Η αλήθεια για το επιτελικό κράτος

Πίσω στον μακρινό Ιούλιο του 2019, όποιος είχε στοιχειώδη σχέση με την πολιτική, ακόμα κι αν τον είχε συνεπάρει η αισιοδοξία που είχε προκαλέσει η μεγάλη νίκη της Νέας Δημοκρατίας και του Κυριάκου Μητσοτάκη προσωπικά, «στράβωσε» αμέσως με την ιδέα του επιτελικού κράτους που τότε διαφημιζόταν με τόνους… επικολυρικούς ως «μοντέλο γερμανικής καγκελαρίας».

Κάποιοι, λίγοι τότε, είχαμε διατυπώσει επιφυλάξεις ενυπόγραφα, μέσω της αρθρογραφίας μας, επισημαίνοντας ότι το ελληνικό πολιτικό σύστημα είναι αντιπροσωπευτικό με κέντρο του τον βουλευτή που εκλέγει, άλλωστε, και τον πρωθυπουργό, που κι αυτόν το Σύνταγμα θέλει ισχυρό.

Όμως, ακριβώς επειδή το σύστημα είναι πρωθυπουργοκεντρικό, όλοι οι προκάτοχοι του κ. Μητσοτάκη έτσι λειτουργούσαν το γραφείο τους: επιτελικά. Η νομοθέτηση, όμως, μίας συνηθισμένης, μέχρι το 2019, πρακτικής, μιλώντας καθαρά πολιτικά, ήταν οριακά εκτός του πνεύματος του Συντάγματος και θα προκαλούσε προβλήματα. Αυτά γράφαμε τότε.

Χρειάζεται, άραγε, να θυμίσουμε το εξαιρετικά αποτελεσματικό επιτελικό μοντέλο λειτουργίας της κυβέρνησης Σαμαρά-Βενιζέλου, που έπρεπε μέσα σε όλα να διαχειριστεί τα προαπαιτούμενα των μνημονίων ώστε η Τρόικα να εγκρίνει την εκταμίευση των δόσεων των δανείων;

Συντονιστής του κυβερνητικού έργου τότε ήταν ο νυν Περιφερειάρχης Πελοποννήσου Δημήτρης Πτωχός, που έκανε τη δουλειά του σιωπηρά. Το όνομά του απουσίαζε από τις παραπολιτικές στήλες, δεν εμφανιζόταν πουθενά, προφανώς γιατί είχε σκύψει το κεφάλι και δούλευε σκληρά, όπως έκαναν, με σεμνότητα, όλοι εκείνες τις δύσκολες ώρες.
Για τις επιδόσεις του Επιτελικού Κράτους του Κυριάκου Μητσοτάκη τα έχουμε πει πολλάκις. Δεν λειτούργησε, και τρανή απόδειξη είναι ότι δεν ακούμπησε καν τις περίφημες «χρόνιες παθογένειες», ενίοτε με τραγικά αποτελέσματα όπως το δυστύχημα στα Τέμπη.

Πού ήταν το επιτελικό κράτος όταν η Σύμβαση 717 για την τηλεδιοίκηση, δηλαδή για την ασφάλεια των τρένων, είχε κολλήσει στη γραφειοκρατία;

Τι ακριβώς έκανε το Επιτελικό Κράτος ώστε να εξυγιάνει το σύστημα διανομής των αγροτικών επιδοτήσεων;

Επί των ημερών του Κυριάκου Μητσοτάκη η παθογένεια αυτή γιγαντώθηκε αντί να περιοριστεί.

Αλλά και στα ζητήματα της καθημερινότητας: Μόλις χθες, η εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ αποκάλυψε ότι για να ολοκληρωθεί το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των δημόσιων συγκοινωνιών χρειάζονται άλλα δέκα χρόνια από σήμερα, ενώ έχουν προηγηθεί επτά με τη Νέα Δημοκρατία στο τιμόνι.

Βρίσκω άξια σχολιασμού και τη ρητορική αποστροφή του Πρωθυπουργού στο προσυνέδριο της ΝΔ στην Πάτρα, όταν δήλωσε ότι: «Χωρίς το Επιτελικό Κράτος δεν θα μπορούσαμε να μοιράσουμε τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης».

Τα κονδύλια αυτά δεν ήταν «για μοίρασμα» αλλά για να επενδυθούν συνετά, ενώ δεν θα μαθαίναμε απολύτως τίποτα αν ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ Παύλος Γερουλάνος και οι συνεργάτες του δεν σκάλιζαν εκατοντάδες σελίδες εγγράφων για να ενημερώσουν την κοινή γνώμη για τα δεκάδες έργα που η κυβέρνηση τροποποιεί προς τα κάτω ή και απεντάσσει από το Ταμείο Ανάκαμψης τα τρία τελευταία χρόνια.

Πόσο «επιτελικό» μπορεί να αυτοχαρακτηρίζεται το Κράτος που λειτουργεί χωρίς λογοδοσία; Ένα κράτος του οποίου οι πόροι διανέμονται μέσω του πρωθυπουργικού γραφείου, αδιαφανώς και χωρίς λογοδοσία, δεν λέγεται «επιτελικό»· λέγεται πελατειακό, και δη εκτός εισαγωγικών.

Οι πέντε βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας που, μετά από επτά χρόνια διακυβέρνησης της παράταξής τους, θυμήθηκαν να διατυπώσουν αντιρρήσεις στο «μοντέλο Μητσοτάκη», στοχοποιώντας μάλιστα αδίκως, όπως έχω ήδη επισημάνει, τον υπουργό Επικρατείας Άκη Σκέρτσο, έχουν υπηρετήσει κι αυτοί ευλαβικά το επιτελικό κράτος που σήμερα επικρίνουν. Είναι συνυπεύθυνοι μαζί με τους υπόλοιπους συναδέλφους τους στην ΚΟ της ΝΔ.

Κανείς δεν τους υποχρέωνε να ψηφίζουν στα τυφλά και πειθήνια τα νομοσχέδια που έγραφαν στο Μαξίμου.
Στην πραγματικότητα, ο λόγος που οι κ.κ. βουλευτές διαμαρτύρονται είναι γιατί κανείς δεν τους ρώτησε «για τη μοιρασιά», όπως τη χαρακτήρισε ο ίδιος ο Πρωθυπουργός.

Τέλος, είναι υποτιμητικό σήμερα να ακούμε, και μάλιστα με ύφος πομπώδες, ότι «ο συντονισμός του κυβερνητικού έργου είναι αναγκαίος». Ακόμα και η οικιακή κουζίνα χρειάζεται έναν στοιχειώδη συντονισμό, χωρίς οργάνωση δεν μπορείς να φτιάξεις ούτε ένα ταψί γεμιστά. Είναι γνωστά αυτά, τι μας τα λένε;

Το ίδιο γνωστό, όμως, είναι και ότι το χάος -το μπάχαλο για την ακρίβεια- δεν συντονίζεται. Και το ελληνικό κράτος σήμερα παραμένει ένα κανονικό μπάχαλο, γιατί κανείς δεν θέλει να κάνει τη δύσκολη δουλειά της απλοποίησης της νομοθεσίας και να προχωρήσει τις μεταρρυθμίσεις.

Αποδείχθηκε ότι επιτελικό κράτος σημαίνει αρχαϊκό, πελατειακό κράτος.

Όμως και οι πολίτες, επιτέλους, να ξυπνήσουμε. Ειδικά όσοι σκοπεύουν να ξαναψηφίσουν τη Νέα Δημοκρατία θα έπρεπε εδώ και καιρό να έχουν σκαρφαλώσει στα κεραμίδια, όπως λένε, και να διαμαρτύρονται νυχθημερόν αντί να εκλογικεύουν την αποτυχία και την αλαζονεία και να επιτίθενται σε όσους ασκούν αυτή την εύλογη κριτική, μήπως και έτσι ταρακουνήσουν την κυβέρνηση, έστω και την ύστατη ώρα. Αξίζουμε καλύτερα.