Το μπαλάκι των ευθυνών για την εξάπλωση του λαγοκέφαλου

Ένα από τα βασικά ζητήματα που έχουν οδηγήσει στα άκρα την παραπληροφόρηση το τελευταίο διάστημα σχετικά με ό,τι έχει να κάνει την εμφάνιση του λαγοκέφαλου στις ελληνικές θάλασσες είναι το γεγονός ότι δεν υπάρχουν στοιχεία που να αφορούν το είδος και παρότι έχει καταρτιστεί σχέδιο δράσης από το 2024 αυτό δεν έχει υλοποιηθεί.

Δηλαδή, παρόλο που από το 2005 έχει καταγραφεί λαγοκέφαλος στην χώρα μας και παρότι εδώ και πολλά χρόνια αλιείς και επιστήμονες μιλούν για την αύξηση του είδους σε μεγάλο βαθμό στα νερά της Κρήτης και στα Δωδεκάνησα, με επιπτώσεις στα οικοσυστήματα και στην αλιεία, το κράτος δεν φαίνεται να έχει λάβει μέτρα πρόληψης, ως όφειλε.

«Παρόλο που υπάρχουν ενδείξεις για το ότι αυξάνεται ο λαγοκέφαλος, δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά στοιχεία» είπε σε προηγούμενο ρεπορτάζ στο NEWS 24/7 η Παρασκευή Καραχλέ, βιολόγος – ιχθυολόγος και διευθύντρια ερευνών στο ΕΛΚΕΘΕ με ερευνητικά ενδιαφέροντα στα ξενικά είδη.

Το ΕΛΚΕΘΕ κάνει καταγραφές παρουσίας ξενικών ειδών μέσα από το δίκτυο ELNAIS (Early Warning System for Alien Species – Σύστημα Έγκαιρης Προειδοποίησης για Ξενικά Είδη στην Ελλάδα) όπου μπορεί κανείς να δει το που έχει εμφανιστεί ένας λαγοκέφαλος – προσοχή, αυτό μπορεί να σημαίνει ότι ήταν ένα-δύο ψάρια και όχι απαραίτητα ολόκληρο κοπάδι, που να δημιουργήσει πανικό. Όμως, δεν φαίνεται να υπάρχει κάποια οργανωμένη παρακολούθηση από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας που είναι το αρμόδιο για τα ξενικά είδη.

Το Σχέδιο Δράσης στο συρτάρι

Πρόταση για Σχέδιο Δράσης για την αντιμετώπιση του λαγοκέφαλου, έχει εκπονηθεί από το ΕΛΚΕΘΕ από το 2024. Όπως μας εξήγησε η Καραχλέ, αυτό έγινε μετά από πρόσκληση και χρηματοδότηση από τον ΟΦΥΠΕΚΑ – που εποπτεύεται από το ΥΠΕΝ.

Ανάμεσα στις προτάσεις που έκανε το ΕΛΚΕΘΕ βρίσκεται το να συσταθεί πρόγραμμα παρακολούθησης του λαγοκέφαλου, καταγραφής των ζημιών που προκαλούν στους ψαράδες, ακόμα και ένα επίσημο σύστημα καταγραφής δηλητηριάσεων ή επιθέσεων.

Ρωτήσαμε το Υπουργείο Περιβάλλοντος τι έχει απογίνει το συγκεκριμένο Σχέδιο Δράσης και δήλωσε αναρμόδιο να απαντήσει στα ερωτήματά μας, παραπέμποντας μας στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, παρόλο που αυτό το ίδιο είναι ο εποπτεύων φορέας του ΟΦΥΠΕΚΑ.

Το Υπουργείο Αγροτικής ανάπτυξης πράγματι είναι υπεύθυνο για τα ζητήματα που άπτονται της αλιείας και της δράσης διαχείρισης από την πλευρά των αλιέων που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στον περιορισμό του λαγοκέφαλου, όμως όπως μας ενημέρωσε δεν είναι υπεύθυνο για όσα αφορούν τα ζητήματα παρακολούθησης της βιοποικιλότητας – που αφορούν το ΥΠΕΝ.

Το Υπουργείο για την Βιοποικιλότητα που δηλώνει αναρμόδιο

Ένα ακόμη ερώτημα που θέσαμε στο ΥΠΕΝ, ήταν ακριβώς αυτό, το αν υπάρχει η οποιαδήποτε καταγραφή ή παρακολούθηση της αύξησης του πληθυσμού των ξενικών ειδών (και ειδικά του λαγοκέφαλου) από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

Το εν λόγω Υπουργείο από το 2011 με τον νόμο 3937/2011 αρθ.12 είναι υπεύθυνο για την εκπόνηση έρευνας επικινδυνότητας και σύνταξης καταλόγου των εισβαλοντων ξενικών ειδών στα οικοσυστήματα της χώρας μας. Επιπλέον, το Υπουργείο Περιβάλλοντος σύμφωνα με τον ίδιο νόμο είναι υπεύθυνο να συντάσσει σχέδια διαχείρισης των αντίστοιχων εισβαλλόντων ξενικών ειδών, ρυθμίζοντας:

α) Την πρόληψη εισαγωγής εισβαλλόντων ξενικών ειδών, την ενημέρωση και την ανταλλαγή πληροφοριών.

β) Τον έγκαιρο εντοπισμό και την εξάλειψη, στην οποία συμπεριλαμβάνεται και η πρόληψη της διάδοσης των εισβαλλόντων ξενικών ειδών.

γ) Την παρακολούθηση, τον έλεγχο και το μακροπρόθεσμο περιορισμό της εξάπλωσης των εισβαλλόντων ξενικών ειδών.

δ) Την αποκατάσταση της βιοποικιλότητας των οικοσυστημάτων που επηρεάστηκαν από την εγκατάσταση πληθυσμών εισβαλλόντων ξενικών ειδών.

Παρόλα αυτά, στο ερώτημα που θέσαμε, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας δήλωσε αναρμόδιο να απαντήσει. Και όπως συμπεραίνουμε από αυτή την απάντηση αλλά και από την επέκταση του λαγοκέφαλου σε όλη την χώρα, δεν έχει υπάρξει μέριμνα για τα παραπάνω.

Τι θα γίνει με τον λαγοκέφαλο;

Όπως έχει αναφέρει ο Γενικός Γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης, Σπύρος Πρωτοψάλτης, το Υπουργείο επεξεργάζεται ένα πιλοτικό σχέδιο για τον περιορισμό του λαγοκέφαλου στα πρότυπα της Κύπρου, δηλαδή με στοχευμένη αλιεία ξεκινώντας από την Κρήτη και τα Δωδεκάνησα. Μάλιστα, ο ίδιος έχει δηλώσει ότι έχουν καταθέσει την πρόταση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για έγκριση, προσπαθώντας μάλιστα να πετύχουν μία τιμή μεγαλύτερη από αυτή της Κύπρου που ανέρχεται στα 4,73 ευρώ το κιλό.

 

Επίσημες ανακοινώσεις αναμένονται από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων την Πέμπτη 25/6. 

 

 

Update: Το παραπάνω ρεπορτάζ βασίστηκε στις αρχικές απαντήσεις από το Γραφείο Τύπου του ΥΠΕΝ, στο οποίο δήλωναν αναρμοδιότητα επι του θέματος. Στην συνέχεια λάβαμε απαντήσεις εκ μέρους του Γενικού Διευθυντή Περιβαλλοντικής Πολιτικής του ΥΠΕΝ, κ. Κωνσταντίνου Δημόπουλου, στις οποίες αναγνωρίζεται η αρμοδιότητα του ΥΠΕΝ και πιο συγκεκριμένα της Διεύθυνσης Διαχείρισης Φυσικού
Περιβάλλοντος και Βιοποικιλότητας ως Εθνικός Συντονιστής για την εφαρμογή του σχετικού Κανονισμού για την πρόληψη και διαχείριση της εισαγωγής και εξάπλωσης χωροκατακτητικών ξένων ειδών.

Όπως σημειώνεται έχει εγκριθεί το Σχέδιο Δράσης (ΣΔ) για τη διαδρομή εισαγωγής των Χωροκατακτητικών Ξενικών Ειδών (ΧΞΕ) στην Ελλάδα για τα έτη 2023-2029 με σκοπό την  αντιμετώπιση της ακούσιας εισαγωγής και εξάπλωσης, μέσω των διαδρομών εισαγωγής προτεραιότητας, των ΧΞΕ ενδιαφέροντος στην επικράτεια της χώρας, συμπεριλαμβανομένων των χωρικών θαλάσσιων υδάτων.

Σχετικά με την καταγραφή/παρακολούθηση του πληθυσμού των λεσσεψιανών ξενικών ειδών, αναφέρουν ότι  η Γενική Διεύθυνση Αλιείας του ΥΠΑΑΤ υλοποιεί Πρόγραμμα Συλλογής Αλιευτικών Δεδομένων, στο πλαίσιο του οποίου συλλέγονται στοιχεία για το εν λόγω είδος και προβλέπεται η καταγραφή του είδους σε περίπτωση που περιλαμβάνεται στο αλίευμα ως παρεμπίπτον.

Τέλος, σχετικά με τα προγράμματα που έχουν υλοποιηθεί για τα ξενικά είδη στην χώρα μας σημειώνουν τα παρακάτω:

• LIONHARE – “Ανάπτυξη καινοτόμων μέτρων καταγραφής, χαρτογράφησης και
  περιορισμού των πληθυσμών των εισβολικών ειδών Λαγοκέφαλου
  (Lagocephalussceleratus) και Λεοντόψαρου (Pterois sp.) στις ελληνικές θάλασσες”
  Χρηματοδοτήθηκε από το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Αλιείας και Θάλασσας 2014-
  2020 του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και από την Ευρωπαϊκή
  Ένωση. (ΟΠΣ) : 5049087
• LagoMEAL – «Εναλλακτικός τρόπος αξιοποίησης των αλλόχθονων ιχθύων του
  γένους Lagocephalus. Παραγωγή ιχθυάλευρου για χρήση στη διατροφή Μεσογειακών
  εκτρεφόμενων ειδών θαλασσοκαλλιέργειας» (ΟΠΣ): 5067491.
• ExplIAS – «Σχεδιασμός και πιλοτική εφαρμογή μεθόδων εμπορικής αξιοποίησης
  των χωροκατακτητικών ξένων ειδών με στόχο την συμβολή στον έλεγχο του
  πληθυσμού τους» (ΟΠΣ): 5049912

Ολόκληρες οι απαντήσεις:

news24_7_Λαγοκεφαλος