ΚΟΙΝΟΙ ΘΝΗΤΟΙ: “Ο ΚΑΘΕΝΑΣ ΜΑΣ ΜΙΑ ΖΩΗ ΧΡΩΣΤΑΕΙ”

Ποιά είν’ τα σπουδαία πράγματα, που σε κάνουνε αθάνατο; Ποιοί είναι τελικά οι ήρωες, και γιατί θυσία γίνονται; Ποιοί στο άδικο αμύνονται, και νεκροί ζουν χίλιες δυο ζωές;

Οι ήρωες που έδωσαν τη ζωή τους, οι αγωνίστριες και οι αγωνιστές που εκτελέστηκαν ή θανατώθηκαν τη ματωμένη περίοδο της δεκαετίας του ’40 στην Ελλάδα, οι άνθρωποι που δεν λύγισαν και στάθηκαν με αξιοπρέπεια και θάρρος μπροστά στον δυνάστη στον τοίχο της Καισαριανής. Για αυτούς τους 200 και τους τόσους άλλους χιλιάδες που έχυσαν το αίμα τους “για να μπορούμε τώρα εμείς να συνεχίζουμε”, για αυτούς στήθηκε η παράσταση “Τους είδα” από τους Κοινούς Θνητούς που ανεβαίνει από την 1η Νοέμβρη στο Θέατρο “Τζένη Καρέζη”.

Το κείμενο βασίζεται σε αληθινές μαρτυρίες και σημειώματα που άφησαν λίγες μέρες ή ώρες πριν την εκτέλεσή τους και συνοδεύονται από τραγούδια των Κοινών Θνητών και από άλλα που όπως λένε, “είναι γραμμένα βαθιά μέσα μας”.

“Η παράσταση είναι αφιερωμένη σε όλους εκείνους που κοίταξαν την ανθρωπότητα στα μάτια, που επέλεξαν τη θυσία για το καλό της, σε όλους εκείνους που έπεσαν όρθιοι. Σε εκείνους και εκείνες. Τους αλύγιστους”, αναφέρει το συγκρότημα. “Ο καθένας μας μια ζωή χρωστάει. Άλλοι τη δίνουν σήμερα, άλλοι θα τη δώσουν αύριο”.

Το Magazine συνομίλησε με τον Γιάννη Ζαφείρη που πρωταγωνιστεί στην παράσταση καθώς και με μέλη της μπάντας για το ιδιαίτερο εγχείρημά τους. Αξίζει να σημειωθεί πως η Μουσικοθεατρική παράσταση ανέβηκε στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής στις 11 Σεπτεμβρίου, εκεί όπου θυσιάστηκαν οι 200 κομμουνιστές πατριώτες, των οποίων οι φωτογραφίες συγκλόνισαν την κοινή γνώμη.

ΠΩΣ ΠΡΟΕΚΥΨΕ Η ΙΔΕΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ

“Η ιδέα ουσιαστικά ανήκει στον Αντώνη από τους Κοινούς Θνητούς ο οποίος είχε ξεκινήσει και έβρισκε μαρτυρίες εκτελεσμένων της περιόδου και τις συγκέντρωνε σε ένα κείμενο. Έπειτα ήρθαν στη δημοσιότητα οι φωτογραφίες των διακοσίων της Καισαριανής οπότε ένιωσε πως αυτό που είχε ήδη ξεκινήσει να δουλεύει έπαιρνε μια μορφή χρέους απέναντι σε αυτούς τους ανθρώπους και σε όσους στάθηκαν απέναντι στους Ναζί και τους ντόπιους συνεργάτες τους. Ύστερα απευθύνθηκε στον Μπάμπη που είμαστε μαζί στο κομμάτι της σκηνοθεσίας και της υποκριτικής κι ο Μπάμπης με τη σειρά του σε μένα μιας και γνωριζόμαστε από την περίοδο της δραματικής σχολής και έχουμε συνεργαστεί ξανά στο θέατρο”, λέει στο Magazine ο Γιάννης Ζαφείρης.

Πώς κατάφεραν να συνδυάσουν μαρτυρίες με κείμενο και μουσική; “Νομίζω ήταν και παραμένει όλο μια όμορφη πρόκληση. Αυτό που θέλουμε είναι όσο είναι δυνατόν αυτά τα τρία να μη υπάρχουν ως αυτοτελή μέρη στην παράσταση αλλά να συνδυάζονται και να συνυπάρχουν ως ένα σώμα .

Να μεταφέρουμε τα λόγια αυτών των ανθρώπων συνδυαστικά με τα τραγούδια του σήμερα, τα τραγούδια των Κοινών, τα οποία φέρουν στον πυρήνα τους προβληματισμούς, ανησυχίες και θέσεις που είχαν και οι άνθρωποι εκείνης της περιόδου”.

Ο Βασίλης Φωτιάς από την μπάντα μας λέει από τη δική του μεριά πως αυτό που τους γοητεύει περισσότερο είναι το να καταφέρουν να μεταφέρουν την ενέργεια του live πάνω στη θεατρική σκηνή. “Οι συναυλίες και τα θέατρα είναι και οι δύο, χώροι που λειτουργούν ως Μέσα για να περάσει το μήνυμα από τον καλλιτέχνη στον ακροατή – θεατή. Στις συναυλίες οι άνθρωποι εξωτερικεύουν περισσότερο τα συναισθήματα τους γι’ αυτό που παρακολουθούν. Στο θέατρο ο παλμός είναι πιο εσωτερικός. Η ενέργεια των συναυλιών δεν μεταφέρεται στο θέατρο, αλλά επί της ουσίας, μετατρέπεται. Υπάρχει λοιπόν μια γοητευτική αγωνία στο πως θα ζήσουμε αυτή τη μετατροπή, γι’ αυτό κι ανυπομονούμε!”.

Ρωτάμε τον Γιάννη πώς αισθάνεται που ανεβαίνει η εν λόγω παράσταση στο Τζένη Καρέζη, ένα θέατρο με το δικό του, ειδικό “βάρος”.

“Θα έλεγα πως λειτουργεί περισσότερο ως καταλύτης και όχι ως “βάρος”, παρότι καταλαβαίνω με ποιο τρόπο ειπώνεται. Η μορφή του Κώστα Καζάκου και της Τζένης Καρέζη, η αφίσα από την ιστορική παράσταση του Μεγάλου μας Τσίρκου, μας δίνει θεωρώ μια αίσθηση ανάτασης και σιγουριάς. Ένα άτυπο σπρώξιμο στην πλάτη αν θέλεις, ότι αυτό που επιλέξαμε να κοινωνήσουμε υπάρχει ανάγκη να ειπωθεί. Η αύρα αυτών των ανθρώπων άλλωστε δε φεύγει από αυτούς τους τοίχους. Για μένα ηθοποιοί και άνθρωποι σα τον Κώστα Καζάκο και την Τζένη Καρέζη παραμένουν ως φάροι ώστε να μη χάσω το δρόμο που θέλω να ακολουθήσω στην τέχνη και στη ζωή”.

Σε μια εποχή που η ακροδεξιά ενισχύεται μπροστά στα κοινωνικοπολιτικά αδιέξοδα, ποια είναι η ευθύνη του καλλιτέχνη; “Το Τέρας θα εμφανίζεται πάντα όταν το έχει ανάγκη ο γεννήτορας του, ο καπιταλισμός. Σήμερα λοιπόν είναι μια τέτοια περίοδος όπου ο φασισμός δείχνει να αυξάνεται σε παγκόσμιο επίπεδο, μιας και ο καπιταλισμός βρίσκεται σε κρίση. Καλούμαστε λοιπόν να το αντιμετωπίσουμε και η αλήθεια είναι ότι είναι μια μόνιμη μάχη που δεν σηκώνει καθησυχασμό .

Θεωρώ πως είναι και προσωπική και συλλογική η ευθύνη και οφείλει να δίνεται σε όλο το φάσμα της καθημερινότητας μας. Διαπροσωπικά, κοινωνικά, πολιτικά. Νομίζω είναι ένας μόνιμος αγώνας διατήρησης της ανθρώπινης υπόστασης στην ολότητα της. Ίσως αυτό είναι που με προβληματίζει και περισσότερο, η ευκολία με την οποία χάνουμε την ανθρωπιά μας. Από εκεί και πέρα οι παππούδες και οι γιαγιάδες μας, μας έδειξαν το δρόμο απέναντι στο Τέρας. Ίσως εκεί να βρίσκεται για ακόμα μια φορά η απάντηση. Στις ρίζες μας”.

“Η παράσταση δείχνει ή καλύτερα μιλάει για έναν δρόμο. Ίσως έναν δρόμο τον οποίο κι εμείς προσπαθούμε στο σήμερα να ακολουθήσουμε. Την σηματοδοσία σε αυτό τον δρόμο την έχουν δώσει όλοι αυτοί οι άνθρωποι που την κρίσιμη στιγμή παραμέρισαν το ατομικό για το συλλογικό. Που πίστεψαν στον άνθρωπο και στην αγάπη για τη ζωή. Αυτό τον δρόμο προσπαθούμε να δώσουμε ως απάντηση στο ζόφο του σήμερα”.

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΑΝ ΤΟΝ ΔΙΠΛΑΝΟ ΤΟΥΣ, ΣΑΝ ΤΟΝ ΙΔΙΟ ΤΟΥΣ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ

Ποιο είναι το κεντρικό μήνυμα της παράστασης; Μας απαντά ο Γ. Ζαφείρης: “Η ζωή αυτών των ανθρώπων ήταν άρρηκτα συνδεδεμένη με την οργάνωση και την αλληλεγγύη. Άνθρωποι σαν τους διακόσιους της Καισαριανής που βρισκόντουσαν στις φυλακές και στις εξορίες από το 36’, που μοιράζονταν τις ίδιες συνθήκες, τους ίδιους φόβους, τις ίδιες αγωνίες για χρόνια ατομικής και συλλογικής απομόνωσης , αντιμετώπιζαν τον διπλανό τους σαν τον ίδιο τους τον εαυτό. Ξέρετε μπορούμε να το πούμε αυτό σήμερα αλλά είναι φανταστικά δύσκολο να το εννοήσουμε πραγματικά μέχρι τα βάθη του. Η ευκολία φέρ’ ειπείν με την οποία κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης των ονομάτων στο στρατόπεδο Χαϊδαρίου, ο Κώστας Ρουσόπουλος φώναξε παρών στη θέση κάποιου άλλου συγκρατούμενου του μιας και ο τελευταίος είχε γυναίκα και παιδιά ενώ αυτός όχι, δείχνει μια οριακά υπεράνθρωπη στάση που δεν είναι εύκολο να την αντιληφθούμε. Αυτές λοιπόν οι ιστορίες μας δείχνουν πως μόνο μέσα από την οργάνωση και από την πραγματική αλληλεγγύη μπορεί να γίνει το βήμα προς μια άλλη κοινωνία,μια διαφορετική ηθική”.

Τελικά, μπορεί να υπάρξει τέχνη χωρίς πολιτική θέση; “Δεν πιστεύουμε ότι μπορεί να υπάρξει τέχνη χωρίς πολιτική. Άλλωστε η πολιτική, η θέση που παίρνεις στα πράγματα, ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζεις τη ζωή, τους ανθρώπους, βρίσκεται σε κάθε σου κίνηση. Η τέχνη είναι, ή τουλάχιστον πρέπει να είναι, το μέσο με το οποίο θέλεις να βγάλεις από μέσα σου αυτό που σε καίει, αυτό που σε δυσκολεύει, αυτό που σε κάνει να ελπίζεις, αυτό που σε αφήνει ξύπνιο τα βράδια. Είτε λέγεται έρωτας, είτε λέγεται πόλεμος κλπ. Νομίζω είναι φυσική ροπή του ανθρώπου να νιώθει την ανάγκη να μιλάει για όσα βιώνει με κάθε τρόπο.

“Είναι ένας τρόπος προσωπικής αναζήτησης που μετατρέπεται σε κάποιου είδους δημόσια κατάθεση. Προσωπικά με βάζει σε σκέψεις να συναντώ καλλιτέχνες που δε παίρνουν θέση σε όσα βιώνουμε είτε με το έργο τους είτε με τον λόγο τους”, λέει ο Γιάννης.

“Δε γίνεται να βλέπεις την γενοκτονία που συντελείται στη Γάζα και να σφυράς αδιάφορα. Δεν είσαι απολιτίκ, είσαι απέναντι στον άνθρωπο και κατ’ επέκταση στην ίδια σου την ύπαρξη”.

Τι απαντούν σε όσους θα πουν πως πρόκειται για μια παράσταση “κομμουνιστική”; “Θα σας απαντήσω με ένα κομμάτι από τον εμβληματικό μονόλογο του Giorgio Gaber. “Κάποιος ήταν κομμουνιστής επειδή πίστευε πως μπορούσε να είναι ζωντανός και ευτυχισμένος μόνο αν ήταν και οι άλλοι. Κάποιος ήταν κομμουνιστής επειδή είχε ανάγκη για μια ώθηση προς κάτι νέο. Επειδή ένιωθε την ανάγκη για μια διαφορετική ηθική. Επειδή ήταν ίσως μόνο μια δύναμη, ένα πέταγμα, ένα όνειρο, μια παρόρμηση, μια επιθυμία να αλλάξουν τα πράγματα, να αλλάξει η ζωή. Ναι, κάποιος ήταν κομμουνιστής επειδή με την ατέλειωτη αυτή ώθηση, ο καθένας ήταν σαν πάνω απ’ αυτόν τον ίδιο”. Αν λοιπόν το θέατρο μας χαρακτηρίζεται κομμουνιστικό επειδή πατάει πάνω σε αυτές τις ράγες. Τότε με χαρά θα δεχτούμε αυτή την αναφορά”.

Εν κατακλείδι, ρωτάμε τον Γ. Ζαφείρη τι είναι αυτό που τον ενοχλεί περισσότερο στο σήμερα όπως το ζούμε.

“Με ενοχλεί η απάθεια με την οποία αντιμετωπίζουμε πλέον τα όσα συμβαίνουν. Μια αίσθηση οτι απλά βρισκόμαστε στον ίδιο χώρο, στον ίδιο πλανήτη αλλά με την ιδιότητα του θεατή κι όχι του πρωταγωνιστή σε ότι γίνεται. Ελπίδα λοιπόν μου δίνει να βλέπω ανθρώπους που κάνουν στην άκρη την καθημερινή τους κόπωση, τη μαυρίλα και την απάθεια και δρουν, δημιουργούν και παίρνουν θέση. Όταν βλέπω τους συναδέλφους μου ηθοποιούς να δουλεύουν σε άσχετες δουλειές, να βαράνε δεκάωρα στην εστίαση, να μη βλέπουν μέλλον γύρω από το θέατρο ή τον κινηματογράφο αλλά να συνεχίζουν να πιστεύουν, να στήνουν παραστάσεις, να γράφουν έργα, πως να μην ελπίσω; Πως να μην πιστέψω πως το όνειρο θα είναι πάντα πιο δυνατό από την πραγματικότητα;”.

Συντελεστές

• Τραγούδι, Κιθάρα: Βασίλης Φωτιάς
• Rap: Μητσοφού
• Τρομπέτα, Λαούτο, Μπαγλαμάς, Ντουντούκ, Τραγούδι: Τάσος Μεϊμάρης
• Κόντραμπάσο, Τραγούδι: Αντώνης Μεϊμάρης
• Κρουστά: Χρήστος Παππάς Κρεμμύδας

Κείμενο/Έρευνα: Γιάννης Ζαφείρης, Αντώνης Μεϊμάρης, Μπάμπης Συμεωνίδης

Σκηνοθεσία/Ηθοποιοί: Γιάννης Ζαφείρης, Μπάμπης Συμεωνίδης

Ηχοληψία: Κώστας Γιαννόπουλος

Φώτα: Γιώργος Κασσάκος

Παραγωγή: Βασίλης Μητρόπουλος

Εισιτήρια για την παράσταση μπορείτε να βρείτε εδώ

Μπορείτε να βρείτε το νέο άλμπουμ των Κοινών Θνητών, Γινόμενο, εδώ