Οι παλιές συσκευές “ορυχείο” κρίσιμων πρώτων υλών

Σε ένα από τα πλέον χρήσιμα και συνάμα κρίσιμα παραδείγματα κυκλικής οικονομίας στην Ελλάδα εξελίσσεται η δραστηριότητα της ανακύκλωσης παλιών συσκευών καθώς αποτελούν “ορυχείο” ανάκτησης κρίσιμων πρώτων υλών.

Στο φόντο αυτό εγγράφεται η δραστηριότητα της μη κερδοσκοπικής εταιρείας Ανακύκλωση Συσκευών Α.Ε. έχοντας συνολικό δείκτη ανάκτησης πρώτων υλών από παλιές ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές που αγγίζει πλέον το 94%.

Όπως αναφέρθηκε το βράδυ της Τετάρτης 6/5 σε ειδική επετειακή εκδήλωση στο Νιάρχειο, για τα 22 χρόνια της εταιρείας, από το 2004 έως και το 2025 έχουν συλλεχθεί περισσότεροι από 1 εκατομμύριο τόνοι αποβλήτων ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού (ΑΗΗΕ), από τους οποίους ανακτήθηκαν 434.642 τόνοι σιδήρου, 17.142 τόνοι αλουμινίου και 14.100 τόνοι χαλκού. Ενδεικτικά, μόνο η ποσότητα αλουμινίου που έχει ανακτηθεί αντιστοιχεί σε περίπου 1,4 δισ. κουτάκια αναψυκτικών.

Από την έλλειψη υποδομών σε ένα οργανωμένο δίκτυο ανακύκλωσης

Όπως, δε, τονίστηκε, η Ανακύκλωση Συσκευών Α.Ε. αποτελεί σήμερα το μεγαλύτερο εγκεκριμένο συλλογικό σύστημα εναλλακτικής διαχείρισης ΑΗΗΕ στην Ελλάδα, λειτουργώντας υπό την εποπτεία του Ελληνικού Οργανισμού Ανακύκλωσης.

Η εταιρεία οργανώνει ολόκληρη τη διαδικασία διαχείρισης αποβλήτων ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συσκευών, από τη συλλογή και μεταφορά έως την απορρύπανση, τον διαχωρισμό και την επεξεργασία τους, με στόχο την επανένταξη πολύτιμων υλικών στην παραγωγική διαδικασία ως νέες πρώτες ύλες.

Η αφετηρία αυτής της προσπάθειας τοποθετείται στις αρχές της δεκαετίας του 2000, όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση θέσπισε νέο θεσμικό πλαίσιο για την ανακύκλωση ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συσκευών, μεταφέροντας την ευθύνη διαχείρισης στους ίδιους τους παραγωγούς.

Παρότι η σχετική οδηγία ενσωματώθηκε στην ελληνική νομοθεσία το 2003, η χώρα διέθετε ελάχιστες υποδομές και περιορισμένη κουλτούρα ανακύκλωσης. Η μετάβαση από την απλή απόρριψη των συσκευών στη συλλογή, απορρύπανση και ανάκτηση υλικών αποτέλεσε σημαντική πρόκληση.

Η λύση δόθηκε το 2004, όταν δέκα μεγάλες εταιρείες του κλάδου ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών ειδών και λαμπτήρων προχώρησαν στη δημιουργία ενός ενιαίου συλλογικού φορέα, της Ανακύκλωσης Συσκευών Α.Ε., με στόχο την ανάπτυξη ενός κοινού πανελλαδικού μηχανισμού συλλογής και ανακύκλωσης.

«Ξεκινήσαμε κυριολεκτικά από το μηδέν. Χτίσαμε ένα σύστημα, μία κουλτούρα, ένα οικοσύστημα συνεργασιών», ανέφερε ο πρόεδρος της εταιρείας, Γιώργος Δημητρίου, κατά τη διάρκεια εκδήλωσης που πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος.

Δίκτυο 16.000 σημείων συλλογής και πάνω από 1.000 θέσεις εργασίας

Σήμερα, το σύστημα διαχειρίζεται το 94% των αποβλήτων ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συσκευών στη χώρα, διαθέτοντας περισσότερες από 2.600 συμβάσεις συνεργασίας και ένα πανελλαδικό δίκτυο 16.000 σημείων συλλογής.

Παράλληλα, έχουν δημιουργηθεί περισσότερες από 1.000 θέσεις εργασίας, ενώ πρόσφατα καταγράφηκε ετήσιο ρεκόρ συλλογής και επεξεργασίας με 80.000 τόνους συσκευών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της εταιρείας, κάθε χρόνο ανακτώνται περισσότεροι από 45.000 τόνοι σιδήρου, 2.700 τόνοι χαλκού και 1.800 τόνοι αλουμινίου.

«Οι αριθμοί αυτοί αποδεικνύουν ότι όταν η αγορά αναλαμβάνει την ευθύνη της, μπορεί να παράξει πραγματικό αποτέλεσμα», σημείωσε ο κ. Δημητρίου, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι η μεγαλύτερη πρόκληση παραμένει η ενίσχυση της ανακύκλωσης ως καθημερινής συνειδητής επιλογής πολιτών και επιχειρήσεων.

Η διαδικασία που μετατρέπει τα απόβλητα σε πολύτιμο πόρο

Η Ανακύκλωση Συσκευών συνεργάζεται σήμερα με 13 αδειοδοτημένες μονάδες διαχείρισης αποβλήτων σε όλη τη χώρα.

Η διαδικασία ξεκινά από τη συλλογή και τη ζύγιση των συσκευών και συνεχίζεται με την απορρύπανση, κατά την οποία αφαιρούνται επικίνδυνες ουσίες όπως ψυκτικά υγρά και μπαταρίες.

Στη συνέχεια, οι συσκευές τεμαχίζονται και τα υλικά διαχωρίζονται ώστε να επανεισαχθούν στην παραγωγή ως νέες πρώτες ύλες, περιορίζοντας τόσο την ανάγκη για εξορύξεις όσο και το συνολικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα.

Η εταιρεία συνεργάζεται με το σύνολο σχεδόν των μεγάλων αλυσίδων ηλεκτρικών ειδών και σούπερ μάρκετ, περισσότερους από 300 εμπόρους παλαιών μετάλλων, το 95% των δήμων της χώρας και δεκάδες μεταφορικές εταιρείες.

Η σημασία του διαχωρισμού στην πηγή

Τη σημασία του σωστού διαχωρισμού των αποβλήτων στην πηγή ανέδειξε ο Γενικός Γραμματέας Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων του ΥΠΕΝ, Μανώλης Γραφάκος.

Όπως σημείωσε, ο διαχωρισμός στην πηγή αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη μείωση της ταφής απορριμμάτων και των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, ενώ τα υλικά που συλλέγονται σωστά μπορούν να επιτύχουν ποσοστά ανακύκλωσης που ξεπερνούν το 80%-90%.

Εκδήλωση για την ιστορία των ηλεκτρικών συσκευών και της ανακύκλωσης

Στο πλαίσιο της συμπλήρωσης 22 ετών λειτουργίας, η Ανακύκλωση Συσκευών Α.Ε. διοργάνωσε στις 6 Μαΐου 2026 εκδήλωση στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, όπου παρουσιάστηκαν το βιβλίο «Σε εποχές ηλεκτρικές: εξηλεκτρισμός, ηλεκτρικά είδη και συσκευές στην Ελλάδα, 19ος – 21ος αιώνας» και το ντοκιμαντέρ «Η ιστορία των ηλεκτρικών ειδών: από τη χρήση στην ανακύκλωση».

Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, προβλήθηκε υλικό για τη συμβολή της εταιρείας στην προστασία του περιβάλλοντος, την εξοικονόμηση ενέργειας και φυσικών πόρων, αλλά και την ανάπτυξη της κυκλικής οικονομίας στη χώρα.

Ο δημοσιογράφος Χρίστος Βασιλόπουλος, εκ μέρους της «ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ Productions», χαρακτήρισε το ντοκιμαντέρ ως «ένα ταξίδι ιστορίας, τεχνολογίας και ευθύνης για το μέλλον», αναδεικνύοντας τη διαδρομή των ηλεκτρικών συσκευών από την πρώτη χρήση έως την ανακύκλωσή τους.

Η ιστορικός και συγγραφέας Γεωργία Μ. Πανσεληνά επεσήμανε ότι η έκδοση επιχειρεί να χαρτογραφήσει 150 χρόνια ιστορίας των ηλεκτρικών ειδών στην Ελλάδα, αξιοποιώντας σπάνιο αρχειακό υλικό και πηγές από τον ημερήσιο και περιοδικό Τύπο.