Αλβανία: Τι γνωρίζουμε για το σχέδιο των Τζάρεντ Κούσνερ και Ιβάνκα Τραμπ

Αναστάτωση επικρατεί τις τελευταίες ημέρες στην Αλβανία όπου πραγματοποιούνται διαδηλώσεις κατά του τουριστικού σχεδίου του Τζάρεντ Κούσνερ, του γαμπρού του Τραμπ. Τα σχέδια τουριστικής αξιοποίησης απειλούν προστατευμένη περιοχή της Αλβανίας και αποκαλύφθηκαν τον Απρίλιο 2024.

Περισσότερο από δύο χρόνια μετά, το σχέδιο περιβάλλεται από σκοτεινές ζώνες.

Τι είναι γνωστό και τι όχι.

Οι απαρχές του σχεδίου

Ο Κούσνερ και η σύζυγός του Ιβάνκα Τραμπ ανακοίνωσαν την άνοιξη 2024 την πρόθεσή τους να κατασκευάσουν πολυτελή ξενοδοχεία στην Αλβανία. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες και ορισμένες δημοσιεύσεις στο Instagram, πρόκειται για ένα σύμπλεγμα από ξενοδοχεία και βίλες στις ακτές της Βιόσα/Νάρτα, σε απόσταση 150 χιλιομέτρων νοτιοδυτικά των Τιράνων, καθώς και ένα πολυτελές τουριστικό θέρετρο στο ακατοίκητο νησί Σαζάν, που παλιότερα αποτελούσε στρατιωτική βάση.

Στο τέλος του 2024, με στόχο την επιτάχυνση των διαδικασιών, η αλβανική κυβέρνηση έδωσε στην Atlantic Incubation Partners LLC, που συνδέεται με το επενδυτικό ταμείο Affinity του Τζάρεντ Κούσνερ, το καθεστώς του στρατηγικού επενδυτή.

Αυτό επιτρέπει σε μία εταιρεία να επωφεληθεί από ταχείες διοικητικές διαδικασίες και την υποστήριξη σειράς υπουργείων, σύμφωνα με έγγραφο που περιήλθε σε γνώση του AFP (Γαλλικό Πρακτορειο Ειδήσεων).

Τον Ιανουάριο 2026, η Ιβάνκα επισκέφθηκε μαζί με ομάδα αρχιτεκτόνων και επενδυτών την περιοχή και δείπνησε με τον πρωθυπουργό Εντι Ράμα.

Ποιος επενδύει και πόσα;

Η επένδυση στο νησί Σαζάν θα είναι ύψους 1,4 δισεκατομμυρίου ευρώ. Ο Εντι Ράμα μίλησε πρόσφατα για σχέδιο «4 δισεκατομμυρίων ευρώ».

Ωστόσο, η ταυτότητα των επενδυτών και ο ρόλος του αλβανικού κράτους στα χρηματοοικονομικά σχήματα παραμένουν αδιαφανείς.

Η Affinity Partners παρέπεμψε το AFP στην εταιρεία επικοινωνίας P2 Public Affairs.

Η P2 Public Affairs έστειλε γραπτή δήλωση μιλώντας για τον «ενθουσιασμό της ιδέας για την δημιουργία ενός προορισμού παγκόσμιας κλάσης και για την πραγματοποίηση μιας από τις σημαντικότερες ιδιωτικές επενδύσεις στην περιοχή», ιδέα που ανήκει «στον Ασερ Αμπεχσέρα (Asher Abehsera), πρόεδρο της Sazan Real Estate Development LLC», εταιρείας που εμφανίζεται ως διαχειριστής του σχεδίου «μαζί με πλειάδα επενδυτών».

Όμως το AFP δεν ήταν σε θέση να εντοπίσει νομικό ίχνος για την ύπαρξη αυτής της εταιρείας.

Οι αλβανικές αρχές, που ερωτήθηκαν σχετικά σήμερα το πρωί, δεν έχουν απαντήσει.

Ανησυχίες για οικολογική καταστροφή, ιδιοκτησιακά δικαιώματα, αδιαφανείς πόροι

Οι επικρίσεις και οι καταγγελίες για το σχέδιο αυξάνονται. Προέρχονται κυρίως από περιβαλλοντικές οργανώσεις. Αλλωστε πολλές είναι οι πτυχές του σχεδίου αξιοποίησης και ανάπτυξης του Τζάρεντ Κούσνερ που παρουσιάζουν προβλήματα: από οικολογικά ζητήματα έως υποψίες περί διαφθοράς.

Η παράκτια ζώνη Βιόσα-Νάρτα είναι στο δέλτα του ποταμού Βιόσα (Αώος) και αποτελεί προστατευμένη περιοχή που φιλοξενεί πλήθος ειδών της πανίδας και της χλωρίδας.

Μη κυβερνητικές οργανώσεις καταγγέλλουν εδώ και μήνες τις επιπτώσεις του σχεδίου. Τον Ιανουάριο, περισσότερες από 40 μκο απηύθυναν επιστολή προς την αλβανική κυβέρνηση ζητώντας την άμεση αναστολή του.

Στις οικολογικές ανησυχίες προστέθηκαν οι αμφιβολίες για την προέλευση των πόρων που χρησιμοποιήθηκαν για την αγορά της γης και για την νομιμότητα των διαδικασιών.

Όπως και πολλά άλλα εδάφη στην Αλβανία, η ζώνη αποτελεί αντικείμενο διαφορών που συνδέονται με τα δικαιώματα ιδιοκτησίας. Το 1945, με την έλευση του Εμβέρ Χότζα στην εξουσία, η ιδιωτική ιδιοκτησία καταργήθηκε στην Αλβανία. Στην δεκαετία του 1990, με την πτώση του καθεστώτος, μεταξύ οικονομικής κρίσης και ένοπλων συγκρούσεων, πολλές εκτάσεις καταπατήθηκαν χωρίς νομική βάση και έκτοτε το θέμα των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων παραμένει εξαιρετικά ευαίσθητο.

Χιλιάδες οικογένειες συνεχίζουν να ελπίζουν ότι θα ανακτήσουν τις περιουσίες των προγόνων τους και ανάμεσά τους ορισμένες υποστηρίζουν ότι είναι κάτοχοι μέρους των εδαφών που έχουν παραχωρηθεί για το σχέδιο του ζεύγους Κούσνερ.

Έρευνες και διαδηλώσεις

Η αντίσταση στο σχέδιο έχει ενισχυθεί τις τελευταίες ημέρες μετά την μετάδοση βίντεο που κυκλοφόρησαν στο Instagram και τα άλλα κοινωνικά δίκτυα που δείχνουν τις προπαρασκευαστικές εργασίες στην ακτή και τους εκσκαφείς στην παραλία.

Το Σάββατο, μία πρώτη συγκέντρωση οργανώθηκε στο Ζβέρνετς σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την εγκατάσταση συρματοπλέγματος που εμποδίζει την πρόσβαση στην πλαζ. Ιδιωτικοί φρουροί ασφαλείας επετέθησαν στους διαδηλωτές. Πολλοί τραυματίσθηκαν.

Ο τραυματισμός Έλληνα πολίτη

Μεταξύ των τραυματιών ήταν και ένας Έλληνας πολίτης, γεγονός που προκάλεσε την άμεση αντίδραση της Αθήνας.

Σύμφωνα με το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών, η ελληνική πρεσβεία στα Τίρανα κινητοποιήθηκε άμεσα προκειμένου να παράσχει προξενική και ιατρική συνδρομή στον τραυματία. Το ΥΠΕΞ εξέφρασε «βαθιά ανησυχία» για τα επεισόδια και ζήτησε από τις αλβανικές αρχές πλήρη διερεύνηση της υπόθεσης και απόδοση ευθυνών όπου αυτές προκύψουν.

Η ελληνική πλευρά υπενθύμισε παράλληλα ότι ο σεβασμός των δικαιωμάτων των μειονοτήτων, της ιδιοκτησίας και του κράτους δικαίου αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ευρωπαϊκή πορεία της Αλβανίας.

Συνέχιση διαδηλώσεων

Μετά τα επεισόδια, νέες διαδηλώσεις οργανώθηκαν στα Τίρανα, όπου χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν επί τρία συνεχή βράδια για να ζητήσουν την ακύρωση του τουριστικού σχεδίου και την αναγνώριση τίτλων ιδιοκτησίας στους παλιούς ιδιοκτήτες.

Σπρωγμένη από τις εκδηλώσεις διαμαρτυρίας, η ειδική εισαγγελία κατά της διαφθοράς (SPAK) ξεκίνησε έρευνα σχετικά με την αλλαγή του καθεστώτος της προστατευόμενης ζώνης της περιοχής Βιόσα/Νάρτα και με την τροποποίηση του νομικού πλαισίου ώστε να επιτραπεί η υπογραφή συμβολαίων χωρίς δημόσιο διαγωνισμό, καθώς και σχετικά με την προέλευση των πόρων που χρησιμοποιήθηκαν για την αγορά των τίτλων ιδιοκτησίας των εκτάσεων τις οποίες αφορά το σχέδιο.

Το SPAK επιβεβαίωσε στο AFP ότι διεξάγεται έρευνα, αλλά αρνήθηκε να αποκαλύψει λεπτομέρειες για το περιεχόμενό της.

Νέες διαδηλώσεις οργανώνονται απόψε στα Τίρανα και στην Αυλώνα.

Διεθνείς προεκτάσεις

Η εμπλοκή του Κούσνερ και της Ιβάνκα Τραμπ έχει δώσει στη διαμάχη διεθνείς διαστάσεις.

Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες επενδύσεις που συνδέονται με επιχειρηματικά συμφέροντα της οικογένειας Τραμπ στην περιοχή των Βαλκανίων, ενώ ανάλογα σχέδια του ομίλου Κούσνερ σε Σερβία και άλλες χώρες της περιοχής έχουν επίσης προκαλέσει αντιδράσεις, διαδηλώσεις και πολιτικές αντιπαραθέσεις.

Μετά τα επεισόδια στο Ζβέρνετς, η αντιπαράθεση γύρω από το έργο φαίνεται να εισέρχεται σε νέα φάση, με την Αθήνα να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και τις αλβανικές αρχές να καλούνται να διαχειριστούν ένα ζήτημα που συνδυάζει περιβάλλον, επενδύσεις, δικαιώματα ιδιοκτησίας και ευαίσθητες μειονοτικές ισορροπίες.