Ποιες πόλεις μπορεί να “λιώσει” ο καύσωνας στην Ευρώπη;

Στη δίνη του καύσωνα βρίσκεται η Δυτική Ευρώπη με πολλές χώρες να έχουν σπάσει ρεκόρ θερμοκρασιών για τον Ιούνιο. Η Γαλλία “λιώνει” και στη Βρετανία κλείνουν σχολεία το ένα μετά το άλλο.

Ολόκληρη η ήπειρος θερμαίνεται ταχύτερα από οποιαδήποτε άλλη και, σε σύγκριση με άλλες πλούσιες περιοχές, είναι ανεπαρκώς προετοιμασμένη να αντιμετωπίσει τη ζέστη.

Σε ανάλυσή του ο Economist εξετάζει ποιες πόλεις μπορεί να επηρεαστούν περισσότερο από τον καύσωνα που σαρώνει την Ευρώπη.

Πόσο επικίνδυνος μπορεί να είναι ο τωρινός καύσωνας

Οι θάνατοι δεν εξαρτώνται μόνο από το πόσο υψηλή είναι η θερμοκρασία, αλλά και από το πόσο ασυνήθιστη είναι για κάθε περιοχή. Το 2023, ο Pierre Masselot και η ομάδα του στη Σχολή Υγιεινής και Τροπικής Ιατρικής του Λονδίνου μελέτησαν πώς σχετίζονται η θερμοκρασία και οι θάνατοι σε 854 πόλεις της Ευρώπης.

Διαπίστωσαν ότι όταν οι πόλεις αντιμετωπίζουν πολύ υψηλές και ασυνήθιστες θερμοκρασίες, οι άνθρωποι επηρεάζονται πιο σοβαρά. Για παράδειγμα, οι 30°C στο Μάντσεστερ είναι πολύ πιο επικίνδυνοι και θανατηφόροι από ό,τι οι 30°C στη Μαδρίτη.

Αυτό συμβαίνει γιατί ούτε οι άνθρωποι ούτε τα κτίρια είναι προσαρμοσμένα να αντέξουν θερμοκρασίες τόσο διαφορές από ότι συνήθως για τις περιοχές που βρίσκονται. Σκούρα υλικά όπως το σκυρόδεμα και η άσφαλτος συγκρατούν περισσότερη θερμότητα από το πράσινο, ενώ η ρύπανση επιδεινώνει τις επιπτώσεις της ζέστης.

Ο Economist, για να εκτιμήσει πόσο επικίνδυνος μπορεί να είναι ο τωρινός καύσωνας, συνδύασε το μοντέλο του Dr. Masselot με τις μέσες προβλεπόμενες θερμοκρασίες για τις 24 έως 26 Ιουνίου, που είναι η κορύφωση του καύσωνα. Βέβαια, η εκτίμηση αυτή δεν είναι τέλεια, γιατί δεν υπολογίζει παράγοντες όπως η υγρασία. Παρ’ όλα αυτά, λαμβάνει εν μέρει υπόψη και τις νυχτερινές θερμοκρασίες, οι οποίες κάνουν τον καύσωνα πιο επικίνδυνο, επειδή το σώμα δεν προλαβαίνει να «δροσιστεί» και να ανακάμψει. Με αυτόν τον τρόπο, δίνει μια πρόχειρη εικόνα για το πόσο αυξάνεται ο κίνδυνος θανάτου σε 854 πόλεις σε σύγκριση με τις πιο ήπιες θερμοκρασίες, όταν οι θάνατοι είναι οι λιγότεροι. 

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι, μέσα σε μόλις τρεις ημέρες, η ακραία ζέστη θα μπορούσε να προκαλέσει περίπου 12.000 επιπλέον θανάτους. Το ποσοστό θνησιμότητας στο Παρίσι θα μπορούσε να αυξηθεί πάνω από 300% — η μεγαλύτερη αύξηση στην ανάλυση του Economist. Οι κάτοικοι του Παρισιού συχνά έχουν περισσότερους θανάτους κατά τη διάρκεια καυσώνων, πιθανόν λόγω της θερμικής επίδρασης από τις χαρακτηριστικές γκρίζες στέγες ψευδαργύρου της πόλης. Ο κίνδυνος θανάτου μπορεί να αυξηθεί περίπου κατά 200% στο Λονδίνο και κατά 170% στο Μιλάνο.

Οι πιο ευάλωτοι

Χιλιάδες Ευρωπαίοι πεθαίνουν κάθε καλοκαίρι. Η Clair Barnes από το Imperial College London και οι συνεργάτες της εκτιμούν ότι 24.400 άνθρωποι πέθαναν λόγω ακραίας ζέστης μεταξύ Ιουνίου και Αυγούστου 2025.

Οι ηλικιωμένοι είναι οι πιο ευάλωτοι: το 85% των περσινών θυμάτων ήταν άνω των 65 ετών. Μελέτες έχουν επίσης δείξει ότι οι γυναίκες επηρεάζονται περισσότερο από τους άνδρες και ότι οι μεγάλες πόλεις τα πηγαίνουν χειρότερα από τις μικρότερες.

Οι εκτιμήσεις αυτές, ξεκαθαρίζει ο Economist, είναι μόνο ένας πρόχειρος οδηγός βασισμένος σε μέσους όρους. Η ποσοτικοποίηση της πραγματικής επίδρασης αυτού του καύσωνα θα πάρει χρόνο.