Ύπατη Αρμοστεία: “Στον αέρα” η προστασία 8,3 εκατ. ανθρώπων

Οι συνεχιζόμενες δραστικές περικοπές στη χρηματοδότηση ωθούν τα συστήματα υποστήριξης και προστασίας των προσφύγων στα όρια της κατάρρευσης, στις κυριότερες περιοχές εκτοπισμού παγκοσμίως. Αυτό αναγκάζει την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες να περιορίσει βασικά της προγράμματα, με αποτέλεσμα εκατομμύρια άνθρωποι να μένουν χωρίς την υποστήριξη που χρειάζονται για να παραμείνουν ασφαλείς.

Σχεδόν 8,3 εκατομμύρια πρόσφυγες, αναγκαστικά εκτοπισμένοι και ανιθαγενείς κινδυνεύουν να χάσουν την πρόσβαση σε ζωτικής σημασίας βοήθεια, σύμφωνα με την έκθεση της Ύπατης Αρμοστείας που δημοσιεύεται σήμερα, με τίτλο «Η διάβρωση της προστασίας: Το ανθρώπινο κόστος της υποχρηματοδότησης» (Protection Eroded: The Human Cost of Underfunding).

Η διαθέσιμη χρηματοδότηση μειώθηκε από 5,2 δισεκατομμύρια δολάρια σε 3,9 δισεκατομμύρια δολάρια μεταξύ 2024 και 2025, ενώ έως τα τέλη Ιουλίου 2026 η Ύπατη Αρμοστεία είχε λάβει μόλις το 32% των 8,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων που απαιτούνται για την κάλυψη των αναγκών του έτους, παρά το γεγονός ότι ο αριθμός των ανθρώπων που εμπίπτουν στην εντολή προστασίας του οργανισμού παραμένει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.

«Όταν σταματούν οι καταγραφές, όταν κλείνουν οι ασφαλείς χώροι φιλοξενίας ή όταν καταργούνται οι υπηρεσίες προστασίας των παιδιών, επανεμφανίζονται οι ίδιοι κίνδυνοι από τους οποίους οι άνθρωποι προσπάθησαν να ξεφύγουν, όπως είναι η βία, η εκμετάλλευση και η κακοποίηση. Έτσι, οι οικογένειες παγιδεύονται σε έναν φαύλο κύκλο ευαλωτότητας, ενώ ορισμένοι αναγκάζονται να εκτοπιστούν εκ νέου αναζητώντας ασφάλεια ή πέφτουν θύματα διακινητών», δήλωσε η Dominique Hyde, Διευθύντρια Εξωτερικών Σχέσεων της Υ.Α. «Η προστασία δεν μπορεί να συρρικνώνεται επ’ αόριστον χωρίς να καταρρεύσουν τα συστήματα που την υποστηρίζουν. Κάτω από ένα ορισμένο όριο, οι υπηρεσίες δεν φτάνουν απλώς σε λιγότερους ανθρώπους. Μπορεί να σταματήσουν να λειτουργούν εντελώς, αφήνοντας όσους διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο χωρίς την προστασία που χρειάζονται».

Στο Τσαντ, 319.000 πρόσφυγες αντιμετωπίζουν καθυστερήσεις στην καταγραφή τους, με αποτέλεσμα να στερούνται τα απαραίτητα έγγραφα για την πρόσβαση σε υπηρεσίες και να εκτίθενται στον κίνδυνο κράτησης. Παράλληλα, έως και 200.000 γυναίκες και κορίτσια κινδυνεύουν να χάσουν την πρόσβαση σε ασφαλείς χώρους και προγράμματα πρόληψης, ενώ περίπου 233.000 παιδιά ενδέχεται να στερηθούν υπηρεσίες παιδικής προστασίας. Στην Αιθιοπία, η δυνατότητα φιλοξενίας σε ασφαλείς ξενώνες για επιζώσες έμφυλης βίας έχει μειωθεί περισσότερο από το μισό μέσα σε έναν χρόνο, ενώ η κάλυψη υπηρεσιών παιδικής προστασίας σε ορισμένες περιοχές έχει μειωθεί έως και κατά 85%. Στο Σουδάν, δεκάδες χιλιάδες επιζώντες σεξουαλικής βίας και παιδιά που αντιμετωπίζουν σοβαρούς κινδύνους ενδέχεται να χάσουν την πρόσβαση σε κρίσιμες υπηρεσίες προστασίας.

Αντιμέτωπη με τη ραγδαία μείωση των διαθέσιμων πόρων, η Ύπατη Αρμοστεία έχει προχωρήσει σε σημαντικές μεταρρυθμίσεις και δύσκολες αποφάσεις ιεράρχησης προτεραιοτήτων προκειμένου να διαφυλάξει το πιο κρίσιμο κομμάτι του έργου της. Ωστόσο, το μέγεθος και η διάρκεια του χρηματοδοτικού ελλείμματος έχουν πλέον αντίκτυπο ακόμη και στις πιο βασικές δράσεις προστασίας και εξεύρεσης λύσεων.

Οι περικοπές στη χρηματοδότηση υπονομεύουν επίσης τις προσπάθειες για τη στήριξη των εκτοπισμένων ώστε να αποκτήσουν μεγαλύτερη αυτάρκεια και να απεξαρτηθούν από τη μακροχρόνια ανθρωπιστική βοήθεια. Στο Τσαντ, περίπου 395.000 πρόσφυγες και μέλη των κοινοτήτων υποδοχής κινδυνεύουν να χάσουν πρόσβαση σε προγράμματα βιοπορισμού, επαγγελματικής κατάρτισης και επιχειρηματικής ανάπτυξης. Στο Ιράκ, έως και 350.000 πρόσφυγες και αιτούντες άσυλο ενδέχεται να στερηθούν ευκαιρίες οικονομικής ένταξης.

Οι ίδιες πιέσεις επηρεάζουν και τους ανθρώπους που βρίσκονται στο κρίσιμο στάδιο της επανένταξης στις πατρίδες τους, είτε επιστρέφουν οικειοθελώς είτε υπό πίεση. Στη Συρία, 162.500 ευάλωτοι εσωτερικά εκτοπισμένοι και πρόσφυγες που επιστρέφουν δεν θα λάβουν οικονομική βοήθεια στα αρχικά στάδια της επιστροφής τους, εκτός εάν εξασφαλιστεί σύντομα πρόσθετη χρηματοδότηση. Αυτό μειώνει τη δυνατότητά τους να καλύψουν βασικές ανάγκες και να ξαναχτίσουν τη ζωή τους σε μια καθοριστική στιγμή για την ανάκαμψη της χώρας. Στο Αφγανιστάν, τα κονδύλια επανένταξης έχουν φτάσει έως τώρα μέσα στο 2026 σε μόλις 175 νοικοκυριά, σε σύγκριση με 5.300 το 2024.

Την ίδια στιγμή, η Ύπατη Αρμοστεία διαθέτει όλο και μικρότερη ευελιξία να κατευθύνει τους ολοένα πιο περιορισμένους πόρους της εκεί όπου οι ανάγκες είναι μεγαλύτερες. Το ποσοστό της χρηματοδότησης που δεσμεύεται για συγκεκριμένες δραστηριότητες ή προγράμματα αυξήθηκε από 19% το 2022 σε 51% το 2026.

«Η ευέλικτη χρηματοδότηση μάς επιτρέπει να διαθέτουμε την κατάλληλη τεχνογνωσία και τους απαραίτητους πόρους εκεί όπου χρειάζονται περισσότερο», δήλωσε η Hyde. «Δίνει τη δυνατότητα στις ομάδες μας να προσαρμόζονται γρήγορα στις μεταβαλλόμενες ανάγκες, να διατηρούν βασικές υπηρεσίες και να παραμένουν στο πεδίο όταν οι κρίσεις επιδεινώνονται. Κυρίως όμως, μας βοηθά να ανταποκρινόμαστε σε νέες έκτακτες ανάγκες χωρίς να εγκαταλείπουμε κρίσεις που έχουν πάψει να απασχολούν την επικαιρότητα».

Η Ύπατη Αρμοστεία καλεί τους δωρητές και τους εταίρους της να προσφέρουν άμεσα πρόσθετη στήριξη και να ενισχύσουν την ευέλικτη χρηματοδότηση, προκειμένου να διαφυλαχθεί η πρόοδος που έχει επιτευχθεί, να υποστηριχθούν οι άνθρωποι ώστε να μην εξαρτώνται από την ανθρωπιστική βοήθεια και να μπορέσουν να ξαναχτίσουν τη ζωή τους.