Ξηρασία στην Ευρώπη: Δούναβης και Ρήνος σε ιστορικά χαμηλά – Η Ρουμανία ανατινάζει βράχους

Η παρατεταμένη ξηρασία και τα διαδοχικά κύματα καύσωνα οδηγούν την Ευρώπη σε μία πρωτοφανή κρίση, με τους μεγαλύτερους ποταμούς της ηπείρου να καταγράφουν ιστορικά χαμηλές στάθμες.

Ο Δούναβης και ο Ρήνος, δύο από τις σημαντικότερες υδάτινες αρτηρίες της Ευρώπης, αντιμετωπίζουν συνθήκες που επηρεάζουν την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, τις μεταφορές, τη γεωργία και την υδροδότηση εκατομμυρίων πολιτών.

Έκτακτα μέτρα για να σωθεί η πυρηνική παραγωγή

Στη Ρουμανία, οι αρχές προχώρησαν σε μία εξαιρετικά ασυνήθιστη επιχείρηση, πραγματοποιώντας ελεγχόμενη έκρηξη με περίπου 180 κιλά εκρηκτικών, προκειμένου να απομακρύνουν έναν μεγάλο βράχο που εμπόδιζε τη ροή του Δούναβη προς το κανάλι ψύξης του πυρηνικού σταθμού του Τσερναβόντα. Η επιχείρηση αποσκοπεί στην κατασκευή προσωρινού φράγματος ώστε να διοχετευθεί περισσότερο νερό στον μοναδικό αντιδραστήρα που παραμένει σε λειτουργία.

Η χώρα έχει κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης για ολόκληρο τον Αύγουστο, καθώς η μειωμένη στάθμη του ποταμού έχει περιορίσει σημαντικά την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.

Σύμφωνα με τη ρουμανική κυβέρνηση, κάθε επιπλέον ημέρα λειτουργίας του αντιδραστήρα αποτελεί σημαντικό κέρδος για το ενεργειακό σύστημα, καθώς η παραγωγή του είναι πολλαπλάσια σε αξία από το κόστος της επιχείρησης, όπως γράφει ο Guardian.

Δούναβης: Πυρηνικά εργοστάσια και υδροηλεκτρικά σε πίεση

Η κατάσταση είναι εξίσου δύσκολη και στην Ουγγαρία, όπου ο πυρηνικός σταθμός του Πακς, που καλύπτει σχεδόν το μισό της ηλεκτροπαραγωγής της χώρας, λειτουργεί με λιγότερο από το 50% της δυναμικότητάς του λόγω έλλειψης νερού για την ψύξη των αντιδραστήρων. Η κυβέρνηση προειδοποιεί ότι ενδέχεται να αναγκαστεί να διακόψει πλήρως τη λειτουργία του εάν οι στάθμες του Δούναβη δεν αυξηθούν τις επόμενες ημέρες.

Παράλληλα, Σερβία, Ρουμανία και Ουγγαρία βασίζονται ολοένα και περισσότερο σε ακριβές εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ η αυξημένη ζήτηση λόγω του καύσωνα επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τα δίκτυα.

Στη Σερβία, η χαμηλή στάθμη του Δούναβη έχει περιορίσει την παραγωγή μεγάλου υδροηλεκτρικού σταθμού στο μόλις 20% της δυναμικότητάς του, ενώ επηρεάζονται και λιγνιτικές μονάδες εξαιτίας των προβλημάτων στα συστήματα ψύξης.

Ο Ρήνος σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα

Ανησυχία προκαλεί και η κατάσταση στον Ρήνο, έναν από τους σημαντικότερους εμπορικούς ποταμούς της Ευρώπης.

Σύμφωνα με το BBC, στη Γερμανία και την Ολλανδία καταγράφηκαν οι χαμηλότερες στάθμες από την έναρξη των μετρήσεων, με το κρίσιμο σημείο του Kaub να φτάνει σε βάθος μόλις 25 εκατοστών.

Οι εξαιρετικά χαμηλές στάθμες δυσκολεύουν τη ναυσιπλοΐα, καθώς τα εμπορικά πλοία αναγκάζονται να μεταφέρουν μικρότερα φορτία για να αποφύγουν την προσάραξη. Αυτό αυξάνει το κόστος μεταφοράς, δημιουργεί καθυστερήσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα και ενισχύει τους φόβους για ελλείψεις σε πρώτες ύλες και προϊόντα.

Επιπτώσεις στη γεωργία και στο περιβάλλον

Η ξηρασία δεν περιορίζεται στην ενέργεια και τις μεταφορές. Στην Ιταλία, ο ποταμός Πάδος έχει φτάσει επίσης σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, με τις αρχές να έχουν αυξήσει τον βαθμό συναγερμού για ξηρασία σε ολόκληρη την κοιλάδα του ποταμού. Η μειωμένη παροχή γλυκού νερού επιτρέπει στο θαλασσινό νερό να εισχωρεί στην κοίτη, επηρεάζοντας τα οικοσυστήματα και δυσχεραίνοντας την άρδευση των καλλιεργειών.

Ταυτόχρονα, οι χαμηλές στάθμες των ποταμών έχουν αποκαλύψει βυθισμένα ναυάγια, βόμβες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά ακόμη και απολιθωμένα οστά μαμούθ στον Δούναβη της Βουλγαρίας, εικόνες που υπογραμμίζουν το μέγεθος του φαινομένου.

Η κλιματική αλλαγή επιδεινώνει την κρίση

Σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές υπηρεσίες παρακολούθησης της ξηρασίας, οι συνθήκες παραμένουν κρίσιμες σε μεγάλο μέρος της ηπείρου, ενώ οι θερμοκρασίες σε πολλές περιοχές της κεντρικής και νότιας Ευρώπης ξεπερνούν τους 40 βαθμούς Κελσίου.

Επιστήμονες επισημαίνουν ότι, παρότι δεν παρατηρείται παντού μακροχρόνια μείωση των βροχοπτώσεων, η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή αυξάνει σημαντικά την εξάτμιση του νερού μέσω των υψηλότερων θερμοκρασιών.

Σε συνδυασμό με την αυξημένη κατανάλωση νερού από νοικοκυριά, γεωργία και βιομηχανία, οι συνθήκες αυτές καθιστούν τις παρατεταμένες ξηρασίες ολοένα και πιο πιθανές, με σοβαρές συνέπειες για την οικονομία, την ενεργειακή ασφάλεια και το φυσικό περιβάλλον της Ευρώπης.