειλικρινής μαζί σας, θα πρέπει να μας είναι πολύ ευγνώμων που το κάναμε αυτό. Γιατί αν το Ιράν είχε πυρηνικό όπλο, το Ισραήλ δεν θα υπήρχε ούτε για δύο ώρες».

Τα σχόλια αυτά έγιναν αφότου ο Τραμπ είχε ήδη επιπλήξει τον Νετανιάχου για την ισραηλινή επιδρομή στην περιοχή Νταχίχ της Βηρυτού, η οποία απείλησε να εκτροχιάσει τις συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν.

Μιλώντας νωρίτερα στο Fox News, ο Τραμπ είπε ότι είπε στον Νετανιάχου μετά την επιδρομή στη Βηρυτό: «Τι στο διάολο κάνεις;» Το Axios ανέφερε αργότερα ότι ο Τραμπ είπε ότι η επιδρομή καθυστέρησε την υπογραφή της συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν κατά αρκετές ώρες, αν και η συμφωνία παρέμεινε σε καλό δρόμο.

«Είναι τόσο άσχημα — δεν μπορούσα να το πιστέψω. Μία ώρα πριν υποτίθεται ότι θα υπογράψουμε τη συμφωνία», είπε ο Τραμπ. Παραδέχτηκε ότι η Χεζμπολάχ είχε επιτεθεί πρώτη στο Ισραήλ, αλλά τόνισε ότι κανείς δεν σκοτώθηκε και δεν προκλήθηκαν σοβαρές ζημιές. «Γιατί ο Μπίμπι έπρεπε να κάνει μια γ@@ένη επίθεση; Ήμουν τόσο τσαντισμένος. Τον ενημέρωσα. Δεν έχει καμία κρίση».

Ο Τραμπ έγραψε επίσης ότι η επίθεση στη Βηρυτό «δεν έπρεπε να είχε συμβεί», προσθέτοντας ότι το Ισραήλ είχε το δικαίωμα να αμυνθεί, αλλά ότι «όλες οι πλευρές θα έπρεπε να υποχωρήσουν» επειδή οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν κοντά σε μια συμφωνία «που θα φέρει ειρήνη στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου».

Στη συνέντευξη στους New York Times, ο Τραμπ δήλωσε ότι η συμφωνία θα καθιστούσε τα Στενά του Ορμούζ «μόνιμα χωρίς διόδια», αν και το κείμενο δεν έχει δημοσιευτεί και η εφημερίδα ανέφερε ότι το μνημόνιο αναστέλλει τα διόδια μόνο για 60 ημέρες. Προειδοποίησε ότι εάν το Ιράν δεν καταφέρει να καταλήξει σε τελική πυρηνική συμφωνία, θα μπορούσε να επανεκκινήσει στρατιωτικές επιθέσεις στην Τεχεράνη ή να καταστήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες «τον θεματοφύλακα της Μέσης Ανατολής» με αντάλλαγμα το 20% των περιφερειακών εσόδων.