Τι σηματοδοτεί η ενεργειακή συμφωνία Τραμπ – Πούτιν, που εξόργισε το Κίεβο

Η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να εισαγάγει ρωσικά καύσιμα στις ΗΠΑ συνιστά μια εντυπωσιακή αλλαγή στάσης από την πλευρά του Αμερικανού προέδρου.

Υπενθυμίζεται ότι μόλις πριν από τρεις εβδομάδες, ο Τραμπ υπέγραψε νομοθεσία που επιτρέπει την επιβολή νέων αμερικανικών κυρώσεων και δασμών σε χώρες που εισάγουν ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο.

Τώρα, ο Τραμπ δηλώνει ότι ο Ρώσος πρόεδρος, Βλαντίμιρ Πούτιν, συμφώνησε να διαθέσει εκατοντάδες χιλιάδες τόνους πετρελαίου κίνησης (ντίζελ) στις ΗΠΑ και στις διεθνείς αγορές τους επόμενους μήνες.

Σύμφωνα με το BBC, η συμφωνία έρχεται την ώρα που ο Τραμπ εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις πολιτικές συνέπειες του πολέμου με το Ιράν και των επιπτώσεών του στις παγκόσμιες τιμές ενέργειας, λίγες εβδομάδες πριν οι Αμερικανοί προσέλθουν στις κάλπες για τις ενδιάμεσες εκλογές.

Καθώς οι τιμές των καυσίμων έχουν εκτοξευθεί στις ΗΠΑ, η δημοτικότητα του Αμερικανού προέδρου έχει υποχωρήσει. Οι πολίτες βρίσκονται αντιμέτωποι με τις αυξημένες τιμές στα πρατήρια καυσίμων, αλλά και με τις αλυσιδωτές επιπτώσεις τους, που έχουν οδηγήσει σε γενικευμένες πληθωριστικές πιέσεις.

Το κόστος του πολέμου γίνεται ιδιαίτερα αισθητό στις αγροτικές πολιτείες των ΗΠΑ, όπου το πετρέλαιο κίνησης είναι απαραίτητο τόσο για τη λειτουργία των γεωργικών μηχανημάτων όσο και για τη μεταφορά των προϊόντων στις αγορές.

Αυτές ακριβώς οι πολιτείες, όπως η Αϊόβα, το Κάνσας, το Τέξας και το Οχάιο, έχουν εξελιχθεί σε απρόσμενα πεδία πολιτικής αντιπαράθεσης ενόψει των εκλογών, οι οποίες θα καθορίσουν εάν οι Ρεπουμπλικανοί θα διατηρήσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου.

Εδώ και μήνες, ο Αμερικανός πρόεδρος αναζητά τρόπους να περιορίσει το πολιτικό κόστος για το κόμμα του.

Πρόσφατα, άσκησε πιέσεις στους Ευρωπαίους συμμάχους να αποδεσμεύσουν επιπλέον ποσότητες από τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου τους, ανέστειλε την είσπραξη ομοσπονδιακών φόρων στα καύσιμα και επέτρεψε τη χρήση ποσοτήτων καυσίμων που προορίζονταν για αγροτική χρήση στις διαπολιτειακές οδικές μεταφορές.

Έχει επίσης δεσμευτεί ότι δεν θα εξαπολύσει νέες επιθέσεις κατά του Ιράν πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές, αναγνωρίζοντας με ασυνήθιστη ειλικρίνεια τις πολιτικές επιπτώσεις της συνεχιζόμενης σύγκρουσης.

Η απόφασή του να συνάψει συμφωνία με τον Πούτιν αποτελεί απλώς την πιο πρόσφατη, αλλά και την πιο θεαματική, από αυτές τις προσπάθειες.

Βεβαίως, οι αναρτήσεις του Τραμπ στο Truth Social συχνά δεν αποκαλύπτουν ολόκληρη την εικόνα. Παραμένει ασαφές πώς ακριβώς η Ρωσία θα διαθέσει αυτά τα καύσιμα στην παγκόσμια αγορά, αλλά και τι ενδέχεται να λάβει ως αντάλλαγμα, πέρα από το πολύτιμο συνάλλαγμα που έχει τόσο μεγάλη ανάγκη.

Η κίνηση αυτή εκθέτει τον Τραμπ σε επικρίσεις από Ευρωπαίους συμμάχους και Αμερικανούς πολιτικούς, οι οποίοι μπορούν πλέον να κατηγορήσουν την κυβέρνησή του ότι συμβάλλει στη χρηματοδότηση της ρωσικής πολεμικής μηχανής.

Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι χαρακτήρισε τη συμφωνία «δώρο» προς τον Πούτιν, το οποίο η Ρωσία θα «ανταποδώσει με τρομοκρατία και δολιότητα».

«Το να επιτρέπεται στη Ρωσία να πουλά πετρελαϊκά προϊόντα αποτελεί επένδυση σε έναν πόλεμο που πρέπει να τερματιστεί και όχι να παραταθεί», έγραψε στην πλατφόρμα X.

Παραμένει επίσης αβέβαιο σε ποιον βαθμό η κίνηση του Τραμπ θα ωφελήσει τους Ρεπουμπλικανούς στις κάλπες.

Η προαναγγελθείσα αποδέσμευση ευρωπαϊκών ποσοτήτων ντίζελ δεν έχει επηρεάσει αισθητά τις τιμές της ενέργειας, ενώ δεν υπάρχουν πληροφορίες για το πόσο γρήγορα θα μπορούσαν να διοχετευθούν στην αγορά τα ρωσικά καύσιμα.

Η ικανότητα διύλισης πετρελαίου κίνησης της Ρωσίας έχει υποστεί πλήγματα από τις επανειλημμένες ουκρανικές επιθέσεις, τις οποίες ο Τραμπ έχει παροτρύνει τον Ζελένσκι να περιορίσει.

Οι ΗΠΑ καταναλώνουν περίπου 3,6 εκατομμύρια βαρέλια ντίζελ ημερησίως. Επομένως, ακόμη και αν η Ρωσία παραδώσει τους 300.000 τόνους που έχει υποσχεθεί για αυτόν τον μήνα, η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί περίπου στη μισή ημερήσια κατανάλωση των ΗΠΑ.

Οι Αμερικανοί ενδέχεται, λοιπόν, να μην αντιληφθούν κάποια σημαντική άμεση διαφορά.

Με λιγότερο από έναν μήνα να απομένει μέχρι τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου, η πρόωρη ψηφοφορία έχει ήδη ξεκινήσει σε πολλές πολιτείες. Το εκλογικό σκηνικό έχει σε μεγάλο βαθμό διαμορφωθεί.

«Οι χαμηλότερες τιμές για τους Αμερικανούς, ιδιαίτερα για τους Σπουδαίους Αγρότες, Κτηνοτρόφους και Οδηγούς Φορτηγών μας, αποτελούν τη Μεγαλύτερη Προτεραιότητά μου», έγραψε ο Τραμπ σε ανάρτησή του στο Truth Social.

Ωστόσο, τους τελευταίους επτά μήνες, οι τιμές της ενέργειας, των καυσίμων και των καταναλωτικών αγαθών δεν έχουν σταματήσει να αυξάνονται. Και αυτό παρά τις επανειλημμένες διαβεβαιώσεις του Τραμπ και των αξιωματούχων της κυβέρνησής του προς μια ολοένα πιο ανήσυχη κοινή γνώμη ότι πλησιάζει η επιτυχής έκβαση του πολέμου και η άμβλυνση των οικονομικών συνεπειών του.

Ο Τραμπ ίσως δεν έχει άλλη επιλογή από το να ελπίζει ότι η τελευταία του συμφωνία, παρά τα δυνητικά δυσάρεστα διπλωματικά ζητήματα που εγείρει, θα αποδειχθεί αρκετή για να πείσει τους Αμερικανούς ψηφοφόρους ότι η υπόσχεσή του για επικείμενη οικονομική ανακούφιση δεν είναι απλώς “λόγια του αέρα”.

Κρίση στις σχέσεις ΗΠΑ – Ουκρανίας

Νέα σοβαρή κρίση στις σχέσεις Ουάσινγκτον και Κιέβου, που απειλεί να εκτροχιάσει τις προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου, προκάλεσε η απόφαση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να προχωρήσει σε συμφωνία με τη Ρωσία για την προμήθεια ντίζελ.

Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο με άμεση γνώση των εξελίξεων που μίλησε στο Axios, ο Τραμπ έλαβε την απόφαση αυτή αφού ο Ουκρανός πρόεδρος, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, αγνόησε περίπου έξι αμερικανικά αιτήματα να σταματήσει τις επιθέσεις κατά των ρωσικών διυλιστηρίων πετρελαίου.

«Ο Ζελένσκι δεν αντιλαμβάνεται σωστά το κλίμα. Συνεχίζοντας να πλήττει τα διυλιστήρια, υπονομεύει την καλή σχέση που έχει οικοδομήσει με τον Τραμπ τους τελευταίους έξι μήνες», ανέφερε ο αξιωματούχος. Από την πλευρά του, ο Ουκρανός πρόεδρος σε συνέντευξή του στο Axios δήλωσε ότι η συμφωνία τον αιφνιδίασε, χαρακτηρίζοντάς την «ούτε δίκαιη ούτε έντιμη», αλλά ένα αδικαιολόγητο δώρο προς τον Βλαντίμιρ Πούτιν.

Το υπόβαθρο της διαμάχης εστιάζεται στην αποτελεσματικότητα των ουκρανικών πληγμάτων, τα οποία τους τελευταίους μήνες προκάλεσαν ενεργειακή κρίση στη Ρωσία.

Σε απάντηση, η Μόσχα επέβαλε απαγόρευση στις εξαγωγές ντίζελ, αυξάνοντας τις πιέσεις στις διεθνείς αγορές καυσίμων, οι οποίες ήδη δοκιμάζονται από τον πόλεμο στο Ιράν. Ο Ζελένσκι είχε διαμηνύσει στον Τραμπ και στους ειδικούς απεσταλμένους του, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, ότι ήταν διατεθειμένος να σταματήσει τις επιθέσεις στα διυλιστήρια μόνο υπό τον όρο ότι η Ρωσία θα σταματούσε να πλήττει τους ουκρανικούς σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Ωστόσο, ο Τραμπ απαιτούσε μονομερή παύση των ουκρανικών επιθέσεων, θεωρώντας ότι αυτές συνέβαλλαν στην αύξηση των τιμών της βενζίνης στις ΗΠΑ και απορρίπτοντας την άποψη ότι τα πλήγματα στα διυλιστήρια ήταν ισοδύναμα με τις ρωσικές επιθέσεις στο ουκρανικό δίκτυο ηλεκτροδότησης.

Η ένταση κλιμακώθηκε κατά τη διάρκεια οκτάωρων διαπραγματεύσεων στο Μαϊάμι την Παρασκευή (09/10), όταν ο Γουίτκοφ και ο Κούσνερ ενημέρωσαν την ουκρανική αντιπροσωπεία ότι ο Τραμπ σκόπευε να συνομιλήσει με τον Πούτιν και να άρει τις κυρώσεις στις ρωσικές εξαγωγές ντίζελ, λόγω της επανειλημμένης άρνησης του Κιέβου να συμμορφωθεί με τα αμερικανικά αιτήματα.

Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών, Ουκρανός αξιωματούχος υποστήριξε ότι οι Αμερικανοί απεσταλμένοι απείλησαν ακόμη και με διακοπή της παροχής αμερικανικών πληροφοριών προς την Ουκρανία. Ο Αμερικανός αξιωματούχος διέψευσε κατηγορηματικά την ύπαρξη τέτοιας απειλής, διευκρινίζοντας πως υπογραμμίστηκε απλώς ο ρόλος των ΗΠΑ ως ισχυρού εταίρου που παρέχει πυρομαχικά και πληροφορίες, τονίζοντας ότι «οι επιθέσεις στα διυλιστήρια προκαλούν πόνο στη Ρωσία, αλλά προκαλούν πόνο και στις ΗΠΑ».

Παρά την κρίση αυτή, οι συνομιλίες της Παρασκευής στο Μαϊάμι μεταξύ Αμερικανών, Ουκρανών και Ευρωπαίων διπλωματών καλύψαν ένα ευρύ φάσμα θεμάτων. Στο επίκεντρο βρέθηκε η οριστικοποίηση των εγγυήσεων ασφαλείας από τις ΗΠΑ, την Ευρώπη και το ΝΑΤΟ, νέες προτάσεις για τα εδαφικά ζητήματα, καθώς και ένα ολοκληρωμένο πακέτο για τη μεταπολεμική Ουκρανία. Το πακέτο αυτό περιλάμβανε τη χρηματοδότηση της ανοικοδόμησης, την ανασυγκρότηση των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων, την αντιμετώπιση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων, έναν οδικό χάρτη για την ένταξη στην ΕΕ, τις μελλοντικές σχέσεις με το ΝΑΤΟ, αλλά και την πιθανότητα δημιουργίας ενός μεταπολεμικού πλαισίου ασφαλείας μεταξύ Ευρώπης και Ρωσίας που θα γινόταν αποδεκτό και από τις δύο πλευρές.

Παράλληλα, οι Γουίτκοφ και Κούσνερ παρουσίασαν πιθανές ενεργειακές συμφωνίες με τη Ρωσία, προσβλέποντας στη μείωση των διεθνών τιμών ενέργειας και στην παροχή κινήτρων στη Μόσχα για ειρηνευτικές παραχωρήσεις. Οι δύο Αμερικανοί απεσταλμένοι εξετάζουν το ενδεχόμενο να επισκεφθούν τη Μόσχα και το Κίεβο την ερχόμενη εβδομάδα για την προώθηση των προτάσεων ειρήνης, αν και παραμένει ασαφές πώς θα επηρεαστούν τα σχέδιά τους από την πρόσφατη ένταση.

«Ο Πούτιν πλήττει σφοδρά την Ουκρανία, αλλά πιστεύουμε ότι είναι ανοιχτός σε μια συζήτηση για τον τερματισμό του πολέμου. Θέλουμε να επεξεργαστούμε μια νέα πρόταση που θα είναι αρκετά καλή για εκείνον, ώστε να τον πείσουμε να σταματήσει», ανέφερε ο Αμερικανός αξιωματούχος.

Ωστόσο, οι προοπτικές παραμένουν εύθραυστες. Κατά τη διάρκεια 90λεπτης τηλεφωνικής επικοινωνίας με τον Τραμπ, ο Βλαντίμιρ Πούτιν αρνήθηκε να δεσμευτεί για την επανέναρξη των ειρηνευτικών συνομιλιών, όπως δήλωσε ο σύμβουλός του σε θέματα εξωτερικής πολιτικής, Γιούρι Ουσακόφ.

Σύμφωνα με τον Ουσακόφ, τα ουκρανικά πλήγματα στη Μόσχα και σε άλλες πόλεις κατά τη διάρκεια των ρωσικών βουλευτικών εκλογών ματαίωσαν τη δυνατότητα άμεσης επανέναρξης της διαπραγματευτικής διαδικασίας, με τον Ρώσο πρόεδρο να δηλώνει ότι το ζήτημα της επανέναρξης των διαπραγματεύσεων θα εξεταστεί στο μέλλον.