ΠΗΓΑΜΕ ΣΤΟ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΧΑΝΙΩΝ – ΤΡΕΙΣ ΜΕΡΕΣ ΓΕΜΑΤΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΚΑΙ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ

Δεν σταμάτησαν να μου λένε ότι το καλοκαίρι στα Χανιά δεν μπορείς να περπατήσεις από τους τουρίστες, ειδικά στο λιμάνι, εκεί όπου εντελώς δικαιολογημένα κατευθύνεται ο κύριος όγκος των προσκυνητών του κρητικού καλοκαιριού.

Τέλη Οκτώβρη όμως τα πράγματα είναι διαφορετικά, η κατάσταση είναι ανθρώπινη, και σε καλεί να την εκμεταλλευτείς, για όποιον λόγο κι αν έχεις βρεθεί στην πόλη -για δουλειά πχ αλλά ας μην κοροϊδευόμαστε. Εκεί η δουλειά πάντα θα έρχεται δεύτερη.

Όταν μάλιστα κάνει και καλό καιρό, άστο. Κατασκηνώνεις στο λιμάνι και χαζεύεις τον φάρο από κάθε πιθανή γωνία, τρώγοντας, πίνοντας, και ξανατρώγοντας.

Και κάπου εκεί, ανάμεσα στις ατελείωτες βόλτες, άρχισα να αντιλαμβάνομαι και το εξής: πόσο σημαντικό είναι να εξακολουθούν να πραγματοποιούνται δραστηριότητες που δεν έχουν να κάνουν με τον τουρισμό. Δράσεις και εγχειρήματα, που να απευθύνονται κυρίως στους κατοίκους της πόλης, και όχι στους τουρίστες.

Και μόλις φωτογράφησα -καθόλου τυχαία- το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων, το πολιτιστικό διάλειμμα της πόλης, που την κρατά σε επαφή με τους ανθρώπους της, τις ιστορίες τους και τις μνημες τους.

Την 1η Νοεμβρίου, λοιπόν, το 14ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων έριξε αυλαία κι εγώ ήμουν εκεί. Δεν είδα ολόκληρο το φεστιβάλ, όχι και τις 12 ημέρες του. Παρακολούθησα μόνο τις τρεις τελευταίες ημέρες, συν την Κυριακή της απονομής των βραβείων. Αρκετές, πάντως, για να πάρω μια γερή γεύση από το καλλιτεχνικό του πρόγραμμα και την ξεχωριστή ατμόσφαιρά του.

Πέμπτη 29 Οκτωβρίου : Ταξίδι στην Αμερική μέσα από το ρεμπέτικο

Φτάνοντας στο ξενοδοχείο, δεν πρόλαβα ούτε το εξασθενημένο κινητό να φορτίσω και έφυγα κατευθείαν για να προλάβω την προβολή του ντοκιμαντέρ “Στην Αμερική σαν πήγα” του Άγγελου Κοβότσου. Μια ταινία που ακολουθεί τη ζωή και τη μουσική διαδρομή του Γιώργου Κατσαρού, του Έλληνα μουσικού που μετανάστευσε στην Αμερική στις αρχές του 20ού αιώνα.

Μέσα από την ιστορία του Κατσαρού ξεδιπλώνεται ένα ολόκληρο κομμάτι της ελληνικής μεταναστευτικής εμπειρίας. Οι περιοδείες του σε διάφορα μέρη του κόσμου, η δημοτικότητά του στις ελληνικές κοινότητες του εξωτερικού, αλλά και η διαρκής σχέση των μεταναστών με την πατρίδα που άφησαν πίσω τους.

Ιδιαίτερη θέση στην ταινία έχει το ανεκτίμητο αρχειακό υλικό του Παναγιώτη Κουνάδη (ώρες ηχογραφήσεων με τον υπέργηρο μουσικό, λίγα χρόνια πριν φύγει απ’ τη ζωή), όπως και τα γυρίσματα στην Αμοργό, τη Νέα Υόρκη και το Τάρπον Σπρινγκς της Φλόριντα, ακολουθώντας τα ίχνη της ζωής του μουσικού.

Μετά την προβολή, καθίσαμε με τον σκηνοθέτη σε ένα από τα τραπεζάκια που βρισκόταν στον περίβολο του Πνευματικού Κέντρου Χανίων, όπου έλαβε χώρα το φεστιβάλ. Εκεί η κουβέντα μας άνοιξε ακόμη περισσότερο τα ζητήματα της ταινίας -κουβέντα, την οποία και θα δημοσιεύσουμε τις επόμενες ημέρες.

Παρασκευή 30 Οκτωβρίου: Ο πολιτικός Μίκης Θεοδωράκης

Η δεύτερη ημέρα είχε animation και -ξανά- ελληνικό ντοκιμαντέρ. Ανάμεσα στις προβολές που παρακολούθησα ήταν το ονειρικό “Περιμένοντας τους Βαρβάρους” του Γιώργου Σηφιανού, το οποίο εν τέλει θα κέρδιζε το βραβείο της κριτικής επιτροπής για το καλύτερο ελληνικό Animation.

Και αμέσως μετά προβλήθηκε το ήσυχο και εσωτερικό “Γράμμα στον Μίκη” της Βαλεντίνας Κιαγιά, το οποίο λειτούργησε ως τέλειο προοίμιο για το ντοκιμαντέρ “Ο Μίκης, οι Λαμπράκηδες και η Ειρήνη”, του πολύ σημαντικού ανθρώπου του κινηματογράφου, Νίκου Καβουκίδη.

Μέσα από το σπάνιο αρχειακό του υλικό, είδαμε από πρώτο χέρι τις Μαραθώνιες Πορείες Ειρήνης της δεκαετίας του 1960. Η ταινία φωτίζει τη δράση της Νεολαίας Λαμπράκη, το κλίμα εκείνης της εποχής και τη συμμετοχή του Μίκη Θεοδωράκη στο φιλειρηνικό κίνημα, αναδεικνύοντας παράλληλα τη συμβολή του στην ελληνική μουσική και τον πολιτισμό.

Στο επίκεντρο της ταινίας βρίσκεται και η ιδιαίτερη ιστορία της Ειρήνης, ενός κοριτσιού που βαφτίστηκε από τον Μίκη Θεοδωράκη κατά τη διάρκεια μιας από αυτές τις πορείες. Μια προσωπική ιστορία που διασταυρώνεται με το καθολικό, όταν η ίδια θα συναντήσει τον σκηνοθέτη και θα του αφηγηθεί την ιστορία της οικογένειάς της επί της οθόνης.

Ξεχωριστή στιγμή της ημέρας ήταν, ωστόσο, η ιδιαίτερα ζωντανή συζήτηση με τον αειθαλή Νίκο Καβουκίδη, που στα 87 του χρόνια, μάς βοήθησε να κατανοήσουμε ότι το κινηματογραφικό αρχείο δεν είναι απλώς το υλικό μιας άλλης εποχής, αλλά ένας τρόπος να επιστρέφουμε σε αυτήν για να την αποκρυπτογραφήσουμε.

Ο ίδιος, λίγο πριν φύγει απ’ τη σκηνή καταχειροκροτούμενος, υποσχέθηκε να μας συναντήσει ξανά στη μεγάλη αίθουσα, με αφορμή το νέο ντοκιμαντέρ που ήδη σχεδιάζει, “Τα άσπρα σεντόνια”, και το οποίο αφορά τους μετανάστες που έχουν βρει ένα σπίτι στη χώρα μας.

Σάββατο 31 Οκτωβρίου: Κινέζικο animation και φιλίες με γρύλους

Την τρίτη ημέρα του φεστιβάλ, είχε φτάσει η ώρα για το αφιέρωμα “Traces: Τριάντα χρόνια Animation του Joe Chang”, στην Αίθουσα Β΄ του Πνευματικού Κέντρου Χανίων. Ωστόσο, πρόλαβα να παρακολουθήσω μόνο το πρώτο μισάωρο, ίσα ίσα για να πάρω μια μικρή γεύση από τον ιδιαίτερο κόσμο του ανεξάρτητου δημιουργού κινεζικού animation.

Το αφιέρωμα χαρτογράφησε την καλλιτεχνική του διαδρομή από το 1996 έως το 2026, αναδεικνύοντας μέσα από ταινίες μικρού μήκους τη συνάντηση της ανατολικής φιλοσοφίας με τη δυτική τέχνη. Στο πρόγραμμα -μεταξύ άλλων- περιλαμβάνονταν τα “The Chinese Violin” (2000), “Pan Tian Shou” (2004) και το “Father and Son” (2005).

Δεν έμεινα μέχρι το τέλος, οπότε δεν άκουσα και τα όσα είπε δια ζώσης, ο Joe Chang, επίσημος καλεσμένος του φεστιβάλ, καθώς ήθελα να προλάβω την προβολή του “Bugboy” του Λουκά Παλαιοκρασσά, που εν τέλει θα αποσπούσε το 1ο Βραβείο στην κατηγορία Ντοκιμαντέρ Μεγάλου Μήκους (Ελληνικό). Και δεν το μετάνιωσα. Η ταινία είναι καθηλωτική.

Ο Λουκάς Παλαιοκρασσάς μας συστήνει μέσα από την κάμερά του τον Γιώργο, έναν ντροπαλό έφηβο με στραβισμό, που δυσκολεύεται να επικοινωνήσει με τους γύρω του μετά το διαζύγιο των γονιών του. Στην προσπάθειά του να βρει έναν κόσμο στον οποίο να αισθάνεται άνετα, στρέφεται στα έντομα και αναπτύσσει μια ξεχωριστή σχέση με έναν γρύλο, την Ιζαμπέλα.

Παρακολουθώντας τη δική του διαδρομή προς την αυτογνωσία και την αποδοχή, η ταινία υπενθυμίζει με τρυφερότητα ότι μερικές φορές οι πιο απρόσμενες φιλίες μπορούν να μας βοηθήσουν να βρούμε τη θέση μας στον κόσμο.

Κυριακή 1 Νοεμβρίου: Τα βραβεία

Μετά από δώδεκα ημέρες γεμάτες προβολές, συζητήσεις, αφιερώματα και εκπαιδευτικές δράσεις, το φεστιβάλ αποχαιρέτησε το κοινό του, την Κυριακή, με την τελετή λήξης, ανανεώνοντας το ραντεβού για την 15η διοργάνωση.

Στις 11:30, στην Αίθουσα Α΄ του Πνευματικού Κέντρου Χανίων, δημιουργοί και άνθρωποι του κινηματογράφου συγκεντρώθηκαν, δίνοντας πανηγυρικό χαρακτήρα στην τελετή.

Ταυτόχρονα, αναδείχθηκε για ακόμη μία φορά η εκπαιδευτική διάσταση του φεστιβάλ μέσα από την σταθερή σχέση του με τα παιδιά και τους μαθητές, μέσα από δράσεις που καλλιεργούν τη δημιουργικότητα και την κριτική σκέψη.

Στο πλαίσιο της τελετής παρουσιάστηκε επίσης ένα πρωτότυπο, χειροποίητο φορητό στούντιο animation, σχεδιασμένο για χρήση μέσα στη σχολική τάξη, το οποίο “συνδυάζει επαυξημένη πραγματικότητα με φυσική διαδικασία stop motion animation, χωρίς να κατεβάσει κανείς λογισμικό”.

Μάλιστα, πέντε τέτοια στούντιο προσφέρθηκαν στην εκπαιδευτική κοινότητα των Χανίων. Παράλληλα, ανακοινώθηκε ότι τα έσοδα από τη συμβολική συμμετοχή στα εργαστήρια και τα masterclasses, ύψους 1.000 ευρώ, θα διατεθούν στη δομή κοινωνικής υποστήριξης “Κύτταρο Χαλέπας”.

Το ενδιαφέρον φυσικά στράφηκε στην απονομή των βραβείων.

Ανάμεσα στις ταινίες που ξεχώρισαν ήταν -όπως ήδη είπαμε- το “Bugboy” του Λουκά Παλαιοκρασά, το οποίο απέσπασε το πρώτο βραβείο στην κατηγορία Ντοκιμαντέρ Μεγάλου Μήκους (Ελληνικό Πρόγραμμα), αλλά και το Βραβείο Καλύτερου Ντοκιμαντέρ Μεγάλου Μήκους από την ΕΡΤ.

Η “Τυφλόμυγα” της Αζίμα Λιάνα Χαβρέ διακρίθηκε στο ελληνικό ντοκιμαντέρ μικρού μήκους, ενώ το “Μαύρο Βουνό” του Νίκου Κακώνα απέσπασε το βραβείο ελληνικής ταινίας μυθοπλασίας μικρού μήκους.

Ξεχώρισαν ακόμη το “Farewell Paris” του Mohammad Ebrahim Shahbasi στο διεθνές πρόγραμμα ταινιών μυθοπλασίας μικρού μήκους και το “Waiting for the Barbarians” του Γιώργου Σηφιανού στην κατηγορία ελληνικού animation.

Μία από τις ξεχωριστές στιγμές της τελετής ήταν και η τιμητική βράβευση του σπουδαίου διευθυντή φωτογραφίας Νίκου Καβουκίδη, για τη μακρόχρονη καλλιτεχνική του πορεία και συμβολή.

(Μπορείτε να δείτε αναλυτικά τα βραβεία ΕΔΩ)

Κλείνοντας, θέλω να πω ότι μπορεί να μην πρόλαβα να ζήσω ολόκληρη τη διοργάνωση, πρόλαβα, όμως, να πάρω μια γερή γεύση από την κινηματογραφική ζωή των Χανίων και να φύγω με την επιθυμία να τους ξαναδώ όλους τον επόμενο Οκτώβριο, ξανά μέσα στις αίθουσες αλλά και μέσα στις φανταστικές ταβέρνες της πόλης, για τις οποίες απέφυγα να μιλήσω τόση ώρα, μόνο και μόνο για να μην προκαλέσω.