ΙΣΡΑΗΛ: ΕΝΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΠΕΡΑΣΕ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΕΠΟΙΚΙΣΜΟΥΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ

Ο Νίμροντ γεννήθηκε στο Ραμάτ Γκαν. Και οι δύο γονείς του ήταν επιζώντες του Ολοκαυτώματος. Η οικογενειακή του ιστορία, όπως την αφηγείται στο NEWS 24/7, διαμόρφωσε σε μεγάλο βαθμό τις πολιτικές και ηθικές του αντιλήψεις.

Ο πατέρας του καταγόταν από τη Λευκορωσία. Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ολόκληρη η οικογένειά του πέρασε δύο χρόνια κρυμμένη μέσα σε μια τρύπα στο δάσος. Ένας ντόπιος αγρότης τούς προμήθευε τρόφιμα, παρόλο που ο ίδιος διακινδύνευε τη ζωή του. Ο γιος του υπηρετούσε στον ναζιστικό στρατό και, αν ανακάλυπτε τι έκανε ο πατέρας του, θα μπορούσε να τον καταδώσει.

«Το να γνωρίζεις ότι υπάρχουν άνθρωποι πρόθυμοι να θυσιάσουν πολλά για τους καταπιεσμένους, παρόλο που οι ίδιοι είναι ασφαλείς και δεν αντιμετωπίζουν κάποιο πρόβλημα. Αυτή η ιστορία με καθόρισε».

Η μητέρα του βρισκόταν στην Πολωνία όταν ξέσπασε ο πόλεμος. Ήταν περίπου οκτώ ετών. Η οικογένειά της κατέφυγε στη Βαρσοβία και βρέθηκε στο γκέτο. Εκεί οι Γερμανοί σκότωσαν τη μητέρα της και τον μόλις ενός έτους αδελφό της, μπροστά στα μάτια της.

Η ίδια κατάφερε να διαφύγει και να κρυφτεί. Το βράδυ τη βρήκε ο πατέρας της, ο οποίος εργαζόταν ως μηχανικός σε εργοστάσιο που συνεργαζόταν με τους Γερμανούς.

Εξασφάλισε πλαστά έγγραφα που τους παρουσίαζαν ως Γερμανούς. Η μητέρα του Νίμροντ έμαθε γερμανικά, έγινε χριστιανή, απέκτησε αντισημιτικές αντιλήψεις, ώστε να μπορεί να υποδυθεί μια Γερμανίδα. Με αυτή την ταυτότητα κατάφερε να μεταφέρει κρυφά πράγματα στο γκέτο.

Ο Νίμροντ την περιγράφει ως «μια ανορθόδοξη μαχήτρια».

«Εμείς είμαστε οι καλοί της ιστορίας»

Η συζήτηση μεταφέρεται από το Ολοκαύτωμα στη σύγχρονη ισραηλινή κοινωνία και στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι υιοθετούν πολιτικές ταυτότητες.

Ο Νίμροντ δεν θεωρεί ότι οι Ισραηλινοί προσποιούνται συνειδητά πως έχουν διαφορετικές πεποιθήσεις από τις πραγματικές τους. Αντίθετα, πιστεύει ότι μεγαλώνουν μέσα σε ένα συγκεκριμένο σύστημα αξιών, το οποίο θεωρούν αυτονόητο.

«Οι άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένου και εμού, όταν ήμουν νέος, μεγαλώνουν με αξίες που στην πραγματικότητα είναι δεξιές, αξίες απαρτχάιντ, ρατσιστικές ή όπως αλλιώς θέλεις να τις ονομάσεις. Αλλά λένε: Όχι, όχι εμείς. Μας κατηγορείτε άδικα. Εμείς είμαστε οι καλοί της ιστορίας».

Όταν ερωτάται ποιο ήταν το σημείο καμπής που τον έκανε να αλλάξει πολιτικές αντιλήψεις, απαντά ότι δεν υπήρξε μία συγκεκριμένη στιγμή.

Η μεταστροφή του υπήρξε σταδιακή και συνδέεται με τις εμπειρίες του από τη θρησκευτική εκπαίδευση, τους εποικισμούς, τη στρατιωτική του θητεία και τις προσωπικές του σχέσεις.

Από τον θρησκευτικό σιωνισμό στους εποικισμούς

Στο τέλος του δημοτικού σχολείου ο Νίμροντ έγινε θρησκευόμενος. Εντάχθηκε στην Μπνέι Ακίβα, μια οργάνωση που σήμερα συνδέεται με τον θρησκευτικό σιωνισμό και το πολιτικό περιβάλλον του Μπεζαλέλ Σμότριτς.

Αρχικά σκεφτόταν να φοιτήσει σε στρατιωτική σχολή, επειδή ήθελε να γίνει τεχνικός ραντάρ. Τελικά, έπειτα από παραινέσεις, κατευθύνθηκε σε θρησκευτικό λύκειο.

Φοίτησε στο Νοάμ, το οποίο περιγράφει ως ένα περιβάλλον «αναρχικών θρησκευόμενων Εβραίων».

Στο σχολείο υπήρχε έντονος θρησκευτικός πλουραλισμός. Οι μαθητές προέρχονταν από διαφορετικές εβραϊκές παραδόσεις και οι προσευχές μπορούσαν να ακολουθούν διαφορετικά τελετουργικά, ανάλογα με την καταγωγή του μαθητή που τις καθοδηγούσε.

«Μας δίδασκαν να παίρνουμε πρωτοβουλίες, να είμαστε ενεργοί και να αμφισβητούμε την εξουσία. Στην πραγματικότητα, η γενιά μας ήταν εκείνη που αργότερα έγινε η γενιά των γονιών της Νεολαίας των Λόφων».

Η Νεολαία των Λόφων (Hilltop Youth) αποτελεί ένα από τα πιο ριζοσπαστικά περιβάλλοντα του ισραηλινού εποικιστικού κινήματος.

Ο ίδιος θυμάται ότι η γεσίβα στην οποία φοίτησε έκλεισε το 2006, όταν η κατάσταση είχε εκτραχυνθεί. Αναφέρει περιστατικά βίας, ακόμη και τον εμπρησμό αυτοκινήτου ενός ραβίνου.

Την περίοδο εκείνη συμμετείχε και ο ίδιος στο εποικιστικό κίνημα.

«Εκείνη την περίοδο ήμουν κι εγώ έποικος. Και, προς υπεράσπισή μου, αυτό που κάναμε τότε ήταν νόμιμο».

Περιγράφει πώς, τη δεκαετία του 1970, οι οργανωτές των εποικισμών μετέφεραν μαθητές λυκείου με λεωφορεία σε περιοχές όπου επιχειρούσαν να εγκατασταθούν έποικοι.

Σκοπός ήταν να δημιουργήσουν μεγάλο πλήθος ανθρώπων, ώστε να δυσκολεύουν τις επιχειρήσεις απομάκρυνσής τους από τον στρατό.

Η άνοδος του Μεναχέμ Μπέγκιν στην εξουσία το 1977 αποτέλεσε, σύμφωνα με τον Νίμροντ, καθοριστική αλλαγή.

«Ξαφνικά, η κυβέρνηση δεν ήταν πια εναντίον των εποίκων».

Κατά τη δεκαετία του 1980, όπως υποστηρίζει, οι εποικισμοί μετατράπηκαν σε μια ολόκληρη βιομηχανία.

Αναφέρεται στη δικηγόρο Πλία Άλμπεκ και στον ρόλο της στην αναγνώριση εκτάσεων ως κρατικής γης. Περιγράφει μια διαδικασία κατά την οποία εκτάσεις που δεν καλλιεργούνταν μπορούσαν να χαρακτηριστούν κρατικές, ακόμη και αν χρησιμοποιούνταν για βοσκή.

Ο πόλεμος στον Λίβανο και η πολιτική μεταστροφή

Το 1982 ο Νίμροντ υπηρέτησε ως στρατιώτης στον Λίβανο.

Θυμάται ότι μια στενή φίλη του συμμετείχε σε μεγάλη αντιπολεμική διαδήλωση που απαιτούσε την αποχώρηση των Ισραηλινών στρατιωτών, μεταξύ των οποίων και ο ίδιος.

Όταν τη συνάντησε σε μία από τις άδειές του, αισθάνθηκε περήφανος για τη δημοκρατία στην οποία ζούσε.

«Σκέφτηκα πόσο ωραίο ήταν που ζούσαμε σε μια πλουραλιστική δημοκρατία. Εκείνη μπορούσε να διαδηλώνει εναντίον του πολέμου και εγώ μπορούσα να είμαι στρατιώτης σε αυτόν τον πόλεμο, και παρ’ όλα αυτά να παραμένουμε φίλοι».

Αμέσως μετά, όμως, προσθέτει: «Ακόμη δεν είχα καταλάβει».

Η συνειδητοποίηση ήρθε σταδιακά.

Σημαντικό ρόλο έπαιξε η συμμετοχή του σε ένα ροκ συγκρότημα, όπου γνώρισε ανθρώπους που ανήκαν στη ριζοσπαστική Αριστερά.

Η πολιτική του μεταστροφή συνδέθηκε επίσης με όσα συνέβαιναν στα παλαιστινιακά εδάφη, ιδιαίτερα στις αρχές της δεκαετίας του 2000 και κατά τη διάρκεια των ισραηλινών επιχειρήσεων στην Τζενίν.

Τι σημαίνει Αριστερά στο Ισραήλ;

Ο Νίμροντ θεωρεί ότι οι όροι «Αριστερά» και «Δεξιά» έχουν πολύ διαφορετικό περιεχόμενο στο Ισραήλ από ό,τι στην Ευρώπη.

Όταν του επισημάνθηκε ότι ένας Ισραηλινός αριστερός θα μπορούσε να θεωρείται κεντρώος ή ακόμη και κεντροδεξιός στην Ελλάδα, συμφωνεί.

«Όταν οι Ισραηλινοί λένε “είμαι αριστερός”, εννοούν κάτι σαν: Δεν είμαι δεξιός. Δεν πιστεύω ότι πρέπει να πεθάνεις».

Σύμφωνα με τον ίδιο, τέτοιες θέσεις αρκούν για να χαρακτηριστεί κάποιος αριστερός. Η κριτική του επεκτείνεται και στο κίνημα διαμαρτυρίας της οδού Κάπλαν, στο Τελ Αβίβ. Εκεί συγκεντρώνεται μεγάλο μέρος της αντιπολίτευσης απέναντι στον Νετανιάχου. Ωστόσο, ο Νίμροντ θεωρεί ότι η αντίθεση στον πρωθυπουργό δεν συνεπάγεται απαραίτητα αντίθεση στον πόλεμο ή στην κατοχή.

Αναφέρεται στο αίτημα για υποχρεωτική στράτευση των υπερορθόδοξων Εβραίων.

«Μερικές φορές διαδηλώνουν για τη στράτευση των υπερορθόδοξων. Αυτό που ουσιαστικά εννοούν είναι ότι δεν είναι δίκαιο οι υπερορθόδοξοι να μη συμμετέχουν στη γενοκτονία».

«Επειδή το να σκοτώνεις παιδιά είναι πολύ δύσκολο, θα πρέπει κι εκείνοι να αναλάβουν το μερίδιο που τους αναλογεί από αυτό το βάρος».

Οι αρνητές στράτευσης

Ο Νίμροντ συμμετέχει σε δράσεις αλληλεγγύης προς νέους Ισραηλινούς που αρνούνται να υπηρετήσουν στο στρατό.

Περιγράφει πώς οργανώνονται εκδηλώσεις με μουσική, τύμπανα και ομιλίες έξω από τα στρατολογικά κέντρα, την ημέρα που οι αρνητές καλούνται να καταταγούν.

«Εκείνη την ημέρα πηγαίνουμε κι εμείς και παίζουμε τύμπανα γι’ αυτούς. Είναι σαν μια μεγάλη γιορτή. Γίνονται ομιλίες και μετά πηγαίνουν στη φυλακή».

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι αρνητές φυλακίζονται συνήθως για περίπου 30 ημέρες.

Όταν αποφυλακίζονται, λαμβάνουν νέο χαρτί κατάταξης και καλούνται να επιλέξουν ξανά ανάμεσα στη στράτευση και τη φυλάκιση.

Αναφέρει την περίπτωση ενός νεαρού με το όνομα Ιταμάρ, ο οποίος πέρασε συνολικά περισσότερους από έξι μήνες στη φυλακή μέχρι να σταματήσει η διαδικασία.

Στα διαστήματα μεταξύ των φυλακίσεων, οι αρνητές δίνουν συνεντεύξεις και συμμετέχουν σε δημόσιες εκδηλώσεις.

Ο Νίμροντ περιγράφει τις συγκεντρώσεις υποστήριξής τους ως τις πιο δημοφιλείς εκδηλώσεις στις οποίες συμμετέχει ως μουσικός.

Η θρησκεία ως διέξοδος από τον στρατό

Η συζήτηση στρέφεται στους υπερορθόδοξους Εβραίους, οι οποίοι συχνά αρνούνται τη στρατιωτική θητεία για θρησκευτικούς λόγους.

Ο Νίμροντ επισημαίνει ότι η άρνησή τους δεν συνδέεται απαραίτητα με την αντίθεση στον πόλεμο.

Οι περισσότεροι, όπως υποστηρίζει, δεν θέλουν να υπηρετήσουν επειδή θεωρούν ότι η στρατιωτική ζωή είναι ασύμβατη με τη θρησκευτική τους καθημερινότητα.

«Δεν είναι καλό για έναν θρησκευόμενο Εβραίο να πάει στον στρατό, επειδή είναι δύσκολο να παραμείνει θρησκευόμενος μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον».

Ορισμένοι μάλιστα απορρίπτουν την ίδια την ιδέα ενός κοσμικού εβραϊκού κράτους.

«Γιατί να πάω στον στρατό τους για να προστατεύσω τη γη τους και τη χώρα τους; Εγώ ζω στους Αγίους Τόπους, ακολουθώ τον λόγο του Θεού, προσεύχομαι και μελετώ την Τορά».

Η αδελφή του Νίμροντ αποτελεί, σύμφωνα με τον ίδιο, διαφορετική περίπτωση.

Γεννήθηκε σε κοσμικό περιβάλλον και υπηρέτησε επίσης στον Λίβανο, αλλά αργότερα έγινε θρησκευόμενη.

Εκφράζει υπερηφάνεια επειδή όλοι οι γιοι της αρνήθηκαν να υπηρετήσουν στον στρατό.

«Χαίρομαι που δεν συμμετείχαν σε αυτή τη γενοκτονία», λέει, σύμφωνα με τον Νίμροντ.

Ο ίδιος τονίζει ότι τέτοιες αντιπολεμικές αντιλήψεις αποτελούν μειοψηφία στους υπερορθόδοξους Εβραίους.

Η ισραηλινή κοινωνία και η αποικιοκρατική ταυτότητα

Στο δεύτερο μέρος της συνέντευξης μας, ο Νίμροντ περιγράφει πως η ισραηλινή κοινωνία δεν αντιλαμβάνεται τον αποικιοκρατικό χαρακτήρα της.

Θεωρεί ότι οι Ισραηλινοί μεγαλώνουν με αφηγήσεις που παρουσιάζουν τη χώρα τους ως ένα μικρό κράτος περικυκλωμένο από εχθρούς.

«Υπάρχουν πολλές αφηγήσεις με τις οποίες μεγαλώσαμε. Για παράδειγμα, ότι είμαστε μια μικρή χώρα περικυκλωμένη από εχθρούς».

Αναφέρεται στον Ούρι Αβνέρι, πρώην βουλευτή και διανοούμενο, τον οποίο θεωρεί σημαντική επιρροή στη δική του πολιτική ριζοσπαστικοποίηση.

Ο Αβνέρι, όπως θυμάται ο Νίμροντ, είχε πει ότι όσο οι Ισραηλινοί θεωρούν σημαντικό να συμμετέχουν στη Eurovision και όχι στους Ασιατικούς Αγώνες, εξακολουθούν να σκέφτονται ως αποικιοκράτες.

Η κριτική του αφορά την πολιτισμική ταύτιση με τη Δύση και την υποτίμηση του αραβικού κόσμου.

«Βρίσκονται εδώ με ένα αίσθημα ανωτερότητας. Σαν να λένε: Εμείς έχουμε δυτική εκπαίδευση, έχουμε πολιτισμό».

Θυμίζει τη γνωστή περιγραφή του Ισραήλ από τον Εχούντ Μπαράκ ως «μια βίλα μέσα στη ζούγκλα». Ο ίδιος χρησιμοποιεί μια χαρακτηριστική μεταφορά:

«Όπως ένα ψάρι δεν αντιλαμβάνεται το νερό μέσα στο οποίο κολυμπά, έτσι και οι περισσότεροι άνθρωποι δεν καταλαβαίνουν».

«Το γεγονός ότι θεωρούν πολύτιμο οτιδήποτε δυτικό και υποτιμούν οτιδήποτε αραβικό, παρόλο που πολλοί από εμάς έχουμε αραβική καταγωγή, είναι μέρος της αποικιοκρατίας». Την χαρακτηρίζει μια αποικιοκρατία από δεύτερο χέρι. «Είναι μια αποικιοκρατία του AliExpress».

Μετά την 7η Οκτωβρίου: «Αν δεν είσαι ρατσιστής, πρέπει να εξηγήσεις γιατί»

Στο ερώτημα αν η 7η Οκτωβρίου έκανε δυσκολότερη την ενσυναίσθηση των Ισραηλινών απέναντι στους Παλαιστίνιους, ο Νίμροντ απαντά με μια προσωπική ιστορία.

Ένα βράδυ πήγαινε με ταξί σε αντιπολεμική διαδήλωση, κρατώντας το τύμπανό του.

Ο οδηγός κατάλαβε ότι ήταν αντίπαλος του Νετανιάχου και τον ρώτησε ποιος θα μπορούσε να τον αντικαταστήσει.

Ο Νίμροντ πρότεινε τη Ναάμα Λαζίμι, πολιτικό των Δημοκρατών.

Ο ταξιτζής απάντησε ότι μετά την 7η Οκτωβρίου δεν εμπιστευόταν πλέον τους Άραβες.

Η απάντηση προκάλεσε την έκπληξη του Νίμροντ, καθώς η Λαζίμι δεν είναι Άραβας.

«Αυτό έχει γίνει μια αυτόματη αντίδραση. Οτιδήποτε ακούγεται έστω και λίγο αραβικό προκαλεί την απάντηση: Δεν τους εμπιστεύομαι».

Σύμφωνα με τον ίδιο, η 7η Οκτωβρίου άλλαξε τα όρια του κοινωνικά αποδεκτού λόγου.

«Μετά την 7η Οκτωβρίου μπορείς να μιλάς για τους Άραβες ως φυλή, να είσαι ρατσιστής, και αυτό θεωρείται αποδεκτό».

Και προσθέτει: «Είναι σαν να πρέπει πλέον, αν δεν είσαι ρατσιστής, να εξηγήσεις γιατί δεν είσαι».

Ο Νίμροντ φορά ένα μπλουζάκι που γράφει «Εβραϊκή-Αραβική Δύναμη», παραφράζοντας το όνομα του κόμματος του Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ, «Εβραϊκή Δύναμη».

«Το να λες “είμαστε μαζί, Εβραίοι και Άραβες, ζούμε μαζί σε αυτόν τον τόπο” θεωρείται ριζοσπαστικό».

Συχνά, μια τέτοια θέση αρκεί για να κατηγορηθεί κάποιος ότι υποστηρίζει τη Χαμάς.

«Η Χαμάς είναι μουσουλμανική. Εγώ είμαι κομμουνιστής»

Ο Νίμροντ θυμάται μια ακόμη συνομιλία με ταξιτζή.

Όταν τον ρώτησε ποιο κόμμα θα ψηφίσει, εκείνος απάντησε την Κοινή Λίστα (Joint List), τον πολιτικό σχηματισμό των αραβικών κομμάτων.

Ο οδηγός δεν γνώριζε τι ήταν. Ο Νίμροντ εξήγησε ότι πρόκειται για αραβικό πολιτικό σχηματισμό.

Η αντίδραση ήταν άμεση:

«Δηλαδή υποστηρίζεις τη Χαμάς;»

«Καθόλου. Η Χαμάς είναι μουσουλμανική. Εγώ είμαι κομμουνιστής».

Ο οδηγός, όπως θυμάται, δεν ήξερε τι να απαντήσει.