Πώς (δεν) θα γίνουμε Γαλλία: Οι βολεμένοι και οι ανυπάκουοι νέοι…

Για να μην πάμε πολύ πίσω, το τελευταίο τέταρτο του αιώνα μας είχαμε στην Ελλάδα αρκετούς ξεσηκωμούς ή και εξεγέρσεις ή απλώς μεγάλες συγκεντρώσεις, άλλες για σωστούς και άλλες για λάθος λόγους.

Οι εξηγήσεις για τη σημερινή «ηρεμία» μπορεί να είναι περισσότερες της μιας. Από την απουσία ενός καταλυτικού γεγονότος μέχρι την έλλειψη των κατάλληλων «πυροκροτητών». Θα δούμε πόσο θα κρατήσει.

Ο πρώτος «ξεσηκωμός» λίγο πριν από το γύρισμα του αιώνα έγινε για λάθος λόγο. Για την απάλειψη του θρησκεύματος από τις αστυνομικές ταυτότητες. Ο ούλτρα λαϊκιστής και θεομπαίχτης (τι σχέση έχει ο θεός με ένα δημόσιο έγγραφο;) τότε Αρχιεπίσκοπος έβγαλε στους δρόμους εικόνες και λάβαρα και πολύ κόσμο. Ευτυχώς η τότε πολιτική ηγεσία (ο Πρωθυπουργός Σημίτης και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Στεφανόπουλος) στάθηκαν στο ύψος τους και το αυτονόητο επιβλήθηκε. Αλλά να μην ξεχνάμε ότι σύμπασα η τότε «Δεξιά του Κυρίου» (Καραμανλής και Μητσοτάκης πατήρ-ο Κυριάκος σπούδαζε…) έκαναν μεγάλη αβάντα στο παράλογο, υπογράφοντας στο «δημοψήφισμα» του Χριστόδουλου.

Ο δεύτερος ξεσηκωμός, στα όρια της εξέγερσης, έγινε το 2008 με αφορμή τη δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου. Παρά τις εκτεταμένες καταστροφές στο κέντρο της Αθήνας, η κυβέρνηση Καραμανλή φέρθηκε συνετά και δεν υπέκυψε στις πιέσεις «να κατεβάσει το στρατό».

Ο τρίτος «ξεσηκωμός» έγινε το 2018 κι αυτός για λάθος λόγο. Για τη Συμφωνία των Πρεσπών, η οποία έδινε στο λεγόμενο μακεδονικό τη λύση που επιδίωκαν μέχρι τότε όλες ελληνικές κυβερνήσεις: σύνθετη ονομασία με γεωγραφικό προσδιορισμό. Και τότε τον τόνο έδωσαν  Μητροπολίτες, όπως ο έξαλλος Άνθιμος στη Θεσσαλονίκη (ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος επέδειξε σωφροσύνη) και διαφορά ακροδεξιά και εθνικιστικά στοιχεία. Δυστυχώς, στην Αθήνα δέχτηκε να μιλήσει ο Μίκης Θεοδωράκης περιστοιχιζόμενος και από χρυσαυγίτες (ήταν μια μουτζούρα στη μακρά πολιτική του ιστορία). Και, φυσικά, να μη ξεχνάμε ότι συμμετείχε (σχεδόν) σύμπασα η «Δεξιά του Κυρίου». Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν πήγε στο συλλαλητήριο, αλλά στη Βουλή κοκορευόταν «δεν θα καλωσορίσω ποτέ Μακεδόνα πρωθυπουργό». Τρία χρόνια μετά τον καλωσόρισε στο Μαξίμου. Ευτυχώς η Συμφωνία ψηφίστηκε και στις δύο χώρες. Στην Ελλάδα, παρά την αντίδραση του κυβερνητικού εταίρου Πάνου Καμένου, η κυβέρνηση Τσίπρα δεν έκανε πίσω και είχε την υποστήριξη  ορισμένων ανεξάρτητων και βουλευτών του Ποταμιού.

Η τελευταία μαζική κινητοποίηση, σχεδόν πανελλαδικά, έγινε το Φεβρουάριο του 2023, με αφορμή την τραγωδία των Τεμπών και προκάλεσε ταραχή και φόβο στην κυβέρνηση. Δυστυχώς, λόγω των χειρισμών της επικεφαλής Μαρίας Καρυστιανού (από το αρχικό «όχι δεν θα πολιτευθώ» στη δημιουργία κόμματος) έσπειρε διχόνοια μεταξύ των συγγενών οδήγησε στην απαξίωση αυτού του κινήματος.

Ενδιαμέσως, δηλαδή την περίοδο της οικονομικής κρίσης (2010-2015) είχαμε πολλές και μεγάλες κινητοποιήσεις (πχ «κίνημα αγανακτισμένων») και τραγικά γεγονότα, όπως το έγκλημα στη Marfin και η γιγάντωση του χρυσαυγιτισμού, που οδήγησε στη δολοφονία του Παύλου Φύσσα.

Δεν είναι, λοιπόν, ακριβές ότι η Ελλάδα υστερεί σε κινητοποιήσεις, ορισμένες φορές και με εξεγερσιακά χαρακτηριστικά.

Αυτήν την περίοδο βρίσκονται σε εξέλιξη ξεσηκωμοί σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες (Γαλλία, Ισπανία, Πορτογαλία, Ιταλία, Αλβανία) για διάφορους λόγους: εκπαίδευση, ακρίβεια, στεγαστικό, διαφθορά.

Δεν μπορούν όλα να μπουν στο ίδιο τσουβάλι, έχουν διαφορετική αφετηρία και στοχεύσεις. Όμως, τουλάχιστον στις χώρες του παραδοσιακού πυρήνα της Ευρώπης, υπάρχει μια κοινή πραγματικότητα με δύο χαρακτηριστικά:

1. Η ζωή των περισσότερων ανθρώπων γίνεται τα τελευταία χρόνια όλο και πιο δύσκολη εξαιτίας της ακρίβειας και ειδικά τους κόστους της στέγης. Ειδικά στη Γαλλία ο «μακρονισμός» ήλθε το 2017 για να φέρει «σταθερότητα» και φεύγει αφήνοντας τη χώρα σε κακά χάλια και σε παράλυση.

2. Κι αν οι μεγαλύτεροι τα κουτσοβολεύουν και έχουν μειωμένες προσδοκίες, δεν μπορεί να συμβαίνει το ίδιο με τις νεότερες γενιές. Οι οποίες βλέπουν ότι η μόνη προοπτική που έχουν είναι να ζήσουν χειρότερα από τους γονείς τους.

Στην Ελλάδα εδώ και μερικά χρόνια επικρατεί «ηρεμία». Ούτε μεγάλες διαδηλώσεις (πλην των Τεμπών για συγκεκριμένο λόγο) ούτε απεργίες που να προκαλούν αίσθηση, παρά την πανθομολογούμενη επιδείνωση της καθημερινής ζωής.

Αλλά οι κυβερνητικοί προπαγανδιστές ας είναι πιο συγκρατημένοι στην κατηγορηματικότητά τους. Διότι «δεν είμαστε εκεί που είναι η Γαλλία», όπως είπε ο κ. Μαρινάκης. Επί του παρόντος. Αλλά η διαβεβαίωση «ούτε θα φτάσουμε» έχει τόση αξία όσο και οι διαβεβαιώσεις του Μακρόν ότι θα έφτιαχνε μια Γαλλία ευημερούσα. Και σήμερα παραδίδει μια χώρα με τους νέους της στους δρόμους από ανασφάλεια για το αύριο.

Τη σημερινή Ελλάδα προσδιορίζουν οι «βολεμένες» γενιές των μεγαλύτερων ηλικιών. Οι νεότερες υφίστανται τις επιλογές τους. Αλλά όποιοι βασίζονται στη βεβαιότητα ότι οι νέοι θα παραδοθούν στη μοίρα τους, μπορεί να φέρουν ό,τι και ο «μακρονισμός» στη Γαλλία.

Αλίμονο σε όσους περιμένουν από τους νέους να είναι «υπάκουοι», όταν βλέπουν το μέλλον τους πίσω από την κουρτίνα της ανασφάλειας. «Η  ανυπακοή αποτελεί επείγουσα και επιτακτική ανάγκη» («Ανυπακοή», Φρεντερίκ Γκρο, εκδόσεις «Πόλις»).