TAG GREECE: Τουρισμός, γαστρονομία και τοπική παραγωγή σε μια κοινή ταυτότητα – Στο επίκεντρο η στήριξη της ελληνικής υπαίθρου

Τη δημιουργία μιας ενιαίας, ισχυρής και διεθνώς αναγνωρίσιμης ταυτότητας για την ελληνική γαστρονομία και τον αγροτουρισμό, μέσα από τη διασύνδεση της παραγωγής, της φιλοξενίας και των τοπικών γεύσεων, επιχειρεί το Υπουργείο Τουρισμού με την πρωτοβουλία «TAG GREECE – Tradition, Agritourism and Gastronomy», την οποία παρουσίασε την Πέμπτη 29/10 η υπουργός Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη.

Η κεντρική επιδίωξη είναι ο γαστρονομικός και παραγωγικός πλούτος της χώρας να αποκτήσει ισχυρότερη θέση στη διεθνή τουριστική προβολή και να αποτελέσει έναν ακόμη λόγο επιλογής της Ελλάδας ως προορισμού, όχι μόνο κατά τους μήνες αιχμής, αλλά καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου. Το ζητούμενο είναι, δηλαδή, ο επισκέπτης να μη γνωρίζει έναν τόπο μόνο μέσα από το τοπίο και τα αξιοθέατά του, αλλά και μέσα από τους ανθρώπους του, τα προϊόντα, τις γεύσεις, τις παραδόσεις και τις παραγωγικές δραστηριότητές του.

«Με το TAG GREECE συνδέουμε την ελληνική παραγωγή, τη γαστρονομία και τη φιλοξενία σε ένα κοινό πλαίσιο προβολής. Στόχος μας είναι να αναδείξουμε στο διεθνές κοινό μια πλευρά της Ελλάδας που προσφέρει ξεχωριστές εμπειρίες και νέους λόγους να την επισκεφθεί κανείς κάθε εποχή του χρόνου», ανέφερε η υπουργός Τουρισμού.

Η πρωτοβουλία αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι ταξιδιώτες στρέφονται όλο και περισσότερο σε εμπειρίες που συνδέονται με την αυθεντικότητα, τη φύση, τον πολιτισμό και την καθημερινή ζωή των προορισμών. Η γαστρονομία, ο αγροτουρισμός και ο οινοτουρισμός μπορούν να ανταποκριθούν σε αυτή τη ζήτηση, αξιοποιώντας ένα από τα σημαντικότερα συγκριτικά πλεονεκτήματα της Ελλάδας και συγκεκριμένα την πολυμορφία της τοπικής παραγωγής και τη στενή σχέση της με την ιστορία και την πολιτιστική ταυτότητα κάθε περιοχής.

Από τα προϊόντα της ελληνικής γης και τις παραδοσιακές συνταγές έως τα τοπικά οινοποιεία, τα τυροκομεία, τα ελαιοτριβεία και τις σύγχρονες γαστρονομικές δημιουργίες, η ελληνική ύπαιθρος διαθέτει ένα ευρύ απόθεμα εμπειριών που μπορεί να ενταχθεί οργανωμένα στο τουριστικό προϊόν. Το ελληνικό κρασί, με τη διεθνώς αυξανόμενη αναγνώριση και την ανάδειξη των γηγενών ποικιλιών, αλλά και οι προσπάθειες των Ελλήνων σεφ να αξιοποιήσουν την τοπική πρώτη ύλη με σύγχρονη δημιουργική προσέγγιση, αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της δυναμικής.

Ο τουρισμός ως μοχλός στήριξης της παραγωγής και της περιφέρειας

Πέρα από την ενίσχυση της τουριστικής ανταγωνιστικότητας, το εγχείρημα φιλοδοξεί να αποκτήσει ευρύτερο αναπτυξιακό αποτύπωμα. Η διασύνδεση του τουρισμού με τον πρωτογενή τομέα μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετες αγορές για τα τοπικά προϊόντα, να ενισχύσει τις μικρές και οικογενειακές επιχειρήσεις και να διαμορφώσει νέες πηγές εισοδήματος για περιοχές που διαθέτουν σημαντικό παραγωγικό και πολιτιστικό κεφάλαιο, αλλά παραμένουν εκτός των βασικών τουριστικών ροών.

Η διάσταση αυτή είναι ιδιαίτερα κρίσιμη για την ελληνική ύπαιθρο, καθώς η ανάπτυξη του τουρισμού δεν χρειάζεται να στηρίζεται αποκλειστικά σε μεγάλες ξενοδοχειακές επενδύσεις ή στη μαζική αύξηση των αφίξεων. Μπορεί να βασιστεί σε μικρότερες μονάδες φιλοξενίας, επισκέψιμες παραγωγικές εγκαταστάσεις, τοπικά δίκτυα παραγωγών, γαστρονομικές διαδρομές και δραστηριότητες που αναδεικνύουν την ιδιαίτερη φυσιογνωμία κάθε τόπου.

Μελέτη ΙΝΣΕΤΕ

Η κατεύθυνση αυτή αποκτά πρόσθετη βαρύτητα αν ληφθεί υπόψη η συνολική οικονομική συμβολή του τουρισμού. Σύμφωνα με τη μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ, το 2025 η άμεση συνεισφορά του κλάδου αντιστοιχούσε στο 13% του ΑΕΠ, ενώ η συνολική, άμεση και έμμεση, συνεισφορά εκτιμάται περίπου στο 30%. Οι επενδύσεις στον κλάδο υπολογίζονται σε περίπου 5 δισ. ευρώ, ενώ σημαντική είναι και η συμβολή του στα δημόσια έσοδα και στο ισοζύγιο εξωτερικών συναλλαγών.

Η σημασία του τουρισμού, ωστόσο, δεν εξαντλείται στα μακροοικονομικά μεγέθη. Επεκτείνεται στην αγροδιατροφή, στο εμπόριο, στις μεταφορές, στις κατασκευές και σε ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών, με πολλαπλασιαστικά οφέλη για τις τοπικές οικονομίες. Όσο περισσότερο η τουριστική δαπάνη συνδέεται με επιχειρήσεις και παραγωγούς του ίδιου του προορισμού, τόσο μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής αξίας παραμένει στην περιοχή.

Ενδεικτική της σημασίας της οικονομικής δραστηριότητας για τη δημογραφική ανθεκτικότητα είναι και η εικόνα που προκύπτει από τη σύγκριση των περιφερειών. Μεταξύ των απογραφών του 2011 και του 2021, όταν ο συνολικός πληθυσμός της χώρας μειώθηκε κατά 3,1%, το Νότιο Αιγαίο κατέγραψε αύξηση 6,1%, ενώ η Κρήτη εμφάνισε οριακή άνοδο 0,2%, σύμφωνα με τη μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ «Ελληνικός Τουρισμός: Επιτεύγματα, Προκλήσεις, Προοπτικές».

Οι συγκεκριμένες επιδόσεις δεν μπορούν να αποδοθούν αποκλειστικά στον τουρισμό, καθώς οι πληθυσμιακές μεταβολές επηρεάζονται από πολλούς παράγοντες. Ωστόσο, η ισχυρή τουριστική δραστηριότητα, οι επενδύσεις και οι δυνατότητες απασχόλησης που δημιουργούνται μπορούν να ενισχύσουν την οικονομική ανθεκτικότητα και να συμβάλουν στη συγκράτηση του πληθυσμού.

Το ζητούμενο, επομένως, είναι η τουριστική ανάπτυξη να αποκτήσει πιο ουσιαστική σύνδεση με την παραγωγική βάση κάθε περιοχής, ώστε να δημιουργεί σταθερότερες επαγγελματικές προοπτικές και να στηρίζει τη δυνατότητα των νέων και των οικογενειών να παραμένουν και να δραστηριοποιούνται στον τόπο τους.

Από την τουριστική προβολή στη γεωγραφική διάχυση της ανάπτυξης

Στην ίδια κατεύθυνση εντάσσεται η ανάγκη για μεγαλύτερη γεωγραφική και χρονική διάχυση της τουριστικής δραστηριότητας. Η συγκέντρωση σημαντικού μέρους των διεθνών αφίξεων σε περιορισμένο αριθμό νησιωτικών προορισμών δημιουργεί πιέσεις στις ήδη δημοφιλείς περιοχές, την ώρα που πολλές ορεινές, ηπειρωτικές και απομακρυσμένες περιοχές διαθέτουν αξιόλογο φυσικό και πολιτιστικό απόθεμα, χωρίς να έχουν καταφέρει να το μετατρέψουν σε οργανωμένη τουριστική δραστηριότητα.

Άρα, η ανάπτυξη του γαστρονομικού, αγροτουριστικού, οινικού, πολιτιστικού και φυσιολατρικού τουρισμού μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο εξισορρόπησης αυτής της εικόνας. Ιδιαίτερα για περιοχές με ισχυρή αγροτική παράδοση, η σύνδεση της παραγωγής με την επισκεψιμότητα μπορεί να δημιουργήσει συμπληρωματικές πηγές εισοδήματος, να ενισχύσει την αναγνωρισιμότητα των τοπικών προϊόντων και να προσφέρει κίνητρα για τη διατήρηση της παραγωγικής δραστηριότητας.

Βασική προϋπόθεση είναι, βέβαια, η ύπαρξη υποδομών, προσβασιμότητας, συνεργασίας μεταξύ των τοπικών φορέων και ενός σταθερού πλαισίου υποστήριξης της επιχειρηματικότητας. Η εποχική απασχόληση, οι δυσκολίες στέγασης και η περιορισμένη διάρκεια της τουριστικής περιόδου εξακολουθούν να αποτελούν εμπόδια για τη μετατροπή της τουριστικής ανάπτυξης σε σταθερό δημογραφικό όφελος.

Σε αυτό το πλαίσιο, το TAG GREECE επιχειρεί να δώσει οργανωμένη υπόσταση στη σύνδεση του τουρισμού με την τοπική οικονομία, δημιουργώντας ένα κοινό πλαίσιο προβολής για παραγωγούς, προϊόντα, επισκέψιμες μονάδες, επιχειρήσεις γαστρονομίας και φιλοξενίας, καθώς και τοπικούς φορείς.

Ενιαία ταυτότητα και ψηφιακός χάρτης για την ελληνική παραγωγή

Η πρωτοβουλία υλοποιείται μέσω ειδικού έργου του Υπουργείου Τουρισμού, με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Περιλαμβάνει δράσεις διαμόρφωσης ενιαίας ταυτότητας, προβολής και δημοσιότητας στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Κεντρικό εργαλείο θα είναι ένας ειδικός ιστότοπος με διαδραστικό ψηφιακό χάρτη, στον οποίο θα παρουσιάζονται επιχειρήσεις, παραγωγοί και γαστρονομικές διαδρομές. Η πλατφόρμα θα διασυνδέεται με το ανανεωμένο visitgreece.gr, δίνοντας τη δυνατότητα στους ενδιαφερόμενους να σχεδιάζουν τις επισκέψεις τους και να ανακαλύπτουν προορισμούς μέσα από την παραγωγή και τις γεύσεις τους.

Παράλληλα, η καμπάνια επικοινωνίας «Έλα πιο κοντά στην Ελλάδα» θα αναπτυχθεί μέσα από διαφημιστικές ενέργειες σε δημόσιους χώρους, μέσα μεταφοράς, τηλεόραση, ραδιόφωνο, διαδίκτυο και μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς και καταχωρίσεις στον ελληνικό και διεθνή Τύπο. Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται επίσης συμμετοχές σε τουριστικές εκθέσεις, ημερίδες και τεχνικές συναντήσεις στις Περιφέρειες, με στόχο την ενημέρωση και την ενεργοποίηση των τοπικών παραγωγικών και τουριστικών φορέων.

Θεσμικό πλαίσιο και διεθνείς συνεργασίες

Η προσπάθεια αυτή στηρίζεται σε ένα θεσμικό πλαίσιο που αναπτύσσεται σταδιακά. Όπως ανέφερε η  Όλγα Κεφαλογιάννη, από το 2014 ο αγροτουρισμός και ο οινοτουρισμός έχουν αναγνωριστεί νομοθετικά ως ειδικές μορφές τουρισμού, ενώ θεσμοθετήθηκαν το Ειδικό Σήμα Αγροτουρισμού και το Σήμα Επισκέψιμου Οινοποιείου. Στη συνέχεια, αντίστοιχες πιστοποιήσεις επεκτάθηκαν σε επισκέψιμα ζυθοποιεία, τυροκομεία, ελαιοτριβεία και αποσταγματοποιεία.

Το 2023, επίσης, όπως τόνισε ο υπουργός, συγκροτήθηκε το Εθνικό Συμβούλιο Οινοτουρισμού, ενώ διευρύνθηκαν οι δυνατότητες παροχής υπηρεσιών φιλοξενίας και εστίασης εντός των οινοποιείων, ενισχύοντας τις προϋποθέσεις για ολοκληρωμένες επισκέψιμες εμπειρίες.

Σημαντική είναι επίσης η διεθνής διάσταση της πρωτοβουλίας, μέσα από τη συνεργασία με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τουρισμού και την UNESCO για την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς μέσω του τουρισμού. Στο ίδιο πλαίσιο, συνεχίζεται για τρίτη χρονιά η συνεργασία του ΕΟΤ με τον Οδηγό MICHELIN. Στην έκδοση του 2027, πέρα από την Αθήνα, θα συμπεριληφθούν για πρώτη φορά εστιατόρια της Θεσσαλονίκης και της Σαντορίνης, διευρύνοντας τη διεθνή προβολή της ελληνικής γαστρονομικής δημιουργίας.

Στόχος η δημιουργία ευκαιριών στην ελληνική περιφέρεια

ως υπογράμμισε η Όλγα Κεφαλογιάννη, το TAG GREECE δεν αποτελεί μόνο μια δράση τουριστικής προβολής, αλλά μια πρόσκληση συνεργασίας προς τους ανθρώπους της παραγωγής και του τουρισμού, ώστε ο πλούτος κάθε περιοχής να αποκτήσει μεγαλύτερη αναγνωρισιμότητα και να δημιουργήσει νέες οικονομικές δυνατότητες.

Η πρωτοβουλία φιλοδοξεί να ενισχύσει τις μικρές επιχειρήσεις, να διευρύνει τις αγορές για τα ελληνικά προϊόντα και να συμβάλει στην περιφερειακή ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή. Κυρίως, επιδιώκει να αναδείξει την ελληνική ύπαιθρο όχι ως ένα συμπληρωματικό στοιχείο του τουριστικού προϊόντος, αλλά ως έναν από τους βασικούς πυλώνες της αυθεντικής ταξιδιωτικής εμπειρίας.

«Θέλουμε να δημιουργήσουμε ευκαιρίες που βοηθούν τους ανθρώπους σε κάθε γωνιά της χώρας, και ειδικά τους νέους και τις οικογένειες, να παραμένουν, να εργάζονται και να προοδεύουν στον τόπο τους», σημείωσε η υπουργός, συνοψίζοντας την αναπτυξιακή διάσταση της πρωτοβουλίας.

Το μεγάλο στοίχημα είναι, τελικά, η τουριστική ανάπτυξη να μεταφράζεται σε ευρύτερη οικονομική αξία για τις τοπικές κοινωνίες. Να φέρνει τον επισκέπτη πιο κοντά στον παραγωγό, να δημιουργεί ζήτηση για τα προϊόντα της ελληνικής γης, να στηρίζει τις μικρές επιχειρήσεις και να δίνει προοπτική σε περιοχές που αναζητούν νέες δυνατότητες ανάπτυξης.

Γιατί η σύνδεση του τουρισμού με τη γαστρονομία και την τοπική παραγωγή, όπως αναφέρθηκε, δεν εμπλουτίζει απλώς την εμπειρία του επισκέπτη. Μπορεί να αποτελέσει και έναν ουσιαστικό μηχανισμό στήριξης της ελληνικής υπαίθρου, διατηρώντας ζωντανή την παραγωγή, την παράδοση και την οικονομική δραστηριότητα σε κάθε γωνιά της χώρας.

«Έλα πιο κοντά στην Ελλάδα» είναι το μήνυμα της καμπάνιας με κεντρικό  ζητούμενο να είναι αυτή η πρόσκληση να μετατραπεί σε περισσότερες επισκέψεις, περισσότερες συνεργασίες και, κυρίως, περισσότερες ευκαιρίες για τους ανθρώπους που παράγουν και δημιουργούν στην ελληνική περιφέρεια.