Δεν μετράνε απλώς τα κιλά: Τι αλλάζει στα νέα φάρμακα της παχυσαρκίας

Για χρόνια, το βασικό ερώτημα γύρω από τα φάρμακα κατά της παχυσαρκίας ήταν ένα: πόσα κιλά μπορεί να χάσει ένας ασθενής; Πλέον, όμως, η συζήτηση μετατοπίζεται σε κάτι πιο ουσιαστικό: τι ακριβώς χάνει μαζί με αυτά τα κιλά;

Η ταχεία απώλεια βάρους δεν σημαίνει απαραίτητα ότι μειώνεται μόνο το λίπος. Σε αρκετές περιπτώσεις συνοδεύεται και από σημαντική απώλεια μυϊκής μάζας, κάτι που μπορεί να επηρεάσει τη δύναμη και την κινητικότητα και να αυξήσει τον κίνδυνο πτώσεων ή τραυματισμών.

Γι’ αυτό και οι φαρμακευτικές εταιρείες στρέφονται τώρα σε μια νέα γενιά θεραπειών, οι οποίες δεν θα στοχεύουν απλώς στη μείωση του αριθμού στη ζυγαριά, αλλά στην καλύτερη ποιότητα της απώλειας βάρους: περισσότερο λίπος, λιγότεροι μύες.

Σε ιατρικό συνέδριο που πραγματοποιήθηκε αυτή την εβδομάδα στο Μιλάνο παρουσιάστηκαν νέα στοιχεία από κλινικές μελέτες εταιρειών όπως η Novo Nordisk, η Eli Lilly και η Regeneron.

Τα πρώτα δεδομένα δείχνουν ότι ορισμένα υπό ανάπτυξη φάρμακα ενδέχεται να προστατεύουν καλύτερα τη μυϊκή μάζα και, παράλληλα, να συμβάλλουν στη μείωση του κοιλιακού λίπους, το οποίο συνδέεται με αυξημένους κινδύνους για την υγεία.

Εφόσον τα αποτελέσματα επιβεβαιωθούν και σε μεγαλύτερες μελέτες, οι νέες θεραπείες θα μπορούσαν να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο γιατροί και ασθενείς αξιολογούν την επιτυχία ενός φαρμάκου κατά της παχυσαρκίας. Θα μπορούσαν επίσης να δώσουν στις εταιρείες ένα επιπλέον επιχείρημα τόσο απέναντι στους γιατρούς όσο και απέναντι στις ασφαλιστικές εταιρείες που καλούνται να αποζημιώσουν αυτές τις θεραπείες.

Ο ενδοκρινολόγος δρ Χουάν Πάμπλο Φρίας, ο οποίος συμμετείχε σε νέα έρευνα της Eli Lilly και έχει συνεργαστεί και με άλλες εταιρείες, το έθεσε με απλό τρόπο: «Θα προτιμούσα μεγαλύτερη απώλεια λίπους και λίγο μικρότερη συνολική απώλεια βάρους, αρκεί να διατηρείται περισσότερη μυϊκή μάζα». Και πρόσθεσε: «Θέλω να μπορείς να σκύβεις και να δένεις τα κορδόνια σου χωρίς δυσκολία».

Η μεγάλη πρόκληση: Να χαθεί λίπος, όχι μυς

Η Regeneron παρουσίασε στοιχεία από μελέτη μεσαίου σταδίου για φάρμακο που αναπτύσσει με στόχο τη διατήρηση της μυϊκής μάζας όταν χορηγείται μαζί με θεραπεία GLP-1.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, όσοι έλαβαν το υπό δοκιμή φάρμακο έχασαν περίπου κατά δύο τρίτα έως τρία τέταρτα λιγότερη μυϊκή μάζα στους μηρούς σε σύγκριση με όσους έλαβαν μόνο σεμαγλουτίδη.

Μέσα σε 26 εβδομάδες, οι υψηλότερες δόσεις του φαρμάκου περιόρισαν περίπου στο μισό την απώλεια άλιπης μάζας σε σχέση με τη μονοθεραπεία με σεμαγλουτίδη.

Η διάκριση έχει σημασία, καθώς η άλιπη μάζα δεν είναι ταυτόσημη με τη μυϊκή μάζα. Περιλαμβάνει τους μυς, αλλά και άλλα στοιχεία του σώματος που δεν είναι λίπος.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα στους μεγαλύτερους σε ηλικία ανθρώπους, ειδικά όσο διευρύνεται η πρόσβασή τους σε θεραπείες κατά της παχυσαρκίας μέσω του Medicare στις ΗΠΑ. Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν αφορά μόνο αυτούς.

Και οι νεότεροι ενήλικες που χάνουν βάρος πολύ γρήγορα μπορεί να χάσουν σημαντικό μέρος της μυϊκής τους μάζας, κάτι που ενδέχεται να αυξήσει μακροπρόθεσμα τον κίνδυνο τραυματισμών ή προβλημάτων όπως η οστεοπόρωση.

Μέχρι σήμερα, η αγορά των φαρμάκων κατά της παχυσαρκίας έχει βασιστεί σε μεγάλο βαθμό σε ένα εύκολα μετρήσιμο αποτέλεσμα: το ποσοστό απώλειας βάρους. Οι δύο μεγαλύτεροι παίκτες του κλάδου, Eli Lilly και Novo Nordisk, διαθέτουν θεραπείες που στις υψηλότερες δόσεις μπορούν να οδηγήσουν κατά μέσο όρο σε απώλεια 20% ή και περισσότερο του αρχικού σωματικού βάρους μέσα σε περίπου ενάμιση χρόνο.

Καθώς, όμως, ο ανταγωνισμός αυξάνεται, αυτό από μόνο του δεν αρκεί πλέον για να ξεχωρίσει ένα φάρμακο. Γιατροί, ερευνητές και αναλυτές εκτιμούν ότι η επόμενη φάση της αγοράς θα κριθεί από πιο σύνθετα ερωτήματα: πόσο λίπος χάνεται, πόσοι μύες διατηρούνται και αν ο ασθενής λειτουργεί καλύτερα στην καθημερινότητά του.

Από τη ζυγαριά στο κοιλιακό λίπος και την καθημερινότητα

Η Novo Nordisk εξετάζει, μεταξύ άλλων, αν το πειραματικό της φάρμακο CagriSema μπορεί να μειώσει αποτελεσματικά το κοιλιακό λίπος παράλληλα με το συνολικό βάρος.

Η ενέσιμη θεραπεία συνδυάζει τη σεμαγλουτίδη,με την καγκριλιντίδη, μια ουσία που μιμείται τη δράση της αμυλίνης, ορμόνης που συμμετέχει στη ρύθμιση της όρεξης.

Σε μελέτη που παρουσιάστηκε στην ετήσια συνάντηση της Ευρωπαϊκής Εταιρείας για τη Μελέτη του Διαβήτη, ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 που έλαβαν CagriSema έχασαν κατά μέσο όρο 14,3% του σωματικού τους βάρους μέσα σε περίπου εννέα μήνες.

Παράλληλα, παρουσίασαν μικρότερη συσσώρευση λίπους γύρω από το ήπαρ και το πάγκρεας σε σχέση με όσους έλαβαν εικονικό φάρμακο. Η παρουσία λίπους μέσα και γύρω από αυτά τα όργανα έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών και άλλων μεταβολικών προβλημάτων.

Η εταιρεία μελέτησε επίσης, με απεικονίσεις εγκεφάλου, τον τρόπο με τον οποίο το φάρμακο επηρεάζει τις επίμονες σκέψεις και τις έντονες επιθυμίες γύρω από το φαγητό.

Ο Μάρτιν Χολστ Λάνγκε, επικεφαλής επιστημονικός διευθυντής της Novo Nordisk, σημείωσε ότι παράγοντες όπως ο πόνος, η διαρκής ενασχόληση του μυαλού με το φαγητό και η συνολική εμπειρία του ασθενούς μπορεί στο εξής να αποδειχθούν εξίσου σημαντικοί με τα κιλά που χάνονται.

Η ανάγκη διαφοροποίησης γίνεται ακόμη μεγαλύτερη όσο ο κλάδος γεμίζει με νέους παίκτες. Σύμφωνα με ανάλυση της Pinsent Masons, οι διεθνείς αιτήσεις διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας για θεραπείες GLP-1 αυξήθηκαν κατά 28% στο δωδεκάμηνο έως τον Μάρτιο του 2026.

Στο ίδιο συνέδριο, η Eli Lilly παρουσίασε νέα στοιχεία για το πειραματικό φάρμακο επόμενης γενιάς, τη ρετατρουτίδη, το οποίο σε προηγούμενη μελέτη είχε οδηγήσει σε μέση απώλεια έως και 28,3% του σωματικού βάρους.

Στη νεότερη μελέτη, οι ασθενείς που λάμβαναν το φάρμακο ανέφεραν καλύτερη κινητικότητα στην καθημερινότητά τους σε σχέση με εκείνους που έλαβαν εικονικό φάρμακο.

Ο Νταν Σκοβρόνσκι, επικεφαλής επιστημονικός διευθυντής της Eli Lilly, ανέφερε ότι οι κλινικές δοκιμές εξετάζουν πλέον συστηματικά και λειτουργικούς δείκτες, όπως η μυϊκή δύναμη και η σωματική δραστηριότητα, πέρα από την απλή μεταβολή του βάρους.

Οι αριθμοί δεν λένε ακόμη όλη την αλήθεια

Παρά τον ενθουσιασμό γύρω από τα νέα δεδομένα, αρκετοί ειδικοί ζητούν μεγαλύτερη προσοχή στην ερμηνεία τους.

Η Γουέι Σεν, επίκουρη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια και ερευνήτρια στη σύσταση του σώματος, επισημαίνει ότι η άλιπη μάζα δεν πρέπει να θεωρείται συνώνυμη της μυϊκής μάζας, καθώς περιλαμβάνει και άλλους ιστούς του σώματος.

Αντίστοιχα, η βελτίωση που δηλώνουν οι ίδιοι οι ασθενείς σε ερωτηματολόγια για την καθημερινή τους κίνηση δεν αποδεικνύει αυτομάτως ότι οι μύες τους έχουν διατηρηθεί.

Η δρ Νίντι Κανσάλ, γιατρός με ειδίκευση στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας στο Northwestern Medicine, τονίζει ότι θα χρειαστεί χρόνος μέχρι η επιστημονική κοινότητα να καταλήξει ποιοι δείκτες έχουν πραγματικά τη μεγαλύτερη σημασία.

«Θα χρειαστεί χρόνος για να καταλάβουμε ποια δεδομένα πρέπει να παρακολουθούμε και ποια είναι τα σωστά αποτελέσματα στα οποία πρέπει να επικεντρωνόμαστε», σημείωσε.

Και συνοψίζει την αλλαγή που βρίσκεται σε εξέλιξη με μία φράση: «Τα αποκαλούμε φάρμακα απώλειας βάρους, αλλά από ιατρικής άποψης ο στόχος είναι η απώλεια λίπους».