Η Κόρα Καρβούνη στην πρώτη της σκηνοθεσία: “Δεν θέλω να είμαι βολεμένη στην πεπατημένη”

Πώς θα σου φαινόταν να αναλάμβανε μια εταιρεία να ανακοινώσει τον χωρισμό σου, επειδή δεν τολμάς να το κάνεις εσύ; Στην κωμωδία «Χώρισε με ΑΕ και ΣΙΑ» του Tristan Petitgirard, αυτή ακριβώς είναι η δουλειά του κεντρικού ήρωα. Με το έργο αυτό η Κόρα Καρβούνη κάνει την πρώτη της σκηνοθεσία στο θέατρο Θησείον, με πρωταγωνιστές τον Μιχάλη Συριοπούλο, τη Βάσω Καβαλλιεράτου και τον Στάθη Κόικα.

Η ηθοποιός έχει διαγράψει μια ενδιαφέρουσα διαδρομή στο θέατρο, στον κινηματογράφο και στην τηλεόραση, όμως διατηρεί άσβεστη περιέργεια για όσα ακόμη μπορεί να δοκιμάσει. Με αφορμή αυτή την κωμωδία, μίλησε στο NEWS 24/7 για την ευθύνη που αποφεύγουμε στις σχέσεις, τα ψέματα που περιπλέκουν τις καταστάσεις και τη δική της επιθυμία να δοκιμαστεί στη σκηνοθεσία. Έχει ενδιαφέρον το γεγονός ότι σκηνοθετεί ένα έργο για ανθρώπους που αποφεύγουν την ευθύνη, ενώ η ίδια αναλαμβάνει για πρώτη φορά την ευθύνη μιας παράστασης.

Στο τηλέφωνο, η φωνή της είναι σταθερή, η άρθρωσή της αιχμηρή και πεντακάθαρη. Σαν να ακούς τη δουλειά χρόνων πάνω σε κείμενα, τη μελέτη και την προσοχή στη λεπτομέρεια κάθε λέξης. Μιλά με ευθύτητα και χιούμορ και, όταν η κουβέντα φτάνει στη σκηνοθεσία, ο τόνος της ζωηρεύει. Η επιθυμία υπήρχε από καιρό.

«Έψαχνα έργα εδώ και πολύ καιρό. Ήθελα να ξεκινήσω με κάτι σύγχρονο και συζητούσα με τον Αντώνη Γαλέο, που είναι και μεταφραστής του έργου. Μου πρότεινε το “Χώρισε με ΑΕ και ΣΙΑ” του Petitgirard γιατί έψαχνα ένα έργο όχι πολυπρόσωπο. Ένα κείμενο σύγχρονο και κωμωδία. Ο γαλλικός τίτλος είναι “Rupture à domicile” δηλαδή “Ρήξη κατ’ οίκον”. Τον κάναμε λίγο πιο κωμικό, να περιγράφει τον πρωταγωνιστή μας, που ουσιαστικά έχει ιδρύσει μία εταιρεία χωρισμών.» Σημειωτέον, ο Tristan Petitgirard έχει αφήσει το στίγμα του στο γαλλικό θέατρο: η σκηνοθεσία του στη «Μηχανή του Τούρινγκ» του Benoît Solès τού χάρισε το βραβείο Molière σκηνοθεσίας το 2019.

Μια κωμωδία για έναν χωρισμό που κανείς δεν τολμά να ανακοινώσει

Είναι αναζωογονητικό να μιλάς με μια ηθοποιό που αισθάνεται πλήρης από τη μέχρι τώρα διαδρομή της και νιώθει ανοικτή να μπει στη ροή για όσα έρχονται.

Η Κόρα Καρβούνη μας εξηγεί την υπόθεση. Στο «Χώρισε με ΑΕ και ΣΙΑ», ο Petitgirard στήνει μια σύγχρονη κωμωδία παρεξηγήσεων γύρω από μια παράδοξη επαγγελματική υπηρεσία: Ο Ερίκ, ο κεντρικός ήρωας του έργου, έχει ιδρύσει μια εταιρεία που αναλαμβάνει να ανακοινώνει χωρισμούς.

Οι πελάτες του τον στέλνουν στη θέση τους, για να πει όσα οι ίδιοι δυσκολεύονται να πουν. Σε μια τέτοια αποστολή, όμως, την πόρτα ανοίγει η Γκαέλ, η πρώην σύντροφός του και το μεγάλο του απωθημένο. Ο Αγάθωνας, ο σημερινός σύντροφός της που είναι και ο άνθρωπος που τον προσέλαβε, έχει στο μεταξύ μετανιώσει. Οι τρεις τους βρίσκονται στον ίδιο χώρο, με μια “δουλειά” που κανείς πια δεν θέλει να εκτελεστεί και ένα παρελθόν που ζητά εξηγήσεις.

Ο Ερίκ αποκρύπτει τον λόγο της επίσκεψής του. Πιστεύει ότι έχει ένα πλεονέκτημα: γνωρίζει πως η Γκαέλ πρόκειται να μείνει ελεύθερη πριν το μάθει η ίδια. Ο πελάτης του, όμως – ο Αγάθωνας στην ελληνική εκδοχή – έχει ήδη μετανιώσει και καταφθάνει για να σταματήσει τον χωρισμό. Ο πρώην, η γυναίκα και ο σύντροφος που παρ’ ολίγον να γίνει πρώην βρίσκονται μαζί, εγκλωβισμένοι σε διαφορετικές εκδοχές της ίδιας ιστορίας. Κάθε προσπάθεια να κρύψουν τις προθέσεις τους γεννά μια καινούργια παρεξήγηση.

Είναι μία κωμωδία καταστάσεων όπου δεν αποκαλύπτεται ποτέ η αλήθεια. Οι ήρωες επιστρατεύουν ψέματα και υπεκφυγές για να προστατευτούν. «Ουσιαστικά είναι μία κωμωδία καταστάσεων όπου δεν αποκαλύπτεται ποτέ η αλήθεια. Αυτό είναι για μένα ένα πολύ μεγάλο ζήτημα: το ζήτημα της ανάληψης της ευθύνης. Γιατί συνεχώς μπαίνουμε σε έναν κύκλο ψεύδους και δεν παίρνουμε όλη την ευθύνη των επιλογών μας» μας λέει.

Η απορία για το τι πραγματικά συνέβη ανάμεσα στον Ερίκ και την Γκαέλ στο τέλος θα απαντηθεί; «Υπάρχει λύση στο έργο, φυσικά. Και έχει και πολλές αναδιπλώσεις – ειδικά στο φινάλε που υπάρχει η πολύ μεγάλη ανατροπή».

Η ευθύνη που “πετάμε” στον άλλον

Η αρχική συνθήκη δίνει στην κωμωδία τη φόρα της. Για την Κόρα Καρβούνη, το ενδιαφέρον βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο οι ήρωες προσπαθούν να αποφύγουν τις συνέπειες. «Το έργο σχολιάζει το γεγονός ότι κανένας από τους ήρωες, κυρίως οι άντρες, δεν αναλαμβάνουν την ευθύνη των επιλογών και των συναισθημάτων τους και συμπεριφέρονται σαν ανικανοποίητα ανήλικα παιδιά. Παιδιά που δεν φέρουν το βάρος των πράξεών τους. Οι ήρωες κρύβονται όλοι πίσω από προσωπεία που διαμορφώνουν η οικογένεια και η κοινωνία. Οι σχέσεις των φύλων, η μάχη μεταξύ τους, οι απαιτήσεις της κοινωνίας και η εικόνα που προσπαθεί να συντηρήσει ο καθένας τροφοδοτούν τις συγκρούσεις».

Η σκηνοθετική της προσέγγιση κρατά αυτά τα θέματα μέσα στη δράση: «Τίθενται διάφορα ζητήματα, βέβαια με έναν πάρα πολύ ελαφρύ και κωμικό τρόπο».

«Έχει ανάγκη ο κόσμος να γελάσει»

Η επιλογή της κωμωδίας είναι προσωπική της προτίμηση. «Αγαπώ πάρα πολύ το χιούμορ. Και αγαπώ εγώ η ίδια πάρα πολύ τις κωμωδίες. Βλέπω πολλές κωμωδίες. Γι’ αυτό επέλεξα κωμωδία και γιατί πιστεύω ότι υπάρχει και μια βαθιά ανάγκη του κοινού να ψυχαγωγηθεί διαφορετικά. Όχι μόνο μέσω δραμάτων. Έτσι αισθάνομαι εγώ αυτή την εποχή. Έχει ανάγκη ο κόσμος να γελάσει».

Αυτή η ανάγκη συναντά ένα απαιτητικό είδος. Η δυσκολία, εξηγεί, βρίσκεται τόσο στην κατασκευή των χαρακτήρων όσο και στην ακρίβεια του ρυθμού: «Η κωμωδία είναι παρεξηγημένο είδος, με την έννοια ότι μπορεί να γίνει πολύ υστερικό. Να γίνει σκίτσο, και οι ήρωες να γίνουν καρικατούρες. Αυτή είναι η δυσκολία: να μπορέσεις να φτιάξεις χαρακτήρες υπαρκτούς, οι οποίοι είτε είναι πολύ αθώοι είτε έχουν πολύ μεγάλες εμμονές. Επίσης, η κωμωδία επιτάσσει να υπάρχει πάρα πολύ σωστός σκηνικός ρυθμός. Έχει τεχνικές δυσκολίες».

Το κωμικό και το δραματικό, στη δική της αντίληψη, επικοινωνούν διαρκώς. «Εγώ θεωρώ ότι και το δράμα και η κωμωδία πρέπει να εμπεριέχουν το ένα το άλλο. Πολλοί κωμικοί ρόλοι είναι βαθιά τραγικοί, όπως και πολλοί δραματικοί ρόλοι είναι κωμικοί» μας λέει.

Οι ηθοποιοί, οι πρόβες και η εμπιστοσύνη

Με τον Μιχάλη Συριοπούλο και τον Στάθη Κόικα έχει συνυπάρξει και συνεργαστεί στην τηλεόραση, ενώ με τη Βάσω Καβαλλιεράτου γνωρίζονται πολλά χρόνια και συνεργάζονται για πρώτη φορά.

«Είναι τρεις καταπληκτικές προσωπικότητες και πάρα πολύ ισχυροί ηθοποιοί. Είμαστε όλοι πολύ διαφορετικοί άνθρωποι. Το να γνωριζόμαστε από πριν μας εξυπηρετεί πάρα πολύ, γιατί ξέρουμε και ο καθένας πού έχει δυσκολίες και πού όχι. Αρχικά κάναμε δύο αναγνώσεις. Δεν χρειαζόμουν γι’ αυτό το έργο να κάνουμε το λεγόμενο “τραπέζι”. Τους εξήγησα ποιος είναι ο στόχος της σκηνοθεσίας και γιατί κάνουμε αυτό το έργο. Τους άφησα να δουλέψουν μόνοι τους, να μάθουν τα λόγια. Από την πρώτη του Σεπτέμβρη σηκωθήκαμε και αρχίσαμε να τσαλαβουτάμε στο έργο.

Τη μετάφραση υπογράφει ο Αντώνης Γαλέος, τη μουσική ο Φοίβος Δεληβοριάς, τα σκηνικά και τους φωτισμούς η Ζωή Μολυβδά Φαμέλη και τη χορογραφία η Φαίδρα Σούτου.»

Πώς είναι να φεύγει από τη θέση του ηθοποιού και να μπαίνει στη θέση του σκηνοθέτη; Θα μπορούσε κάποιος να πει ότι ένας σκηνοθέτης που έχει υπάρξει και ηθοποιός είναι πιο ολοκληρωμένος; 

«Ναι, είναι πιο ολοκληρωμένος, γιατί έχει περάσει και από τις δύο θέσεις. Αυτό είναι πολύ θετικό για τους ηθοποιούς, γιατί γνωρίζει πάρα πολύ καλά τις δυσκολίες που έχει μία πρόβα. Κατά τα άλλα, προσωπικά δεν αισθάνομαι ότι είναι μεγάλη η αλλαγή, γιατί ήθελα πάρα πολλά χρόνια να το κάνω και γιατί έχω βρεθεί πολλές φορές στη θέση του να αυτο-σκηνοθετηθώ. Δεν είναι τόσο περίεργο για μένα.

Εμείς οι ηθοποιοί, συχνά, μπολιάζουμε με την προσωπικότητα και τη φαντασία μας ένα σκηνοθετικό όραμα. Δηλαδή μπαίνουμε στη θέση του σκηνοθέτη. Προτείνουμε στον σκηνοθέτη μας σαν να είμαστε σκηνοθέτες. Έτσι, για μένα είναι ένας δρόμος που δεν είναι άγνωστος.»

Η εμπειρία της επί σκηνής βοηθά και στη σχέση με τους συνεργάτες της: γνωρίζει και η ίδια τις δυσκολίες μιας πρόβας από πρώτο χέρι. Εκείνο που αισθάνεται εντονότερα στον νέο της ρόλο είναι ο όγκος της δουλειάς που συνεχίζεται και έξω από το θέατρο.

«Αυτό που πιο πολύ με κουράζει είναι ότι έχω πάρα πολλά πράγματα στο μυαλό μου. […] Και ενώ η πρόβα διαρκεί ένα τετράωρο, πεντάωρο, εγώ εργάζομαι και πριν την πρόβα και μετά την πρόβα. Είναι μία διαδικασία που παίρνει όλη μέρα». Θέλει να βρίσκεται δίπλα στους ηθοποιούς και μετά την πρεμιέρα, να παρακολουθεί την παράσταση ανά δύο ή τρεις εβδομάδες, να τους υποστηρίζει. «Και οι ηθοποιοί χρειαζόμαστε την υποστήριξη του σκηνοθέτη», λέει, έχοντας ζήσει αυτή την ανάγκη από την άλλη πλευρά. Η παρουσία της εκεί έχει ως αφετηρία την εμπιστοσύνη και τη φροντίδα για τη δουλειά τους. «Τους εμπιστεύομαι τους ηθοποιούς μου».

Η ταχύτητα της τηλεόρασης και ο χρόνος του θεάτρου

Παράλληλα συνεχίζει τα τηλεοπτικά γυρίσματα για το «Μπαμπά σ’ αγαπώ». Η διαφορά στους ρυθμούς των δύο μέσων τής προσφέρει διαφορετικές δυνατότητες.

«Ο γρήγορος τηλεοπτικός ρυθμός πολλές φορές σου κάνει πάρα πολύ μεγάλο καλό, με την έννοια ότι μαθαίνεις να ελίσσεσαι, να είσαι ταχύς, αποτελεσματικός σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα. Αυτό δεν είναι κατ’ ανάγκη κακό. Από την άλλη, η θεατρική πρόβα έχει περισσότερο χρόνο, αλλά θα καταλήξει σε ένα θέαμα το οποίο είναι ζωντανό. Εκεί χρειάζεται χρόνος. Ο ηθοποιός πρέπει να γνωρίσει πάρα πολύ καλά το υλικό του έργου και τον ρόλο του.

Χρειάζεται αυτό, γιατί όταν θα έρθει η στιγμή της ζωντανής παράστασης, επειδή θα παίζει κάθε μέρα, θα πρέπει να μάθει πώς να ελίσσεται ανάμεσα στα λάθη που μπορεί τυχαία να γίνουν, πώς να κρατήσει ζωντανή τη σκηνοθεσία και να ανανεώνεται ταυτόχρονα. Στην τηλεόραση έχουμε την ευκολία ότι, όταν γίνει κάτι, μπορούμε απλώς να το ξαναπάμε. Είναι δύο πολύ διαφορετικές καταστάσεις και δεν επιλέγω ανάμεσα στις δύο. Μου προσφέρουν άλλα δώρα η καθεμία.»

Να εμπιστευτούμε καινούργια έργα και νέους ανθρώπους

Η αναζήτηση μιας σύγχρονης κωμωδίας φέρνει τη συζήτηση για τα νέα ελληνικά θεατρικά κείμενα και τους συγγραφείς. Για να ανέβουν έργα πρέπει να υπάρχουν άνθρωποι που γράφουν.

«Έχουμε έλλειψη νέων ελληνικών έργων. Γιατί δεν υπάρχει σχολή συγγραφής. Είχαν γίνει κάποιες ιδιωτικές πρωτοβουλίες και κινήσεις. Θυμάμαι τον Δημήτρη Τάρλοου και το Θέατρο Πορεία, που είχε φτιάξει ένα εργαστήρι συγγραφής, γιατί πραγματικά έχουμε έλλειψη. Μπορεί να υπάρχουν κάποιοι, αλλά δεν ξέρω αν υπάρχει εμπιστοσύνη. Και γι’ αυτό ίσως τείνουμε να πηγαίνουμε προς ξένους συγγραφείς παρά Έλληνες. Νομίζω ότι ουσιαστικά θα πρέπει να εμπιστευτούμε νέους ανθρώπους που μας προτείνουν καινούργια έργα» μας λέει.

Αισθάνεται ότι η σκηνοθεσία θα την απασχολεί όλο και περισσότερο στο μέλλον. «Έχω μία πάρα πολύ πλούσια πορεία ως ηθοποιός. Δεν έχω παράπονο. Αισθάνομαι πλήρης. Έχω παίξει υπέροχα πράγματα και πολλά και σε πολλά διαφορετικά είδη. Η σκηνοθεσία είναι κάτι που με εξελίσσει. Είναι κάτι το διαφορετικό που το έχω πολύ μεγάλη ανάγκη, επομένως θα τείνω προς τα εκεί πολύ συχνά.

Προς το παρόν έχω τα γυρίσματα για το “Μπαμπά Σ’ αγαπώ”. Σκηνοθετικά έχω κάτι στο μυαλό μου, αλλά θέλω τουλάχιστον δύο χρόνια για να το προετοιμάσω. Θέλω να καταπιαστώ με ελληνική λογοτεχνία και να επαναπροσδιορίσω έναν ήρωα. Κάτι που θέλει πολλή δουλειά. Δεν βιάζομαι σκηνοθετικά για κάτι επόμενο».

Η «Σαπφώ» και η απουσία του Αλέξη Σταμάτη

Προς το τέλος της κουβέντας δεν θα μπορούσαμε να μη μιλήσουμε για τη «Σαπφώ», το τελευταίο ανέκδοτο θεατρικό έργο του Αλέξη Σταμάτη, στο οποίο θα πρωταγωνιστήσει η Κόρα Καρβούνη σε σκηνοθεσία της Νικαίτης Κοντούρη. Ο συγγραφέας έφυγε πρόσφατα από τη ζωή και η προετοιμασία της παράστασης συνεχίζεται με την αισθητή απουσία του.

«Η προετοιμασία της παράστασης χωρίς τον Αλέξη Σταμάτη μας προσθέτει ένα βάρος. Υπάρχει μία ευθύνη. Υπάρχει και πολύ μεγάλη συγκίνηση, γιατί ήταν βαθιά περήφανος γι’ αυτό το έργο. Παγκοσμίως δεν έχει γραφτεί τίποτα για τη Σαπφώ. Έκανε μία πολύ μεγάλη έρευνα και έχει φτιάξει πραγματικά έναν μονόλογο, κατά τη γνώμη μου συγκλονιστικό. Με βαθιά ποίηση και ταυτόχρονα πάρα πολύ σύγχρονο. Αυτό το ανέβασμα για μας είναι από τη μία βάρος, από την άλλη όμως στοίχημα και τιμή, που θα ανεβάσουμε το έργο του ενώ λείπει.»

Στη συζήτησή μας εξηγεί πώς δέχτηκε αυτόν τον ρόλο: «Δέχτηκα γιατί μονόλογο δεν έχω κάνει ποτέ και γιατί διάβασα το έργο του Αλέξη και είναι συγκλονιστικό. Θεωρώ ότι πρέπει να ειπωθούν κάποια πράγματα για αυτή την ποιήτρια τώρα, το 2026».

Η ανάγκη της να δοκιμάζεται επιστρέφει και εδώ, μαζί με την επιθυμία να δώσει φωνή σε ένα κείμενο που την συγκίνησε. «Δεν θέλω να είμαι βολεμένη σε μία πεπατημένη. Δεν μου αρέσει εμένα σαν άνθρωπος, δεν περνάω καλά. Θέλω να εξελίσσομαι. Θέλω να μαθαίνω. Θέλω να προχωρώ μπροστά. Και η σκηνοθεσία μού δίνει αυτό το πάτημα. Είναι κάτι που το δοκιμάζω πρώτη φορά και θέλω να συνεχίσω να το εξερευνώ».