Ιαπωνία: Θα επαναλειτουργήσει το μεγαλύτερο πυρηνικό εργοστάσιο στον κόσμο

Η δραστηριότητα γύρω από το πυρηνικό εργοστάσιο Kashiwazaki-Kariwa φτάνει στο αποκορύφωμά της: εργάτες απομακρύνουν χώμα για να διευρύνουν τον κεντρικό δρόμο, ενώ φορτηγά καταφθάνουν συνεχώς στην είσοδό του.

Ένας μακρύς περιμετρικός φράχτης είναι καλυμμένος με αμέτρητες σπείρες συρματοπλέγματος με ξυράφια και, σε μια εσοχή του δρόμου, ένα περιπολικό της αστυνομίας παρακολουθεί τους επισκέπτες της παραλίας – ενός από τα λίγα σημεία με καθαρή θέα στους αντιδραστήρες, με φόντο το χιονισμένο όρος Yoneyama.

Όταν και οι επτά αντιδραστήρες του λειτουργούσαν, το Kashiwazaki-Kariwa παρήγαγε 8,2 γιγαβάτ ηλεκτρικής ενέργειας, αρκετά για να τροφοδοτήσουν εκατομμύρια νοικοκυριά. Καταλαμβάνοντας έκταση 4,2 τετρ. χλμ. στη νομαρχία Niigata, στην ακτή της Ιαπωνικής Θάλασσας, είναι το μεγαλύτερο πυρηνικό εργοστάσιο στον κόσμο.

Από το 2012, ωστόσο, το εργοστάσιο δεν παράγει ούτε ένα βατ ηλεκτρικής ενέργειας, αφού έκλεισε —μαζί με δεκάδες άλλους αντιδραστήρες— μετά την τριπλή τήξη πυρήνα του Μαρτίου 2011 στη Φουκουσίμα Νταϊίτσι, το χειρότερο πυρηνικό ατύχημα στον κόσμο μετά το Τσερνόμπιλ.

Το εργοστάσιο βρίσκεται περίπου 220 χλμ. (136 μίλια) βορειοδυτικά του Τόκιο και το διαχειρίζεται η Tokyo Electric Power (Tepco), η ίδια εταιρεία που είχε υπό την ευθύνη της τη Φουκουσίμα όταν ένα ισχυρό τσουνάμι διέσπασε τις άμυνες του εργοστασίου, προκαλώντας διακοπή ρεύματος που οδήγησε σε τήξη τριών αντιδραστήρων και ανάγκασε 160.000 ανθρώπους να εκκενώσουν την περιοχή.

Λίγες εβδομάδες πριν από τη 15η επέτειο του ατυχήματος —και της ευρύτερης καταστροφής από το τσουνάμι που σκότωσε περίπου 20.000 ανθρώπους κατά μήκος της βορειοανατολικής ακτής της Ιαπωνίας— η Tepco ετοιμάζεται να αψηφήσει την τοπική κοινή γνώμη και να επανεκκινήσει έναν από τους επτά αντιδραστήρες του Kashiwazaki-Kariwa.

Τη Δευτέρα, η Tepco ανακοίνωσε ότι θα καθυστερήσει την επανεκκίνηση, που είχε προγραμματιστεί για την επόμενη ημέρα, αφού ένας συναγερμός παρουσίασε δυσλειτουργία κατά τη διάρκεια δοκιμής εξοπλισμού το Σαββατοκύριακο, σύμφωνα με τον δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό φορέα NHK. Ο αντιδραστήρας αναμένεται πλέον να τεθεί ξανά σε λειτουργία τις επόμενες ημέρες, πρόσθεσε το NHK.

«Δεν υπάρχει λόγος να επανεκκινήσει ο αντιδραστήρας»

Η επανεκκίνηση του αντιδραστήρα Νο 6, που θα μπορούσε να ενισχύσει την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας στην περιοχή του Τόκιο κατά περίπου 2%, θα αποτελέσει ορόσημο στη βραδεία επιστροφή της Ιαπωνίας στην πυρηνική ενέργεια —μια στρατηγική που, σύμφωνα με την κυβέρνηση, θα βοηθήσει τη χώρα να πετύχει τους στόχους της για τις εκπομπές και να ενισχύσει την ενεργειακή της ασφάλεια.

Όμως, για πολλούς από τους 420.000 ανθρώπους που ζουν σε ακτίνα 30 χλμ. (19 μιλίων) από το Kashiwazaki-Kariwa και θα έπρεπε να εκκενώσουν την περιοχή σε περίπτωση ενός περιστατικού τύπου Φουκουσίμα, η επικείμενη επιστροφή της Tepco στην πυρηνική παραγωγή ενέργειας είναι γεμάτη κινδύνους. Ανάμεσά τους είναι ο Ριουσούκε Γιοσίντα, του οποίου το σπίτι βρίσκεται λιγότερο από δυόμισι χιλιόμετρα από το εργοστάσιο, στο ήσυχο χωριό Καρίβα. Ερωτηθείς τι τον ανησυχεί περισσότερο για την επανεκκίνηση, ο 76χρονος δίνει μια απλή απάντηση: «Τα πάντα», λέει, καθώς τα κύματα σπάνε στην ακτή και οι αντιδραστήρες υψώνονται στο βάθος.

«Τα σχέδια εκκένωσης είναι προφανώς αναποτελεσματικά», προσθέτει ο Γιοσίντα, αγγειοπλάστης και μέλος μιας ένωσης κατοίκων που ζουν πιο κοντά στην εγκατάσταση. «Όταν χιονίζει τον χειμώνα, οι δρόμοι κλείνουν και πολλοί από όσους ζουν εδώ είναι ηλικιωμένοι. Τι γίνεται με αυτούς και με άλλους ανθρώπους που δεν μπορούν να μετακινηθούν εύκολα; Αυτό είναι ζήτημα ανθρωπίνων δικαιωμάτων».

Η εταιρεία κοινής ωφέλειας δηλώνει ότι έχει αντλήσει διδάγματα από το ατύχημα της Φουκουσίμα και νωρίτερα φέτος δεσμεύτηκε να επενδύσει 100 δισ. γεν (£470 εκατ.) στη νομαρχία Niigata μέσα στην επόμενη δεκαετία, σε μια προσπάθεια να κερδίσει την υποστήριξη των κατοίκων.

Το εργοστάσιο Kashiwazaki-Kariwa, του οποίου οι 6.000 εργαζόμενοι παρέμειναν σε υπηρεσία καθ’ όλη τη διάρκεια του μακρόχρονου κλεισίματος, διαθέτει θαλάσσια αναχώματα και υδατοστεγείς θύρες για ισχυρότερη προστασία από τσουνάμι, ενώ κινητές γεννήτριες ντίζελ και ένας μεγάλος στόλος πυροσβεστικών οχημάτων είναι έτοιμοι να παρέχουν νερό για την ψύξη των αντιδραστήρων σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης. Έχουν επίσης εγκατασταθεί αναβαθμισμένα συστήματα φιλτραρίσματος για τον έλεγχο της διασποράς ραδιενεργών υλικών.

«Ο πυρήνας της όλης δραστηριότητας είναι η εξασφάλιση της ασφάλειας πάνω απ’ όλα, και η κατανόηση των κατοίκων αποτελεί προϋπόθεση», δηλώνει ο Τάτσουγια Ματόμπα, εκπρόσωπος της Tepco.

Αυτό είναι το ένα εμπόδιο που, σύμφωνα με τους κατοίκους, η Tepco δεν έχει καταφέρει να ξεπεράσει, αφού οι τοπικές αρχές αγνόησαν τις εκκλήσεις για διεξαγωγή νομαρχιακού δημοψηφίσματος σχετικά με το μέλλον του εργοστασίου. Ελλείψει ψηφοφορίας, οι αντίπαλοι της επανεκκίνησης επικαλούνται δημοσκοπήσεις που δείχνουν σαφή αντίθεση στην επαναλειτουργία του αντιδραστήρα.

Ο Καζουγιούκι Τακεμότο, μέλος του δημοτικού συμβουλίου του χωριού Καρίβα, λέει ότι η σεισμική δραστηριότητα σε αυτή την περιοχή της βορειοδυτικής Ιαπωνίας καθιστά αδύνατη την εγγύηση της ασφάλειας του εργοστασίου.

«Όμως δεν έχει γίνει καμία ουσιαστική συζήτηση γι’ αυτό», λέει ο 76χρονος Τακεμότο. «Λένε ότι έχουν γίνει βελτιώσεις στην ασφάλεια μετά την καταστροφή της Φουκουσίμα, αλλά δεν νομίζω ότι υπάρχει κανένας βάσιμος λόγος να επανεκκινήσει ο αντιδραστήρας. Είναι πέρα από την κατανόησή μου».

«Το ιαπωνικό “πυρηνικό χωριό” είναι ζωντανό»

Μόλις λίγες εβδομάδες πριν από την προγραμματισμένη επανεκκίνηση, η πυρηνική βιομηχανία δέχθηκε νέα κριτική, όταν αποκαλύφθηκε ότι η Chubu Electric Power, εταιρεία κοινής ωφέλειας στην κεντρική Ιαπωνία, είχε παραποιήσει δεδομένα σεισμικού κινδύνου κατά τη διάρκεια ρυθμιστικού ελέγχου που πραγματοποιήθηκε πριν από μια πιθανή επανεκκίνηση δύο αντιδραστήρων στο ανενεργό εργοστάσιο Hamaoka.

«Όταν βλέπεις τι συνέβη με το Hamaoka, πιστεύεις πραγματικά ότι μπορείς να εμπιστευτείς την ιαπωνική πυρηνική βιομηχανία;» λέει ο Τακεμότο. «Κάποτε έλεγαν ότι η πυρηνική ενέργεια ήταν αναγκαία, ασφαλής και φθηνή… Τώρα ξέρουμε ότι αυτό ήταν μια ψευδαίσθηση».

Στις τοπικές ανησυχίες προστίθεται και η ύπαρξη σεισμικών ρηγμάτων μέσα και γύρω από τον χώρο του εργοστασίου, ο οποίος υπέστη ζημιές κατά τον υποθαλάσσιο σεισμό μεγέθους 6,8 Ρίχτερ τον Ιούλιο του 2007, συμπεριλαμβανομένης μιας πυρκαγιάς που ξέσπασε σε μετασχηματιστή. Τρεις αντιδραστήρες που λειτουργούσαν εκείνη την περίοδο έκλεισαν αυτόματα.

Η επανεκκίνηση του Kashiwazaki-Kariwa αποτελεί ένα ρίσκο για την κυβέρνηση της Ιαπωνίας, η οποία έχει θέσει μια φιλόδοξη επιστροφή στην πυρηνική παραγωγή ενέργειας στο επίκεντρο της νέας ενεργειακής της πολιτικής, καθώς αγωνίζεται να πετύχει τους στόχους της για τις εκπομπές και να ενισχύσει την ενεργειακή της ασφάλεια.

Πριν από την καταστροφή της Φουκουσίμα, 54 αντιδραστήρες βρίσκονταν σε λειτουργία, παρέχοντας περίπου το 30% της ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας. Σήμερα, από τους 33 αντιδραστήρες που θεωρούνται λειτουργικά έτοιμοι, μόλις 14 βρίσκονται σε υπηρεσία, ενώ οι προσπάθειες επανεκκίνησης των υπολοίπων έχουν συναντήσει ισχυρές αντιδράσεις.

Τώρα, 15 χρόνια μετά την τήξη των αντιδραστήρων στη Φουκουσίμα, η κριτική προς το λεγόμενο «πυρηνικό χωριό» της χώρας —τους διαχειριστές, τις ρυθμιστικές αρχές και τους πολιτικούς— έχει μεταφερθεί σε αυτή τη χιονισμένη παραθαλάσσια πόλη.

Δείχνοντας μία από τις πολλές κάμερες ασφαλείας κοντά στο εργοστάσιο, ο Γιοσίντα λέει ότι η επανεκκίνηση επιβλήθηκε στους κατοίκους από την πυρηνική βιομηχανία και τους πολιτικούς της συμμάχους. «Οι τοπικές αρχές υπέκυψαν μπροστά στην τεράστια πίεση της κεντρικής κυβέρνησης», λέει.

«Η προτεραιότητα κάθε κυβέρνησης θα έπρεπε να είναι η προστασία της ανθρώπινης ζωής, αλλά εμείς νιώθουμε ότι μας εξαπάτησαν. Το ιαπωνικό “πυρηνικό χωριό” είναι ζωντανό και ακμαίο. Αρκεί να δει κανείς τι συμβαίνει εδώ για να το καταλάβει».