Αντιδράσεις για την άμεση παρέμβαση της κυβέρνησης στις εκλογές του ΠΙΣ

Καθώς έως τις αρχές Σεπτεμβρίου αναμένεται να προκηρυχθούν νέες εκλογές για τη διοίκηση του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου (ΠΙΣ), ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης αλλάζει το θεσμικό πλαίσιο, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις και ανοίγοντας εκ νέου τη συζήτηση για τα όρια του αυτοδιοίκητου των επιστημονικών συλλόγων.

Ο Πανελλήνιος Ιατρικός Σύλλογος βρίσκεται εδώ και μήνες σε παρατεταμένο διοικητικό αδιέξοδο, έπειτα από μια αλληλουχία εκλογικών διαδικασιών, προσφυγών στη Δικαιοσύνη, δικαστικών αποφάσεων και διοικητικών εμπλοκών.

Οι εκλογές του 2022 ακυρώθηκαν από το Συμβούλιο της Επικρατείας, ενώ τα αποτελέσματα των αρχαιρεσιών που ακολούθησαν δεν επικυρώθηκαν από το υπουργείο Υγείας.

Έτσι, ο ΠΙΣ εξακολουθεί να διοικείται από όργανα περιορισμένης διάρκειας, έως ότου ολοκληρωθεί νέα, σύννομη εκλογική διαδικασία.

Εκτιμώντας ότι η εκκρεμότητα δεν μπορεί να συνεχιστεί, ο Άδωνις Γεωργιάδης ανακοίνωσε την πρόθεσή του να θεσπίσει διαδικασία που θα επιτρέπει στον υπουργό Υγείας να ορίζει Προσωρινή Διοικούσα Επιτροπή, όταν τα αποτελέσματα των εκλογών του ΠΙΣ δεν επικυρώνονται.

Σύμφωνα με τον υπουργό, με αυτόν τον τρόπο ο Σύλλογος θα μπορεί να οδηγείται σε νέες αρχαιρεσίες χωρίς να δημιουργούνται εκ νέου ζητήματα νομιμότητας.

Η εξαγγελία προκάλεσε την άμεση αντίδραση του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου, ο οποίος έκανε λόγο για παρέμβαση στο αυτοδιοίκητό του και για θεσμική εκτροπή μέσω νομοθετικής μεθόδευσης.

Ο ΠΙΣ υποστήριξε ότι η κυβέρνηση, αντί να επιλύει το πρόβλημα, διεκδικεί τη δυνατότητα να διορίζει τη διοίκηση του κορυφαίου θεσμικού οργάνου των γιατρών. Στο πλευρό του τάχθηκαν και άλλοι επιστημονικοί και θεσμικοί φορείς.

Παρά τις αντιδράσεις, ο υπουργός Υγείας κατέθεσε τη σχετική διάταξη στη Βουλή, όπου ακολούθησε σφοδρή πολιτική αντιπαράθεση.

Υπερασπιζόμενος την επιλογή του, ο Άδωνις Γεωργιάδης ανέφερε ότι στόχος είναι να αντιμετωπιστεί το «διοικητικό χάος» που έχει δημιουργηθεί στον ΠΙΣ εξαιτίας των αλλεπάλληλων δικαστικών προσφυγών.

Σύσσωμη η αντιπολίτευση τάχθηκε κατά της ρύθμισης, ενώ το ΠΑΣΟΚ κατέθεσε ένσταση αντισυνταγματικότητας.

Η ένσταση απορρίφθηκε από την Ολομέλεια της Βουλής, ανοίγοντας τον δρόμο για την προώθηση της διάταξης.

Τι προβλέπει η τροπολογία – Πώς μόνος του ο υπουργός θα ορίζει Επιτροπή

Η τροπολογία προβλέπει ότι, όταν οι εκλογές του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου δεν επικυρώνονται για λόγους νομιμότητας έπειτα από δικαστική απόφαση, ο υπουργός Υγείας θα μπορεί να ορίζει επταμελή Προσωρινή Διοικούσα Επιτροπή.

Παράλληλα, θα μπορεί να ορίζει προσωρινά και τα υπόλοιπα βασικά όργανα του Συλλόγου.

Η προσωρινή διοίκηση θα αποτελείται από εκλέκτορες των Ιατρικών Συλλόγων που συμμετέχουν στη Γενική Συνέλευση του ΠΙΣ.

Αποστολή της θα είναι να κινήσει άμεσα τις διαδικασίες για τη διεξαγωγή νέων εκλογών και, μέχρι τότε, να μεριμνά αποκλειστικά για την εύρυθμη διοικητική και οικονομική λειτουργία του Συλλόγου.

Η θητεία της θα μπορεί να διαρκεί έως έξι μήνες, με δυνατότητα μίας παράτασης έως και τρεις επιπλέον μήνες σε εξαιρετικές περιπτώσεις.

Σημειώνεται ότι έως τις αρχές Σεπτεμβρίου θα πρέπει να προκηρυχθούν εκλογές για την ανάδειξη νέας διοίκησης, καθώς οι περισσότεροι τοπικοί Ιατρικοί Σύλλογοι έχουν ήδη ολοκληρώσει τη διαδικασία εκλογής των εκλεκτόρων για το δευτεροβάθμιο όργανό τους.

Το μέτωπο των αντιδράσεων

Ο Πανελλήνιος Ιατρικός Σύλλογος χαρακτηρίζει τη ρύθμιση «θεσμική εκτροπή» και «νομοθετική μεθόδευση», υποστηρίζοντας ότι ανοίγει τον δρόμο για ευθεία παρέμβαση της πολιτικής ηγεσίας στο αυτοδιοίκητό του.

Σύμφωνα με τον ΠΙΣ, η διάταξη δεν επιτρέπει στον υπουργό Υγείας μόνο να ορίσει την προσωρινή Διοικούσα Επιτροπή, αλλά και τα προσωρινά μέλη του Ανώτατου Πειθαρχικού Συμβουλίου Ιατρών και της Εξελεγκτικής Επιτροπής.

Πρόκειται, όπως επισημαίνει, για βασικά θεσμικά όργανα που κανονικά αναδεικνύονται από την ίδια την ιατρική κοινότητα.

Η διοίκηση του Συλλόγου υποστηρίζει ότι έχει συμμορφωθεί με τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας και έχει ήδη δρομολογήσει νέες εκλογές.

Θεωρεί, επομένως, ότι δεν υπάρχει λόγος να αντικατασταθεί από επιτροπή, τα μέλη της οποίας θα επιλέξει ο υπουργός Υγείας.

Στον πυρήνα της αντίδρασής του βρίσκεται η θέση ότι ο ΠΙΣ είναι αυτοδιοικούμενο νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου και ότι η διοίκησή του πρέπει να εκλέγεται από τους εκπροσώπους των γιατρών.

Η κρατική εποπτεία, υποστηρίζει, πρέπει να περιορίζεται στον έλεγχο της νομιμότητας και δεν μπορεί να επεκτείνεται στην επιλογή των προσώπων που θα ασκούν διοίκηση.

Ιατρικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης: Ερωτήματα για τον χρόνο της παρέμβασης

Ο Ιατρικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης έκανε λόγο για διάταξη με χαρακτηριστικά «φωτογραφικής νομοθέτησης».

Παράλληλα, έθεσε ερωτήματα για τη χρονική στιγμή της κυβερνητικής παρέμβασης, καθώς οι τοπικοί Ιατρικοί Σύλλογοι έχουν ήδη εκλέξει τους εκπροσώπους τους και οι νέες εκλογές του ΠΙΣ έχουν προγραμματιστεί.

Κάλεσε, επίσης, την ιατρική κοινότητα να προχωρήσει ενωμένη σε απολύτως νόμιμες αρχαιρεσίες, ώστε να μην υπάρξει νέα αμφισβήτηση της διαδικασίας.

Στο ίδιο μέτωπο οι Ιατρικοί Σύλλογοι Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης

Οι πρόεδροι των Ιατρικών Συλλόγων Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης υποστήριξαν ότι το αυτοδιοίκητο αποτελεί βασική εγγύηση για την ανεξάρτητη λειτουργία του ΠΙΣ.

Τόνισαν ότι η εποπτεία του υπουργείου Υγείας δεν μπορεί να μετατρέπεται σε παρέμβαση στη δημοκρατική λειτουργία του Συλλόγου και ζήτησαν την απόσυρση κάθε διάταξης που επιτρέπει τον πολιτικό έλεγχο της διοίκησής του.

Οι οδοντίατροι προειδοποιούν για ευρύτερο προηγούμενο

Η Ελληνική Οδοντιατρική Ομοσπονδία εξέφρασε την πλήρη στήριξή της στον ΠΙΣ, σημειώνοντας ότι ο διορισμός προσωρινής διοίκησης συνιστά ανησυχητική θεσμική εξέλιξη.

Κατά την ΕΟΟ, η ρύθμιση μπορεί να δημιουργήσει προηγούμενο κρατικής παρέμβασης και σε άλλους αυτοδιοικούμενους επιστημονικούς συλλόγους.

Δικηγορικοί Σύλλογοι: Η εποπτεία δεν είναι πολιτικός έλεγχος

Η Ολομέλεια των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος υποστήριξε ότι η διάταξη παραβιάζει την αυτοτέλεια των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου σωματειακού χαρακτήρα.

Ιδιαίτερη κριτική άσκησε στο γεγονός ότι δεν προβλέπονται σαφή κριτήρια για την επιλογή των μελών της προσωρινής διοίκησης.

Προειδοποίησε ακόμη ότι η ρύθμιση μπορεί να αποτελέσει επικίνδυνο προηγούμενο και για άλλους επιστημονικούς φορείς.

Η ευρωπαϊκή ιατρική κοινότητα ζητά διάλογο

Η Μόνιμη Επιτροπή Ευρωπαίων Ιατρών, CPME, εξέφρασε με επιστολή της την αντίθεσή της στον διορισμό προσωρινής διοίκησης στον ΠΙΣ και κάλεσε την κυβέρνηση να ανακαλέσει το μέτρο.

Η ευρωπαϊκή οργάνωση υπογράμμισε ότι η ανεξάρτητη και δημοκρατική εκπροσώπηση των γιατρών αποτελεί προϋπόθεση για την εύρυθμη λειτουργία του συστήματος Υγείας.

Παράλληλα, δήλωσε ότι στηρίζει την προσπάθεια της ελληνικής ιατρικής κοινότητας να διαφυλάξει την αυτονομία του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου.

Το χρονικό της κρίσης στον ΠΙΣ

Οι εκλογές του 2022

Η κρίση ξεκίνησε από τις εκλογές του Δεκεμβρίου του 2022, στις οποίες πρόεδρος επανεξελέγη ο Αθανάσιος Εξαδάκτυλος.

Η εκλογική διαδικασία αμφισβητήθηκε από μέλη του ΠΙΣ και Ιατρικούς Συλλόγους, οι οποίοι υποστήριξαν ότι συμμετείχαν σύλλογοι χωρίς δικαίωμα ψήφου λόγω οικονομικών εκκρεμοτήτων.

Η απόφαση του ΣτΕ

Στα τέλη του 2025, το Συμβούλιο της Επικρατείας έκανε δεκτές τις προσφυγές και ακύρωσε τις εκλογές, κρίνοντας ότι το εκλεκτορικό σώμα δεν είχε συγκροτηθεί σύμφωνα με τον νόμο.

Η παρέμβαση του υπουργείου Υγείας

Μετά την απόφαση του ΣτΕ, το υπουργείο Υγείας επανέφερε προσωρινά τη διοίκηση που υπήρχε πριν από τις εκλογές του 2022 και όρισε τη διεξαγωγή νέων αρχαιρεσιών.

Ο ΠΙΣ αντέδρασε, υποστηρίζοντας ότι το υπουργείο είχε υπερβεί τις αρμοδιότητές του.

Και φυσικά μέσα στο κλίμα της αντιπαράθεσης, ο Αθανάσιος Εξαδάκτυλος υπέβαλε την παραίτησή του από την προεδρία στις αρχές του 2026, ανοίγοντας τον δρόμο για νέα σύνθεση της διοίκησης.

Οι εκλογές του Απριλίου του 2026 και η νέα εμπλοκή

Μετά την ακύρωση των εκλογών του 2022, το υπουργείο Υγείας όρισε τη διεξαγωγή νέων αρχαιρεσιών, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν στις 26 Απριλίου 2026. Νέος πρόεδρος του ΠΙΣ εξελέγη ο Βασίλειος Ψυχογυιός.

Ωστόσο, η εκλογική διαδικασία προκάλεσε νέα αντιπαράθεση γύρω από τη σύνθεση του εκλεκτορικού σώματος.

Δεν συμμετείχαν 18 Ιατρικοί Σύλλογοι, όπως προέκυπτε από την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας.

Παράλληλα, το προσωρινό Διοικητικό Συμβούλιο απέκλεισε επιπλέον 12 Ιατρικούς Συλλόγους, επικαλούμενο οικονομικές εκκρεμότητες.

Μεταξύ αυτών ήταν ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών, ο μεγαλύτερος της χώρας, καθώς και άλλοι μεγάλοι σύλλογοι.

Ο υπουργός Υγείας αντέδρασε, υποστηρίζοντας ότι δεν είναι δυνατόν να διεξάγονται εκλογές χωρίς τη συμμετοχή συλλόγων που εκπροσωπούν τη μεγάλη πλειονότητα των γιατρών της χώρας.

Είχε, μάλιστα, προειδοποιήσει ότι, εάν αποκλείονταν οι επιπλέον 12 σύλλογοι, δεν θα επικύρωνε το αποτέλεσμα των αρχαιρεσιών.

Τελικά, το υπουργείο Υγείας δεν επικύρωσε τις εκλογές, κρίνοντας ότι δεν είχαν εφαρμοστεί πλήρως η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας και οι σχετικές υπουργικές αποφάσεις.

Από την πλευρά του, ο ΠΙΣ αμφισβήτησε την απόφαση του υπουργείου και υποστήριξε ότι είχε συμμορφωθεί με τις δικαστικές κρίσεις, με αποτέλεσμα ήταν να δημιουργηθεί ένας νέος κύκλος σύγκρουσης.

Η διοίκηση του ΠΙΣ προγραμμάτισε νέες εκλογές, ενώ η κυβέρνηση έκρινε ότι απαιτείται νομοθετική παρέμβαση, ώστε η διαδικασία να οργανωθεί από προσωρινή διοίκηση, της οποίας η νομιμοποίηση δεν θα μπορούσε να αμφισβητηθεί.